Balqash Araldyń taǵdyryn qaıtalamaýy tıis - Halyqaralyq «Araldy qutqarý» qorynyń dırektory M.Ospanov
ALMATY. QazAqparat - Búgin Almatyda Balqash-Alakól basseındik keńesiniń 18-májilisi ótti. Otyrysta Qazaqstannyń jaýharlary - Balqash pen Alakól kólderiniń ekologııalyq ahýaly men bolashaǵy talqyǵa tústi.
Jınalǵandar Balqashtyń basyndaǵy basty problema - quıylatyn sýdyń jyldan jylǵa azaıyp bara jatqanyn aıtyp dabyl qaqty.
«Іle transshekaralyq ózeniniń resýrstaryn paıdalaný máseleleri óte ózekti bolyp otyr. Іle ózeni Balqash kóliniń iri kúretamyry bolyp tabylady jáne taza ózendik sý aǵynynyń 80 paıyzyn qamtamasyz etedi. Іleden keletin sýdyń arqasynda kól deńgeıi ekologııalyq turǵydan turaqty bolyp otyr. Sondaı-aq, Ortalyq Azııa óńirindegi shóleıttený úderisiniń aldyn-alýda. Degenmen, qytaı tarapynan sýdy jınaýdyń turaqty artýy jáne ózendegi sý sapasynyń tómendeýi Balqash-Alakól basseınin ekologııalyq apatqa ushyratýy múmkin», - dedi «Balqash-Alakól basseıni» ınspektsııasynyń basshysy Serikqalı Muqataev.
Balqash-Alakól basseıniniń aýmaǵy 450,0 myń sharshy shaqyrymǵa jýyq aýdandy alyp jatyr, onyń ishinde 50 myń sharshy shaqyrym aýmaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń shekarasynda. Onyń ákimshiligine Almaty qalasy, Almaty oblysy, Jambyl, Qaraǵandy jáne Shyǵys Qazaqstan oblystarynyń jeke aýdandary kiredi, onyń sheńberinde kommýnaldyq sharýashylyq, taý-metallýrgııalyq ónerkásip, mashına qurylysy, gıdroenergetıka jáne tamaq salasynyń kásiporyndary damyp otyr.
Mamandardyń aıtýynsha, sý resýrstarynyń azaıýyna jergilikti tutynýshylardyń sýdy ysyrappen paıdalanýy da áser etýde. Sý kózderinen alynatyn taza sýdyń 80 paıyzy jyl saıyn aýyl sharýashylyǵy qajettiligine shyǵyndalady. Sonymen qatar basseın ekojúıesiniń lastanýy jáne buzylýy da oryn alýda. Jınalǵandar osy máselelerdi sheshý úshin sý resýrstaryn basqarý júıesin jetildirý jáne óńirdegi sýdy paıdalanýdy ońtaılandyrý qajettigin atap ótti.
Atalǵan maqsatta uıymdastyrýshylar Almaty oblysynyń sý paıdalanýshylaryna arnap 2 kúndik semınar ótkizbek.
Mamandar shuǵyl sharalardy qolǵa almasa, Balqash ta Araldyń taǵdyryn qaıtalaýy múmkin ekendigine alańdaýly.
«Aral kezinde úlkendigi boıynsha elimizdegi 4-shi sý qoımasy bolatyn. Onyń tereńdigi 53 metrge jetetin edi. Qazir ol kórsetkishten 38 metr ǵana saqtaldy. Halqynyń áleýmettik jaǵdaıy nasharlap, ekologııalyq aýhaly ýshyqty. Oǵan quıatyn ózen sýynyń shekten tys ırrıgatsııaǵa paıdalanylýy kók teńizdiń tartylyp ketýine ákep soqty. Balqashtyń basyna da osyndaı qaýip tónip tur. Bul - Qazaqstannyń jaýhary. Ony saqtap qalýymyz kerek», - dedi Halyqaralyq «Araldy qutqarý» qorynyń dırektory Medet Ospanov.
Májiliste Almaty oblysy ákimshiligi, Almaty oblysy tabıǵatty paıdalanýdy retteý jáne tabıǵı resýrstar basqarmasynyń «Úshqońyrırrıgatsııa» MB sharýashylyqty júrgizý quqyǵyndaǵy SSh MKK, sonymen qatar QR Qorshaǵan ortany qorǵaý jáne sý resýrstary mınıstrliginiń «sý resýrstaryn qorǵaý jáne paıdalanýdy retteý boıynsha Balqash-Alakól basseındik ınspektsııa RMB arasynda basseındik kelisim jasaldy.
Sondaı-aq, alqaly jıynda shyǵarylǵan qorytyndy QR Qorshaǵan orta jáne sý resýrstary mınıstrligine usynylyp, Úkimettik deńgeıde qaralmaq.
