Balqash ekojúıesin saqtaý: qazaqstandyq jáne frantsýz sarapshylary kúsh biriktirdi
ASTANA. KAZINFORM — Astanada Balqash kóliniń ekojúıesin saqtaý boıynsha master-jospardy ázirleý boıynsha jumys tobynyń ashyq otyrysy ótti. Bul týraly vedomstvonyń baspasóz qyzmeti málim etti.
Joba QR Sý resýrstary jáne ırrıgatsııa mınıstrligi, Frantsııanyń damý agenttigi (AFD) jáne Frantsııanyń Geologııalyq jáne taý-ken zertteýleri bıýrosy (BRGM) arasyndaǵy yntymaqtastyq aıasynda júzege asyrylyp jatyr.
Keńeske Sý resýrstary jáne ırrıgatsııa mınıstrliginiń, Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrliginiń, Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń, «Sý resýrstary aqparattyq-taldaý ortalyǵy» KEAQ-nyń, Balqash-Alakól basseındik ınspektsııasynyń, «Qazgıdromet» RMK-nyń, Geografııa jáne sý qaýipsizdigi ınstıtýtynyń, «Qazaqmys korporatsııasy» JShS-niń, Ortalyq Azııa óńirlik glıatsıologııalyq ortalyǵynyń ókilderi, sondaı-aq jobanyń frantsýz seriktesteri qatysty.
Mınıstrliktiń málimetinshe, frantsııalyq sarapshylar joba aıasyndaǵy negizgi baǵyttar boıynsha júrgizilgen zertteýlerdiń aralyq nátıjelerin tanystyrǵan. Qatysýshylar aýyl sharýashylyǵy, gıdrologııa, muzdyqtardan keletin aǵyn úlesin baǵalaý, gıdrogeologııa, sý paıdalaný jáne sý resýrstaryn bólý modelderin ázirleý baǵyttaryndaǵy jumystardyń qorytyndylarymen tanysty.
Kezdesýde klımattyń ózgerýi jaǵdaıynda Balqash kóli basseıniniń sý resýrstaryn ornyqty basqarý máselelerine erekshe nazar aýdaryldy. Sarapshylar ózen aǵynyn boljaý, muzdyqtardan keletin sý qorynyń bolashaqtaǵy ózgeristerin baǵalaý, jerústi jáne jerasty sýynyń ózara baılanysyn zertteý, sondaı-aq basqarýshylyq sheshimderdi qabyldaýdy qoldaýǵa arnalǵan zamanaýı modeldeý quraldaryn paıdalaný tásilderin usyndy.
Sonymen qatar sý resýrstaryn bólýdiń túrli stsenarıılerin taldaý jáne basseındik josparlardy ázirleý úshin zamanaýı tsıfrlyq quraldardy qoldaný múmkindikteri qarastyryldy. Talqylaý qorytyndysy boıynsha sarapshylar ártúrli baǵyttardaǵy zertteý nátıjelerin Balqash kóliniń sý jınaý alabynyń jaǵdaıyn baǵalaýdyń biryńǵaı júıesine biriktirip, qosymsha zertteýdi qajet etetin basym baǵyttardy aıqyndady. Master-jospardy ázirleý jumystaryn aıaqtap, onyń túpkilikti nátıjelerin usyný 2026 jyldyń sońyna deıin josparlanyp otyr.
— Frantsýz sarapshylarynyń saparynyń qorytyndysy boıynsha master-jospardy ázirleýdiń kelesi kezeńderi naqtylanady. Onyń ishinde 2040 jylǵa deıingi sý sharýashylyǵy jaǵdaıynyń damý stsenarıılerin daıyndaý, klımattyq modelderdi tańdaý jáne jekelegen baǵyttar boıynsha qosymsha zertteýler júrgizý kózdelgen. 2026 jyldyń sońyna deıin qazaqstandyq jáne frantsýz sarapshylary zertteý nátıjelerin biriktirý, modeldik esepteýlerdi jetildirý jáne qorytyndy qujatty ázirleý jumystaryn jalǵastyrady. Master-jospar Balqash kóliniń ekojúıesin saqtaý jáne basseınniń sý resýrstaryn turaqty basqarý jónindegi uzaqmerzimdi sheshimderdi qabyldaýdyń ǵylymı negizine aınalady,— dedi «Sý resýrstary aqparattyq-taldaý ortalyǵy» KEAQ basqarma tóraǵasy Qaıratǵalı Haırýlla.
Aıta keteıik, Qazaqstan BUU aıasynda Halyqaralyq sý uıymyn qurýdy kózdep otyr.
