Bankter qarjylaı qıyndyqqa tap bolǵan adamnyń nesıe sharttaryn jeńildetýge mindetti – Zań kómegi
ASTANA. KAZINFORM – Nesıe tólep júrgen adamnyń qarjylyq jaǵdaıy ártúrli sebeppen nasharlaýy múmkin. Otbasynda sábı dúnıege keledi, erli-zaıyptynyń biri dekretke shyǵady, ajyrasady, úıge tabys ákelýshiniń biri qaıtys bolady, adam jumyssyz qalady nemese alaıaqtardyń kesirinen qomaqty shyǵynǵa ushyrap jatady. Mundaı jaǵdaıda tólemniń keshigýin kútpeı-aq bankke júginýge bolatyn tetikter bar. Tólem keshikse de zań nesıe sharttaryn qaıta qaraýdyń naqty múmkindikterin beredi.
Tólem áli keshikpese: aldyn ala áreket etýge bolady
«Bankter jáne bank qyzmeti týraly» zańnyń 57-babynyń 4-tarmaǵy bankke qaryz alýshy úshin qaryz shartynyń talaptaryn jaqsartýǵa múmkindik beredi.
Olar:
- komıssııalar men ózge de tólemderdi azaıtý nemese joıý;
- aıyppuldar men ósimpuldardy azaıtý nemese joıý;
- syıaqy mólsherlemesin tómendetý;
- tólemdi keıinge qaldyrý nemese bólip tóleý;
-ıpotekany shetel valıýtasynan teńgege aýystyrý.
ıAǵnı adam nesıe tólemin áli keshiktirmeı turyp, aldaǵy ýaqytta ony tóleý qıyndaıtynyn túsinse, bankke aldyn ala júginip, osy ózgeristerdiń birin nemese birnesheýin suraı alady. Ol úshin qarjylaı jaǵdaıdyń qıyndaǵanyn dáleldeıtin qujat bolý mindetti. Ondaı dálelsiz banktiń nesıe shartyn qaıta qaraýy ekitalaı.
Qandaı jaǵdaılar negiz bolýy múmkin?
Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttiginiń 2026 jyldyń 28 sáýirindegi №83 qaýlysy bar. Osy qaýlyda joǵaryda atalǵan jeńildikterge qandaı ómirlik jaǵdaılar negiz bolatyny anyq jazylǵan.
Otbasynda sábı dúnıege kelýi nemese jubaıynyń dekretke shyǵýy.
Qujattar: balanyń týý týraly kýáligi; júktilikke jáne bosanýǵa baılanysty demalysty nemese bala kútimi boıynsha demalysty rastaıtyn qujat.
Ajyrasý.
Qujattar: nekeni buzý týraly kýálik nemese sot aktisi; qajet bolsa, tabystyń ózgergenin rastaıtyn (alıment mindettemesi týraly anyqtama jáne t.b.) qujattar.
Otbasyndaǵy tabys ákelýshiniń biriniń qaıtys bolýy.
Qujat: qaıtys bolǵany týraly kýálik, marqumnyń tabysy týraly málimetter, bank shotyndaǵy aqsha qozǵalysy týraly úzindi kóshirme.
Jumyssyz qalý nemese tabystyń azaıýy.
Qujattar: jumyssyz retinde tirkelgeni týraly anyqtama, jumystan bosatýdy rastaıtyn qujat, tabys týraly málimetter, bank shotyndaǵy aqsha qozǵalysy týraly úzindi kóshirme.
Alaıaqtardyń áreketinen materıaldyq zııan kelýi.
Qujattar: quqyq qorǵaý organyna júgingenin rastaıtyn qujattar (qylmystyq istiń qozǵalǵany, nesıe tóleýshiniń zardap shegýshi ekeni týraly anyqtama) jáne keltirilgen materıaldyq zalaldy rastaıtyn qujattar.
Bul jaǵdaılardyń bolýy bank belgili bir jeńildikti avtomatty túrde berýge tıis degendi bildirmeıdi. Nesıe tóleýshi qarjylyq jaǵdaıynyń qıyndaǵanyn tabandy ári saýatty negizdegen jaǵdaıda ǵana bank kelisimge barýy múmkin.
Tólem keshikse: 61-baptaǵy 10 múmkindik
Eger tólem merzimi ótip ketse, másele «Bankter jáne bank qyzmeti týraly» zańnyń 61-babynda kózdelgen bereshekti retteý tártibine ótedi.
