Barynsha jetildirilgen ınfraqurylym taýar qunyn tómendetýge múmkindik beredi - Baký portynyń dırektory
BAKÝ. QazAqparat - Transkaspıı óńiriniń basty mindetteriniń biri munaı sektoryn damytý men ekonomıkany ártaraptandyrý aıasynda tranzıttik-logıstıkalyq áleýetti paıdalaný. Ázerbaıjanda bul mindetti Qazaqstandy Grýzııamen jáne Túrkııamen odan ári Eýropamen baılanystyratyn «Baký-Tbılısı-Kars» (BTK) temirjol dálizi sheship otyr.
Baký portynyń dırektory Taleh Zııadov «QazAqparat» HAA-nyń Ázerbaıjandaǵy menshikti tilshisine bergen suhbatynda Alıat kentinde jańadan salynyp jatqan Baký halyqaralyq saýda porty jaıly aıtyp berdi. Onyń birinshi kezeńi bıyl bitedi.
Port ári avto jáne temirjol kóligine arnalǵan termınal, ári erkin ekonomıkalyq aımaqtyń mindetin atqarady. Birinshi kezeńi paıdalanýǵa berilgen soń port jylyna 100 myń konteıner jáne 15 mln tonna júk qabyldaı alady. Al ekinshi kezeńi aıaqtalsa 25 mln tonna júk pen 500 myń konteınerge qýaty jetedi. Ony jylyna 1 mln konteınerge deıin jetkizý múmkindigi bar.
Port Eýropany Ortalyq Azııa jáne Qytaımen baılanystyratyn «Eýropa-Kavkaz-Azııa» kólik dáliziniń, sondaı-aq Reseıdi Taıaý Shyǵys jáne Úndi muhıtymen baılanystyratyn «Soltústik-Ońtústik» kólik baǵdarynyń mańyzdy pýnktine aınalady.
Taleh Zııadovtyń aıtýynsha, Alıat kentiniń tańdalýy tegin emes. Ol «Soltústik-Ońtústik» jáne «Shyǵys-Batys» temirjol baǵdarlarynyń qıylysynda oryn tepken.
Qazaqstan, Reseı sekildi jer kólemi úlken memleketter tranzıttik júk tasymalynan qyrýar tabys alady. Ázerbaıjan úshin de tranzıt mańyzdy salalardyń biri.
T. Zııadov Mańǵystaý oblysynda Quryq portynyń jáne Aqtaýda zamanaýı termınaldyń ashylýy Qazaqstan jáne Ázerbaıjan tarapyna júk tasymalyn iske asyrýǵa kóp kómegin tıgizedi.
«Qazaqstan men Ázerbaıjan ózderiniń kólik-logıstıkalyq ınfraqurylym jobalaryn qatar iske asyryp keledi, barlyq logıstıkany sáıkestendirý júrip jatyr, munyń mańyzy orasan zor. Eger taraptardyń biri buǵan jete nazar aýdarmaǵanda, júk tasymalyna qatysty qıyndyqtar týyndaýy múmkin edi. Qazir eń úlken trafık Ortalyq Azııadaǵy basty seriktesterge - Qazaqstan men Túrikmenstanǵa ketip jatyr. Sol jerden Ózbekstanǵa, Qytaıǵa, ońtústikke qaraı Aýǵanstanǵa jol ashylady. Astana halyqaralyq naryqqa shyǵýǵa múddeli bolǵandyqtan, bizge tranzıttiń Qazaqstan bóligi óte mańyzdy. Qazaqstan halyqaralyq naryqqa Iran, Reseı jáne Ázerbaıjan arqyly shyǵýyna bolady», - deıdi ol.
Sońǵy jyldary Quryq portynan temirjol jáne parom arqyly júk tasymaly kólemi artyp keledi. Bolashaqta Aqtaý arqyly da konteınerler tasymaldanýy múmkin.
«Ekinshi tarmaq - Qytaıǵa baǵyttalady. Ońtústik Eýropaǵa, Túrkııaǵa baratyn trafık Qazaqstan, Azerbaıjan arqyly ótýi múmkin. Bul baǵyttarda júkti konteınerge tıeýge kóp ýaqyt ketýi múmkin. Óıtkeni júktiń basym bóligi vagonmen keledi. Postkeńestik keńistikte logıstıka asa qatty damyǵan dep aıta almaımyz», - deıdi T. Zııadov.
«Qazaqstanda Qytaıdan keletin júk tasymaly jaqsy qalyptasqan. Qazaqstannyń ózinen, Ombydan, Qytaıdan shyqqan paromdardy, konteınerlerdi Ázerbaıjan, Túrkııa, Grýzııa, Jerorta teńizi, Italııaǵa qaraı BTK arqyly tasymaldaýǵa bolady. Aýǵanstannan, Túrikmenstannan, Ózbekstannan shyqqan júkterdi eki baǵytqa bólýge bolady. Onyń biri Qazaqstan arqyly, ekinshisi Túrikmenstan arqyly ótedi», - deıdi ol.
Port basshysynyń aıtýynsha, erkin ekonomıkalyq aımaqtar álemde óte kóp. Degenmen onyń barlyǵy da básekege tózimdi emes.
«Bul rette zańnama bazasynyń orny erekshe. Qazirgi kezde Ázerbaıjanda «Alıat» EEA týraly zań jobasy ázirlenip, parlamenttiń qaraýynda jatyr. Mıllı Medjlıs zańdy qabyldasa, óńirde arnaıy roýd-shoý ótedi. EEA-ǵa Qazaqstan, Reseı, Qytaı, Eýropa kompanııalary qyzyǵýshylyq tanytyp otyr», - deıdi dırektor.
Onyń pikirine qaraǵanda, ınfraqurylymnyń jalpy damýy tasymaldanatyn shıkizattar men ónimderge qoıylatyn baǵalar men tarıfterdiń qysqarýyna yqpal etedi.
Málimetter boıynsha, 2017 jyly Ázerbaıjan portynan Baký-Aqtaý-Baký baǵdary boıynsha 6 124 vagon, Baký-Quryq-Baký baǵdarymen 21 062 vagon júrip ótken. Ázerbaıjannan Qazaqstanǵa jáne Túrikmenstanǵa jolaýshy tasymaly 33 129 adamǵa jetken.
