Balalardyń zeıini únsiz saýdaǵa salynýda — sheteldegi qazaq baspasózi
Kazinform HAA sheteldegi qazaq tilinde taraıtyn aqparat kózderine aptalyq sholýyn usynady.
Chýntsınde 240 metrden astam tik eskalator salyndy — «Halyq gazeti»
2026 jyly 14 qańtar kúni áýeden túsirilgen fotosýretter Chýntsınniń Ýshan aýdanyndaǵy Shennıýı eskalatorynyń aıaqtalýyna az qalǵanyn kórsetti. Chýntsın qalasy Ýshan aýdanyna ornalasqan Shennıýı eskalatory jobasy Shennıýı dańǵyly boıynda qala osine súıenip salynǵan, dep habarlaıdy «Halyq gazeti».
Atalǵan BAQ-tyń málimetinshe, eskalatordyń jalpy uzyndyǵy shamamen 905 metr. Ol Chýntsınniń táj eskalatorynan asyp túsip, kóp deńgeıli eskalatorlardy paıdalanyp, qalanyń óri men yldıyn jaqyndatatyn mańyzdy qatynas jolyna aınalady.
Onyń jalpy kótergish bıiktigi 240 metrden asady, bul 80 qabatty ǵımaratqa teń. Jobaǵa 21 eskalator, 8 lıft (aspaly kópirlerdegi qoljetimdi lıftterdi qosa alǵanda), 4 jyljymaly jaıaý júrginshiler joly, 2 jaıaý júrginshiler kópiri jáne 2 jol ótkeli kiredi. Qurylys aıaqtalǵannan keıin Shennıýı dańǵylynyń basy men bókteriniń arasyndaǵy jol júrý ýaqyty burynǵy mólshermen 1 saǵattan 20 mınýtqa deıin qysqarady, bul qala turǵyndary men týrısterdiń saıahatyn qolaıly etedi.
Sonymen qatar osy aptada «Halyq gazeti» basylymynda «Qorǵas 2025 jyly 9 882 Qytaı-Eýropa (Ortalyq Azııa) poıyzyn jóneltti, bul rekordtyq kórsetkish» degen aqparat jaryq kórdi.
Qytaılyq BAQ-tyń dereginshe, Qorǵas temirjol porty stantsııasynyń statıstıkasyna sáıkes, 2025 jyly Qorǵas 9 882 Qytaı-Eýropa (Ortalyq Azııa) poıyzyn jóneltti, bul ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 13,2%-ǵa artyq, al júk kólemi 14,237 mln tonnany qurady, bul ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 17,8%-ǵa kóp. Eki derek te rekordtyq deńgeıge jetken.
Keltirilgen derekterge súıensek, Qorǵas temirjol portyndaǵy Qytaı-Eýropa (Ortalyq Azııa) poıyzdarynyń ortasha táýliktik qozǵalysy 27-den astam poıyzdy quraıdy, keri qaıtqan Qytaı-Eýropa poıyzdary orta eseppen ár 2 saǵatta júk aýystyryp bolady. «Qytaıda jasalǵan» kúndelikti qajetti buıymdar, mehanıkalyq jáne elektr jabdyqtar, elektrondy ónimder, aýylsharýashylyq jáne qosalqy ónimder sııaqty t. b. ónimder Shyńjań temirjol porttary arqyly Ortalyq Azııa men Eýropa naryqtaryna kóptep jol alyp jatyr.
Aıta keteıik, osy ýaqytqa deıin Qorǵas temirjol porty arqyly 52000-nan astam Qytaı-Eýropa (Ortalyq Azııa) poıyzdary júrdi, temirjol jelileriniń jalpy sany 90-ǵa jetti, 18 el, 46 qala jáne aımaqtardy qamtydy, tasymaldaıtyn júk túri 200-den asqan.
Rýslan Abdýllaev kásibı bokstaǵy tórtinshi jeńisine qol jetkizdi — ÓzA
AQSh-tyń Kalıfornııa shtatynda ótken kásibı boks keshinde otandasymyz Rýslan Abdýllaev kezekti jekpe-jegin sátti ótkizdi, dep habarlaıdy «ÓzA».
