Balalardy dzıýdoǵa mektep qabyrǵasynda baýlýdyń mańyzy joǵary – jattyqtyrýshy
ORAL. KAZINFORM – Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes 2026 jyly mektepterde dzıýdo sektsııa túrinde engizilmekshi. Osyǵan oraı Kazinform tilshisi dzıýdo kúresinen joǵary sanattaǵy jattyqtyrýshy, «Eren eńbegi úshin» medaliniń ıegeri, Bórli aýdany ortalyǵy Aqsaı qalasynda turatyn Qasym Qajenovke birneshe saýal qoıǵan edi.
– Qasym Maratuly, Prezıdent tapsyrmasymen qolǵa alynǵan bastamaǵa maman retinde pikirińiz qandaı?
– Bul – qazaq dzıýdosy sporty tarıhyndaǵy keremet jańalyq. Dzıýdo kúresi tek japondardyń ulttyq sporty ǵana emes, damý jaǵynan álemde fýtboldan keıingi orynda tur. Frantsııa sekildi kóptegen memlekette mektep baǵdarlamasyna engizilgen. Memleket basshysynyń qoldaýymen, mine, endi osy jobanyń elimizdegi mektepterde de júzege asatyny qýantady. Halyqaralyq dzıýdo federatsııasynyń arnaıy jeńildetilgen baǵdarlamasy negizinde jetkinshekterimiz dzıýdo álippesin meńgerip, jattyǵady. Bul – biregeı múmkindik. Oǵan eldegi memlekettik uıymdarmen qatar aýyl-aımaqtaǵy qarapaıym bapkerge deıin úles qosýy kerek dep esepteımin.
– Jobany óz deńgeıinde júzege asyrý úshin ne isteý kerek dep oılaısyz?
– Baǵdarlama aıasynda aldymen aýyldyq jerlerge jas dzıýdo mamandaryn tartyp, olarǵa jaǵdaı jasaý kerek. Munyń ońaılyqpen iske aspaıtyny belgili. Sondyqtan sport pen bilim salasy, jergilikti atqarýshy organdar tarapynan meılinshe qoldaý qajet.
Ekinshiden, jobaǵa baılanysty aýyl mektepteri sporttyq qural-jabdyqtarmen qamtamasyz etiledi. Ár aýdanda balalar-jasóspirimder sport mektebi bolǵanymen, bárin sektsııamen qamtamasyz ete almaıdy. Endi sportqa yntyzar aýyl halqy balamdy qaıda beremin dep ýaıymdamaıtyny haq. Kezinde el namysyn abyroımen qorǵaǵan talaı sańlaqtyń aýyldan shyqqany málim. Olımpıada chempıony Eldos Smetovtiń bolashaqta jolyn jalǵastyratyn balýandardy baptasaq, kók týymyz álemdik dodalarda kókte jelbireı bereri anyq.
– Bórli aýdanynda qazirgi kezde qansha bala dzıýdo sportymen aınalysady? Balalardy jattyqtyrýda, jalpy osy sportqa qatysty sheshimin tappaı jatqan qandaı máseleler bar?
– Bizdiń aýdanda 300-ge jýyq bala dzıýdo, sambo jáne qazaq kúresimen aınalysady. Sonyń ishinde ózimiz eńbek etip, ter tógip júrgen aýdandyq balalar-jasóspirimder sport mektebi tek úsh aýyldyq okrýgti ǵana qamtyp otyr. Aldaǵy ýaqytta Aqsý aýylynda fılıalyn ashý josparda bar. Bul sonda da az dep oılaımyn. Munyń sebebi – sporttyq qural-jabdyqtardyń jetispeýi. Mysaly, tatamıdiń ózi taptyra bermeıdi. Ekinshiden, jas mamandardy tartýdyń qıyndyǵy jáne bar. Úshinshiden, mektepte saǵat júktemesi jetispeıdi. Osy oraıda elimizde júzege asyrylatyn jańa joba arqyly kóptegen aýyldy qamtımyz degen úmit bar.
– Qazaqstanda shahmat, tennıs sııaqty sport túrlerin mektep baǵdarlamasyna engizý qolǵa alynǵany belgili. Endi onyń qataryna dzıýdo da qosylady. Jalpy, atalǵan sport túriniń basqa sport túrlerinen erekshelikterin aıtyp ótseńiz...
– Dzıýdo tek kúres qana emes, eń birinshi – tártip, tazalyq jáne qarsylasqa degen qurmet. Ustazdy syılaý, ata-anany qadirleýge úıretedi. Osy qaǵıdalardy bapker retinde ár jattyǵý barysynda aıtyp, talap etip otyramyz.
– Balalardyń dzıýdomen neshe jastan bastap aınalysqany durys?
– Balany dzıýdoǵa 9-10 jastan bastap bergen jón dep esepteımin. Sonda ol birte-birte jattyǵyp, ýaqyt óte kele kúres tásilderin meńgeredi, sheberligin jetildire túsedi. Jastaıynan sportpen aınalysyp, shyńdalyp ósken jetkinshek qatarynan kem qalmaı, ómirden óz ornyn tabady. Namysty jas bolyp qalyptasady. Qazirgideı jahandaný kezeńinde túrli qubylmaly jaǵdaılar tirshiligimizge dendep enip jatqany belgili. Mine, osyndaı ýaqytta qıynnan jol taba biletin jas qana oza alady. «Bilekti birdi, bilimdi myńdy jyǵar» degendeı, árıne, bilim de kerek. Sonymen qatar bilekti urpaq tárbıeleý – búgingi dáýirdiń qajettiligi.
– Áńgimeńizge rahmet. Jemisti eńbek ete berýińizge tilektespin.
Eske sala keteıik, budan buryn jasóspirimder Azıadasynyń chempıonynyń sporttaǵy maqsaty týraly aıtqanyn jazǵan edik.