Bas redaktorlar klýby jańa Konstıtýtsııa jobasyn qoldaıtynyn málimdedi
ASTANA. KAZINFORM – Astana qalasyndaǵy Qazaqstan Ulttyq akademııalyq kitaphanasynda Bas redaktorlar klýbynyń uıymdastyrýymen «Konstıtýtsııalyq reforma – 2026: sóz bostandyǵy, aqparat úshin jaýapkershilik jáne jeke derekterdi qorǵaý» taqyrybynda dóńgelek ústel ótti.
Іs-sharaǵa «Bas redaktorlar klýby» qoǵamdyq birlestiginiń músheleri, jetekshi buqaralyq aqparat quraldarynyń basshylary, medıa salasynyń sarapshylary men ardager jýrnalıster qatysty. Dóńgelek ústeldi Parlament Senatynyń depýtaty, Bas redaktorlar klýbynyń tóraǵasy B.Jeksenbaı júrgizdi:
«Sóz bostandyǵy — demokratııalyq memlekettiń negizgi qundylyǵy. Jańa Konstıtýtsııada ol buqaralyq aqparat quraldarynyń erkindigimen birge naqty kepildendirilýi tıis.
Sonymen qatar sóz bostandyǵy men azamattardyń ar-namysy, jeke derekteriniń qaýipsizdigi arasyndaǵy tepe-teńdik konstıtýtsııalyq deńgeıde aıqyndalýy qajet. Al jaýapkershilik quqyqtyq, ádil ári teńgerimdi bolyp, jýrnalıstik zertteý men qoǵamdyq synǵa kedergi keltirmeýi tıis»
Dóńgelek ústel barysynda 2026 jylǵy konstıtýtsııalyq reformanyń negizgi baǵyttary, sóz bostandyǵynyń qazirgi mazmuny, aqparat taratýdaǵy jaýapkershilik, jala men ar-namys máseleleri jan-jaqty talqylandy. Qatysýshylar adam quqyqtary men bostandyqtaryn qorǵaý, sondaı-aq tsıfrlyq keńistiktegi jańa qaýip-qaterlerge quqyqtyq jaýap berý qajettigin atap ótti.
Jıynda QR Parlamenti Májilisiniń depýtaty M.S.Bashımov, «Qazaqstan» RTRK» AQ tóraǵasy E. Burahan, «Habar» agenttigi» AQ tóraǵasy K.B.Oıshybaev, «Qazcontent» AQ tóraǵasy A.Zadabek jáne basqa da sala ókilderi baıandama jasap, medıa keńistiktiń ózekti máseleleri boıynsha pikir almasty.
Jaryssóz barysynda Almaty qalasy, Almaty oblysy, Soltústik Qazaqstan, Qyzylorda, Ońtústik Qazaqstan jáne Atyraý oblystarynan onlaın formatta qatysqan jýrnalıster men medıa basshylar óz qalalarynan qosylyp, jańa Konstıtýtsııa jobasyna qatysty pikirleri men usynystaryn bildirdi. Sonymen qatar Almaty qalasynan medıa maıtalmandary men basshylary Ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ jınaldy. Óz pikirlerin usyndy.
Talqylaý kezinde sóz bostandyǵynyń demokratııalyq qoǵamdaǵy negizgi qundylyqtardyń biri ekeni, sonymen qatar aqparat taratýdaǵy jaýapkershilik, jalǵan aqparattyń aldyn alý jáne azamattardyń ar-namysy men qadir-qasıetin, jeke derekterin qorǵaý arasyndaǵy quqyqtyq tepe-teńdikti saqtaý qajettigi atap ótildi.
Іs-shara qorytyndysy boıynsha dóńgelek ústeldiń rezolıýtsııasy qabyldandy. Qujatta konstıtýtsııalyq reformanyń negizgi baǵyttary boıynsha medıa qaýymdastyqtyń ustanymy men usynystary júıelenip, sóz bostandyǵyn, buqaralyq aqparat quraldarynyń erkindigin jáne aqparat alý men taratý quqyǵyn Konstıtýtsııada berik bekitý qajettigi atap ótildi.
Rezolıýtsııada sóz bostandyǵy men aqparat taratýdaǵy jaýapkershilik, azamattardyń ar-namysy men qadir-qasıetin, iskerlik bedeli arasyndaǵy quqyqtyq tepe-teńdikti saqtaý konstıtýtsııalyq deńgeıde naqty aıqyndalýy tıis ekeni kórsetildi. Qatysýshylar jalǵan aqparat pen jala jabý úshin kózdeletin jaýapkershilik normalary ádil, naqty jáne teńgerimdi bolýy, sonymen qatar jýrnalıstik zertteý júrgizýge jáne qoǵamdyq mańyzy bar syn aıtýǵa kedergi keltirmeýi qajet degen ortaq pikirge keldi.
Sondaı-aq rezolıýtsııada aqparat taratýdaǵy jaýapkershilik, jeke ómirge qol suqpaýshylyq jáne adamnyń qadir-qasıetin saqtaý qazirgi aqparattyq jáne tsıfrlyq dáýirdiń basty konstıtýtsııalyq qundylyqtarynyń biri retinde tanylyp, bul baǵyttaǵy normalardy halyqaralyq standarttar men úzdik tájirıbelerdi eskere otyryp naqtylaý usynyldy.
Qujatta buqaralyq aqparat quraldarynyń konstıtýtsııalyq reformany kásibı, teńgerimdi jáne jaýapkershilikpen jarııalaý arqyly qoǵamdaǵy quqyqtyq mádenıetti nyǵaıtýdaǵy erekshe róli atap ótildi. Jýrnalıstik qaýymdastyq jańa Konstıtýtsııa jobasyn odan ári qoǵamdyq jáne saraptamalyq talqylaýǵa belsendi qatysýǵa daıyn ekenin bildirdi.
Qabyldanǵan rezolıýtsııa Qazaqstan Respýblıkasy Bas redaktorlar klýbynyń 2026 jylǵy 9 aqpanda ótken dóńgelek ústeliniń qorytyndy ustanymyn bildiredi jáne ýákiletti memlekettik organdar men múddeli taraptarǵa usynys sıpatynda joldanatyn bolady.
Aıta keteıik, qoǵamda, ásirese áleýmettik jeliler men sarapshylar ortasynda Quryltaıdy taratý negizderin keńinen talqylanyp jatyr. Bul týraly Konstıtýtsııalyq reformalar jónindegi komıssııa otyrysynda Májilis depýtaty Murat Ábenov málimdedi.