Ózbekstandyq basylymnyń málimetinshe, kásibı rıngtegi tórtinshi aıqasynda Rýslan ýrýgvaılyq boksshy Edýardo Haver Abreýmen qolǵap túıistirdi. Segiz raýndqa josparlanǵan jekpe-jektiń besinshi raýndynda Abdýllaev qarsylasyna joıqyn soqqylar serııasyn baǵyttap, ony nokdaýnǵa túsirdi. Osydan keıin tóreshi aıqasty merziminen buryn toqtatýǵa májbúr bolǵan.
Osylaısha, ózbekstandyq qandasymyz Rýslan Abdýllaev tehnıkalyq nokaýt arqyly kásibı mansabyndaǵy tórtinshi jeńisin toılady. Al 37 jastaǵy Edýardo Haver Abreý kásibı karerasyndaǵy ekinshi jeńilisine tap boldy.
Sondaı-aq osy aptada «ÓzA»-da «Namanganda ulttyq rýhty ulyqtaǵan dástúrli kókpar saıysy ótti» degen taqyryptaǵy aqparat jarııalandy.
Namanganda Ózbekstan Respýblıkasy Qarýly Kúshteriniń qurylǵanyna 34 jyl tolýyna jáne 14 qańtar — Otan qorǵaýshylar kúnine oraı dástúrli kókpar saıysy ótti.
Ulttyq qundylyqtarymyzdy saqtaý, óskeleń urpaqtyń júreginde patrıottyq sezimdi nyǵaıtý, ulttyq sport túrlerin keńinen nasıhattaý maqsatynda uıymdastyrylǵan jarysta kókparfederatsııasynyń músheleri, kórshiles memleketter men elimizdiń ár óńirinen kelgen sheber shabandozdar ónerlerin ortaǵa saldy.
Tegeran metrosy álemdegi eń iri metro júıesine aınalady — Eurasia Today
Tegeran metropolıteni jalpy uzyndyǵy boıynsha álemdegi eń iri besinshi metro júıesine aınalady.
Eurasia Today aqparat agenttiginiń habarlaýynsha, bul týraly Tegeran meri Álıreza Zakanı málimdedi. Zakanıdiń aıtýy boıynsha, Tegeran qalasy metro júıesin aýqymdy túrde keńeıtýdi josparlap otyr.
Keltirilgen derekterge súıensek, Álıreza Zakanı aldaǵy bes jyl ishinde Tegeranda 36 shaqyrym jańa jeli men 21 stantsııa salý josparlanyp otyrǵanyn aıtqan. Onyń sózinshe, bul keńeıtý jumystarynyń nátıjesinde metro júıesi qazirgi 16-shy orynnan álemdegi eń iri metro jelileri arasynda besinshi orynǵa kóteriledi.
Qytaıda avtomobıl óndirisi rekord jańartty — CNR
Qytaı avtomobıl ónerkásibi qoǵamynyń málimetine sáıkes, 2025 jyly elde avtomobıl óndirý jáne satý kólemi 34 mıllıonnan asyp, tarıhı eń joǵary deńgeıge jetti. Osylaısha Qytaı avtonaryqta 17 jyl qatarynan álemde birinshi oryndy ıeledi, dep jazady qytaılyq «Ortalyq halyq radıosy».
Atalǵan basylymnyń keltirgen derekterine súıensek, bir jyl ishinde avtomobıl óndirisi 34 mıllıon 531 myńǵa, al satylymy 34 mıllıon 400 myńǵa jetip, ótken jylmen salystyrǵanda tıisinshe 10,4 jáne 9,4 paıyzǵa artty.
Jańa energııaly avtomobılder óndirisi men satylymy da qarqyndy ósip, tıisinshe 16 mıllıon 626 myń jáne 16 mıllıon 490 myń boldy. Bul ótken jylmen salystyrǵanda 29 jáne 28,2 paıyz ósim kórsetip, jańa energııaly kólikterdiń ishki naryqtaǵy úlesi 50 paıyzdan asty.
