Balanyń aqyldy bolýy tegine baılanysty deıdi, biraq...

Birinshi - teledıdar

Qazir eki jastan asqan 30% balanyń jatyn bólmesinde teledıdar bar, eki jastan tómen 59% bala kúnine eki saǵat teledıdar qaraıdy. AQSh balalar aýrýy qoǵamy: «Sábıler jáne oqý jasyndaǵy balalardy teledıdardan aýlaq ustaý kerek» degen eskertý aıtady. Balalar tilin zertteýshi ǵalym Robert bylaı deıdi: «Teledıdardyń balalyq dáýrenge eshqandaı paıdasy joq, kerisinshe olardyń bilim qabiletine zııanyn tıgizedi, úlken mıdyń jetiletin ýaqytynda mı jetilmeı qalady, dál sol ýaqytty olar basqalarmen áńgime-dúken qurýǵa arnaýy kerek» degen pikirde.

Ekinshi - sábıdi ana sútinen aıyrý

Sábı kezinen tartyp ana sútin emgen balalar alty jasqa kelgende aqyl-qabileti ana sútin embegen balalarǵa qaraǵanda joǵary bolady. Mamandar: «Balalarynyń aqyldy bolýyn oılaıtyn analar óz sábılerin mindetti túrde sábı kúninen bastap ana sútimen ósirýi kerek. Ana súti árqandaı azyqtyqqa qaraǵanda balanyń úlken mıy men ózge de aǵzalarynyń damýyn jedeldetedi» deıdi.

Úshinshi - mýzyka

Pıanıno nemese ózge de mýzykalyq quraldarda oınaı alatyn balalardyń sóıleý jáne basqa da qabiletteri mýzyka aspaptarynda oınaı almaıtyn balalarǵa qaraǵanda 15% joǵary bolady eken. Zertteý nátıjesi boıynsha sóıleý qýaty myqty balalardyń aqyly da ózgelerden kóp bolatyny dáleldengen. Biraq, aqyldy balalardyń mýzykalyq daryny joǵary bola ma, joq álde mýzyka balalardy aqyldy ete me? Bul suraqtyń jaýaby áli tabylǵan joq.

Tórtinshi - sabyrlylyq

Taǵatsyz balalar men sabyrly balalardy salystyrǵanda, sabyrly balanyń SAT (AQSh balalarynyń úırený nátıjesin anyqtaıtyn emtıhan) júıesindegi nátıjesi taǵatsyz balaǵa qaraǵanda joǵary bolǵan.

Besinshi - oqý

Úıinde kitap joq balalar men úıinde kitaby kóp balalardy salystyrǵanda, otbasynda kitap kóp balalardyń mektep bitirý nátıjesi 36%, JOO támámdaý nátıjesi 19% joǵary bolady eken. Eger kitapsyz balalardyń ata-anasy saýatsyz bolsa, bul aıyrmashylyq tipti de kóp bolady.

Altynshy - temeki tartý

Ana júkti kezinde shylym shekse, balasynyń kemtar bolyp týylý salystyrmaly túrde bes esege joǵary bolady eken. «AQSh medıtsına jýrnaly» jarııalaǵan málimette: «Áıelder júktilik mezgilinde temeki tartsa, odan týǵan balanyń 14%-nyń aqyly 70% tómen bolady eken, 38%-nyń ósip-jetilýdiń ornyna qaıta artqa sheginedi eken» dep jazylǵan. Balam bilimge qumartyp, talantty bolsyn deseńiz, temekiden aýlaq bolyńyz.

Jetinshi - semizdik

Dene aýyrlyǵy asqan balalardyń búkil álem boıynsha bilim qabiletin synaý emtıhanyndaǵy nátıjesi dene salmaǵy qalypty balalarǵa qaraǵanda 11% tómen bolǵan. Bilim alý men úlgerim, sport jaǵyndaǵy olardyń belsendiligi qalypty balalarǵa qaraǵanda óte tómen, sondyqtan olardyń qalypty ósýine jaı qaramaǵan durys.

Segizinshi - ottegin simirip jattyǵý

Únemi taza ottegin qabyldap turǵan balalardyń qabileti 100% artady. Bıolog Iohan Mıdana «Balalardyń úlken mı tártibi» atty kitabynda: «Balalardyń ósip jetilýin jigerlendiretin turmys tásili - balalarǵa jasalǵan syılyqtardyń ishindegi eń jaqsysy» degen pikir aıtady.

Toǵyzynshy - daıyndyq synybyna berý

Daıyndyq synybynan ótken balalardyń mektep kezindegi nátıjesi jaı balalarǵa qaraǵanda 52% joǵary bolady eken. Bul zertteý nátıjesi balalardy eki topqa bólip, bir topty 3-4 jasqa kelgende daıyndyq synybyna berip, kelesi bir tobyn daıyndyq synybyna oqytpaı, sol kúıinde olardy 27 jasqa kelgendegi kúılerin sanaqqa túsirgen. Sonda, daıyndyq oqyǵan balalardyń basyndaǵy úı-múlik sany oqymaǵandarǵa qaraǵanda bes esege kóp bolǵan. Qylmys ótkizý salystyrmasy oqymaǵan balalarda eki esege, esirtki shegý salystyrmasy segiz esege kóp bolǵan.

Onynshy - erte úılený

20 jasynda úılenip balaly bolǵan otbasyndaǵy balanyń aqyl-oıy 40 jasynda úılenip urpaq súıgen ata-ananyń balasyna qaraǵanda 3%-6%-ǵa joǵary bolǵan. Ata-anasy úlken balalarda pıshologııalyq aýytqýlar men jalǵyzsyraý jáne júıke aýrýlary kóp paıda bolady eken.

On birinshi - áreket

Tsırk oıyny arqyly balalardyń úlken mıyndaǵy sur zatty 3%-ǵa arttyrýǵa bolady. Kóp áreket jasaý men sport balanyń mıyn jetildirýge paıdaly.

On ekinshisi - sózdik qory

Eń tómengi turmys qarajatyn alatyn otbasyndaǵy balanyń sózdik qory jaı otbasyǵa qaraǵanda ¼ bolady. Bul úıdegi bala jylyna 3 mıllıon sóz estise, qalypty otbasyndaǵy bala jylyna 6-11 mıllıon sóz estıdi eken. Osy nátıje boıynsha qaraǵanda aldyńǵy januıada úsh jasqa kelgen bala 500 sóz bilse, dál osy jasta qalypty otbasyndaǵy bala 750-1110 sóz biledi eken.

On úshinshi - shetel tilin úıretý

Eki shet tilin biletin balanyń SAT emtıhan júıesindegi nátıjesi shet tilin úırenbegen balaǵa qaraǵanda 14% joǵary eken. Shet tilin úırenýdiń ýaqyty eń keminde bir jyldan assa ǵana onyń nátıjesi kórine bastaıdy.

On tórtinshi - kompıýter oıyndary

Kompıýter oıynyn kóp oınaıtyn balanyń oqý nátıjesi buǵan qatysy joq balaǵa qaraǵanda 9,4% tómen bolady eken.

On besinshi - dári-dármekti kóp paıdalaný

Ǵalymdar jeti jastaǵy balalar men olardyń analaryna zertteý júrgizý arqyly dári-dármekti kóp paıdalanǵan jáne egistikke qoldanylatyn dárilerdi aýa arqyly jutqan analardyń balalary qalypty balalarǵa qaraǵanda tómen bolatynyn anyqtady, dep jazady massaget.kz.