Bank merzimi ótken tólem týraly qaryz alýshyǵa kúntizbe boıynsha 10 kúnnen keshiktirmeı habarlaýǵa tıis. Qaryz alýshy habarlamany alǵan kúnnen bastap 30 kún ishinde bankke óziniń usynysyn bere alady.
Zań qaryz alýshyǵa myna 10 nusqanyń birin nemese birnesheýin usynýǵa múmkindik beredi.
1. Syıaqy mólsherlemesin tómendetý
2. Aı saıynǵy tólemdi keminde 50%-ǵa azaıtý
3. Shetel valıýtasymen berilgen qaryzdy teńgege aýystyrtý
4. Negizgi boryshty nemese syıaqyny keıinge qaldyrý
5. Qaryzdy óteý ádisin nemese kezektiligin ózgertý
6. Qaryz merzimin ózgertý
7. Merzimi ótken bereshekti jáne qosymsha tólemderdi keshirý
8. Ipotekaǵa alynǵan úıdi óz betinshe satý (Ipotekalyq jyljymaıtyn múlikti qaryz alýshynyń ózi satýy arqyly bereshekti retteý nusqasyn usynýǵa bolady).
9. Kepildegi nemese ózge múlikti bankke berý
10. Ipotekaǵa alynǵan úıdi qaryz mindettemesimen birge satý
61-bapqa qandaı jaǵdaılar negiz bola alady?
Negizgi ómirlik jaǵdaılar ózgermeıdi:
- sábı dúnıege kelse nemese jubaıy dekretke shyqsa – týý týraly kýálik, dekrettik nemese bala kútimi demalysyn rastaıtyn qujat;
- erli-zaıypty ajyrassa – nekeni buzý týraly kýálik nemese sot aktisi, qajet bolsa tabystyń ózgergenin rastaıtyn qujat;
- otbasynyń tabys ákelýshi múshesi qaıtys bolsa – qaıtys bolǵany týraly kýálik;
- adam jumyssyz qaldy nemese tabysy azaısa – jumystan bosatylǵanyn nemese jumyssyz retinde tirkelgenin rastaıtyn qujattar, tabys týraly málimetter;
- úshinshi tulǵalardyń zańǵa qaıshy áreketinen materıaldyq zııan kelse – quqyq qorǵaý organynyń qujattary jáne materıaldyq zalaldy rastaıtyn qujattar.
Osy jaǵdaılarǵa baılanysty qaryz alýshy joǵarydaǵy 10 usynystyń óz jaǵdaıyna sáıkes keletin bireýin nemese birnesheýin tańdaýy múmkin.
Mysaly, jumyssyz qalǵan adam qaryz merzimin uzartýdy jáne tólemdi ýaqytsha keıinge qaldyrýdy qatar usyna alady. Dekretke baılanysty otbasy tabysy azaıǵan jaǵdaıda tólemdi azaıtýdy, merzimdi uzartýdy nemese negizgi borysh pen syıaqyny keıinge qaldyrýdy suraýǵa bolady.
Al valıýtalyq qaryzdy teńgege aýystyrý nemese ıpotekalyq úıdi satý sııaqty nusqalar tıisti qaryzdyń túrine baılanysty.
Bankke qalaı júginý kerek?
Ótinishte qarjylyq jaǵdaıdyń ne sebepti ózgergenin, onyń nesıe tóleýge qalaı áser etkenin jáne bankten naqty qandaı ózgeris suraıtynyn jazý kerek.
Mysaly:
«Jubaıym 2026 jylǵy qyrkúıekte bala kútimi boıynsha demalysqa shyqty. Osyǵan baılanysty otbasynyń aı saıynǵy tabysy 600 myń teńgeden 350 myń teńgege deıin tómendedi. Osyǵan baılanysty aı saıynǵy tólemdi azaıtýdy jáne qaryz merzimin uzartýdy suraımyn».
Ótinishke jaǵdaıdy rastaıtyn qujattar qosa beriledi.
Tólem áli keshikpese, bankke aldyn ala júginýge bolady. Bul jaǵdaıda 57-baptyń 4-tarmaǵyndaǵy qaryz alýshy úshin tıimdi sharttardy ózgertý tetigi qoldanylady.
