Balalardy medıazorlyqtan qorǵaıtyn zań qajet - A. Smaıyl
ASTANA. 3 qarasha. QazAqparat /Qanat Mámetqazyuly/ - Bizge balalardy medıazorlyqtan qorǵaıtyn zań kerek. Búgin QR Parlamenti Májilisiniń otyrysynda Úkimet basshysynyń atyna saýal joldaǵan depýtat Aldan Smaıyl osylaı málim etti.
Depýtattyń aıtýynsha, sońǵy ýaqytta kompıýterlik hám elektrondyq nusqadaǵy oıyndar balalardyń minez-qulqy men psıhologııasyna keri áser etetin surapylǵa aınalyp barady. Onyń naqtyly kórinisi qandaı ekendigine de toqtalǵan A. Smaıyl, keıingi kezeri mektep jasyndaǵy balalar arasynda bolyp jatqan eldiń jaǵasyn ustatqan oqıǵalardy alǵa tartty.
«Halyqaralyq jıyndarda keltirilgen derekterge qarasaq, kabeldik arnalar arqyly balalar kúnine 17 ólim kórinisterin baıqaıdy, 37 ret atys-shabys, uryp-soǵý sekildi qatygezdik stsenalaryn kóredi eken. Osynyń báriniń aldyn alý úshin AQSh Kongresi 1954 jyly telezorlyqtyń áserin talqylasa, 1972 jyly medıazorlyqtyń kámeletke tolmaǵandarǵa teris yqpalyn 50 amerıka ǵalymy arnaıy zerttep, 5 tomdyq eńbek jazǵan. 2003 jyly osy elde balalardy beıneoıyndaǵy jynystyq qatynas pen zorlyqtardan qorǵaý týraly zań qabyldanǵan. 2005 jyly Reseı telearnalarynyń bir top jetekshisi zorlyq pen qytagezdik hartııasyna qol qoıyp, ózderi basqaryp otyrǵan arnalarda buǵan jol bermeýge kelisti. Bundaı qadamǵa bizdiń telebasshylar barsa quptarlyq is edi», -dedi depýtat.
Onyń aıtýyna qaraǵanda, kóptegen órkenıetti elderde balalardyń medıazorlyqtan qorǵaıtyn arnaıy zańdary bar. Máselen, Latvııa 1995 jyly teleradıo habary týraly zańda oǵan tıym saldy. AQSh, Kanada, Germanııa, Anglııa, Japonııa sekildi birqatar elderde balalardy zııandy kompıýterlik oıyndar men telekórsetilimderden qorǵaıtyn zańdar budan kóp buryn kúshine engen. Mundaı zańdar Grýzııada 2001 jyly, Ýkraınada 2003 jyly qabyldanypty.
«Bul qadamǵa biz de barýymyz kerek. Sórelerde qaptap, baqylaýdan tys qalǵan kompıýterlik oıyndardy memlekettik turǵydan qadaǵalaıtyn, syrt elderden keletin telehabarlardy aqparattyq súzgiden ótkizý týraly qoıylyp júrgen talaptarǵa jaýapkershilikpen qaraıtyn kez jetti. Respýblıkanyń keıbir mektepterinde bolyp jatqan balalar ólimi týraly oılanǵanda aqparattyq qatygezdikti toqtatý máselesi tolǵandyrýǵa tıis. Bizge balalardy medıazorlyqtan qorǵaıtyn zań kerek. Túrli zańdarǵa synalap engizilgen birdi-ekili baptardy zerttep qarasaq, olardyń jalpylama ári jaıdaq ekendigine, arnaıy qarastyrylmaǵan soń kóbine oryndalmaıtynyna kóz jetkizemiz»,- dedi A. Smaıyl.