Salalyq uıymnyń boljamynsha, 2026 jyly Qytaıda avtomobıl satylymy 34 mıllıon 750 myńǵa jetip, onyń ishinde jańa energııaly avtomobılder 19 mıllıondy quraıdy.
Balalardyń zeıini únsiz saýdaǵa salynýda — TRT
Zeıin — tehnologııa alpaýyttarynyń jańa valıýtasy. Áleýmettik jeliler, vıdeo platformalar men oıyn qosymshalary ásirese balalardyń shekteýli zeıin merzimin nysanaǵa alady. Bul júıede zeıin neǵurlym uzaq baýrap alynsa, soǵurlym qundy bola túsedi.
Búgin balalarymyzdyń eń qundy resýrsy týraly áńgimelep beremiz. Biraq bul resýrs aqsha da, ýaqyt ta emes… Ol — zeıin, dep jazady Túrkııa Radıo Televızııa portaly.
Túrkııalyq basylymnyń málimetinshe, bir jasóspirim kitaptyń alǵashqy betin ashady, biraq ári qaraı jalǵastyra almaıdy. Sabaq oqyp otyrǵan bala árbir eki mınýt saıyn telefonǵa qol sozady. Aqyrynda neniń «ýaqytty bosqa shyǵyndaý» ekeni de anyq emes.
Óıtkeni tsıfrlyq dáýirde zeıin — bul jaı ǵana jeke daǵdy emes, júıeli túrde tutynylatyn resýrs.
— Zeıin — tehnologııa alpaýyttarynyń jańa valıýtasy. Áleýmettik jeliler, vıdeo platformalar men oıyn qosymshalary ásirese balalardyń shekteýli zeıin merzimin nysanaǵa alady. Bul júıede zeıin neǵurlym uzaq baýrap alynsa, soǵurlym qundy bola túsedi. Alaıda basty másele — bul jaǵdaıdyń kóbinese balalar men ata-analarǵa baıqatpaı júzege asýynda, dep jazady TRT.
Túrkııalyq basylym bul shaǵyn maqalada «Zeıin nelikten nysanaǵa alyndy?», «Al balalar nelikten bulaı tez áserlengish keledi?», «Zeıin endi jeke qabilet emes» jáne «Al ne isteýge bolady?» degen taqyryptar boıynsha taldaý jasaıdy.
Sondaı-aq osy aptada «TRT»-da «Jańa býyn JI ázirlenýde» degen taqyryptaǵy aqparat jarııalandy.
Túrkııalyq BAQ-tyń dereginshe, seriktestik «Nvidia»-nyń jasandy ıntellekt platformalaryn «Siemens»-tiń ónerkásiptik tehnologııalarymen biriktirip, ónerkásiptik ınnovatsııany jedeldetýdi kózdeıdi.
Bul týraly «Nvidia» Bas dırektory Djensen Hýang generatıvti jasandy ıntellektpen jedeldetilgen esepteýler «jańa ındýstrııalyq revolıýtsııany» bastaǵanyn habarlaǵan.
Sondaı-aq AQSh-tyń chıp óndirýshisi «Nvidia» men Germanııada ornalasqan «Siemens» seısenbi kúni strategııalyq seriktestigin keńeıtetinin málimdep, ónerkásiptik jasandy ıntellekt (JI) sheshimderin ázirleýdi jáne JI-di naqty álemge engizýdi jedeldetýdi maqsat etetinin habarlady.
Atap aıtqanda, «Nvidia» JI ınfraqurylymyn, sımýlıatsııa kitaphanalaryn, modelderdi jáne josparlardy usynatynyn, al «Siemens» júzdegen ónerkásiptik JI mamandaryn tartyp, apparattyq jáne baǵdarlamalyq sheshimdermen qamtamasyz etetinin málimdedi.
«Nvidia» bas dırektory Djensen Hýang generatıvti JI men jedeldetilgen esepteýdiń «jańa ónerkásiptik revolıýtsııany» qozǵap, tsıfrlyq egizderdi passıvti sımýlıatsııalardan fızıkalyq álemniń aqyldy júıesine aınaldyryp jatqanyn aıtqan.