Tólem keshikse, bank habarlamasyn alǵannan keıin 30 kúndik merzimdi ótkizip almaý mańyzdy. Qaryz alýshy 61-baptaǵy 10 usynystyń birin nemese birnesheýin bere alady.
Bank ótinishti kúntizbe boıynsha 15 kún ishinde qarap, usynylǵan ózgeristermen kelisýge, óz nusqasyn usynýǵa nemese bas tartý sebepterin kórsetýge tıis.
Ótinishtiń qabyldanǵanyn jáne banktiń jaýabyn rastaıtyn qujattardy saqtap qoıǵan jón.
Bank bas tartsa, qarjy ombýdsmenine júginý kerek
Eger bank usynysty qabyldamasa nemese taraptar ortaq sheshimge kele almasa, qaryz alýshy qarjy ombýdsmenine júgine alady.
Bul úshin aldymen bankke júgingenin jáne onyń jaýabyn rastaıtyn qujattar qajet. Ombýdsmenge júginý bank sheshimin alǵan kúnnen nemese taraptar kelisimge kele almaǵan kúnnen bastap úsh aı ishinde iske asý kerek.
Ombýdsmen bank pen qaryz alýshy arasyndaǵy daýdy sotqa deıin retteýge kómektesedi.
Nesıe sarapshysy Beıbit Beksultanovanyń aıtýynsha, qazaqstandyqtardyń arasynda eń jıi kezdesetin qatelik – qarjylyq jaǵdaıy qıyndaǵanda bankke málimdeýdiń ornyna qorqyp, habarsyz ketýi.
- Zań boıynsha, bankter qarjylyq jaǵdaıyn aıtyp júgingen klıenttiń nesıe shartyn qaıta qaraýǵa mindetti. Bızneste ǵana emes, otbasyńda qarjylyq jaǵdaı týyndasa, dáleldeýiń kerek. Mysaly, náreste dúnıege kelse, ol da qarjylyq qıyndyq dep qaraýǵa bolady. Egde jastaǵy ata-anańyzdy qolyńyzǵa alsańyz da, ony qarjylyq qıyndyq retinde qarastyrýǵa bolady. Bıznesińiz júrmeı bastasa, burynǵy qarjy aınalymy men qazirgini qatar usynyp dáleldeýge bolady. Bankten nesıe jeńildigin suraý úshin mindetti túrde aıaq synyp, bas jarylý kerek emes. Jýyqta bir bank klıentine nesıe sharttaryn qaıta qaraýǵa negiz bolatyn negizdemelerdiń tizimin beripti. Múgedektik. Qaterli isiktiń tórtinshi kezeńi degen sııaqty qorqynyshty jaǵdaılardy tizip qoıǵan. Al negizinde jeńildikke negiz bolatyn ómirlik jaǵdaılar zańnamada anyq jazylǵan.
Qıyndyqty dáleldeıtin qujat bolsa, bank nesıe shartyn qaıta qarap, birneshe jeńildik jolyn usynýǵa mindetti. Meniń tájirıbemde jýyqta ǵana bir er azamat zańnyń nesıe tóleýshi jaǵynda ekenin bilip, paıyzdyq mólsherlemeni 35-ten 19 paıyzǵa deıin túsirtkizip alǵan jaǵdaıy boldy. Bank nesıe sharttaryn qaıta qaraýdan bas tartsa, onyń qyzmetin qadaǵalap otyrǵan Ulttyq bank pen Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi bar. Sol mekemelerge shaǵymdaný qajet. 1 shildeden bastap finkelisim.kz. portaly iske qosyldy. E-ótinish arqyly da shaǵym túsire alasyz, - deıdi sarapshy.
Ol aıtyp otyrǵan finkelisim.kz. – birneshe qarjy uıymynan qaryz alyp, tólemin 90 kúnnen astam keshiktirgen, qaryzdyń jalpy somasy 150-600 aılyq eseptik kórsetkish aralyǵyndaǵy qazaqstandyqtardyń máselesin bir ǵana ótinish negizinde, «bir terezeden» sheshýge arnalǵan platforma.
Túıindesek, nesıeni tóleý qıyndaı bastaǵanda bankpen baılanysty úzbeı, kerisinshe, tólem keshikkenshe nemese merzimi ótken bereshek kóbeıip ketkenshe áreket etý mańyzdy.
