Balalar men jasóspirimder arasynda semizdik kóbeıýde - Shámil Tájibaev
ALMATY. Maýsymnyń 2-si. QazAqparat /Názıra Eleýhan/ - Qazirgi tańda artyq salmaq máselesi búkil álemdegi kúrdeli iske aınalyp otyr.
Dúnıe júzinde semizdik pen artyq salmaq qosqan adamdardyń sany 2 mıllıardqa jetti. Qazaqstanda 4 mıllıonnan astam adam semizdikke shaldyqqan. Bul bizdiń elimizde turatyn halyqtyń sanyn eskergende, úlken kórsetkish bolyp tabylady. Ásirese, balalar men jasóspirimder arasynda artyq salmaq qosý kóbeıýde. Bul alańdatatyn jaǵdaı. Bul týraly búgin Almatyda «Qazaqstandaǵy semizdik jáne artyq salmaq» atty taqyryppen ótken baspasóz máslıhatynda Qazaq taǵamtaný akademııasynyń vıtse-prezıdenti, Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy janyndaǵy Halyqaralyq jobalar ınstıtýtynyń dırektory, professor, medıtsına ǵylymdarynyń doktory Shámil Tájibaev málim etti, dep habarlaıdy QazAqparat.
Onyń aıtýynsha, balalar men jasóspirimder arasynda semizdikke shaldyǵý Eýropa elderine qaraǵanda bizde búginginde 10 esege ósken. «Qazirgi ýaqytta 5 jasqa deıingi balalardyń 11,4 paıyzy artyq dene salmaǵyna nemese semizdikke shaldyqqan. Ol degenimiz, eger bala kezden semizdik bastalsa, ol eresek ýaqytynda da jalǵasa beredi, ıaǵnı ómir boıy artyq salmaqqa ushyraıdy. Semizdiktiń júrek aýrýyna sebep bolatynyn eskersek, bul onyń aldyn alýdy qajet etedi. Al, júrek aýrýynan ólim boıynsha Qazaqstan 1-shi orynǵa shyǵyp otyr. Elimizde 50-60 jas aralyǵyndaǵy adamdardyń ekiden biri osy júrek aýrýynan dúnıeden ótýde. Bul máseleniń aldyn alý jáne emdeý boıynsha Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy arnaıy baǵdarlamalar daıyndaýdy qajet dep tapsa da, elimizde áli kúnge deıin eshbir arnaıy ulttyq baǵdarlama joq», dedi Sh. Tájibaev.
Jıyn barysynda sonymen qatar, «GlaksoSmıtKlıaın» kompanııasy semizdik jáne artyq salmaqpen aýyratyn adamdarǵa tıimdi kómektesý maqsatynda emdám tıimdiligin arttyratyn, salmaqty túsirýge arnalǵan jańa ALAI preparatynyń tanystyrylymyn ótkizdi. «Bul Qazaqstanda tirkeýden ótken salmaqty tómendetýge arnalǵan birden bir medıtsınalyq preparat. Preparat Qazaqstanda klınıkalyq tekserýden ótti jáne shet elderde de 100-den asa klınıkalyq tekserýlerden ótti, dárihanalarda erkin satylady. TMD memleketteriniń ishinde ázirshe ol Qazaqstan turǵyndaryna ǵana qoljetimdi bolyp otyr. Salmaqty azaıtýǵa arnalǵan preparat artyq salmaq pen semizdik máselesi bar adamdar úshin úlken kómek bolady degen senimdemiz», dedi «GlaksoSmıtKlıaın» kompanııasynyń TMD memleketteri boıynsha bas dırektory Andreı Krıýkov.
Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń boljamy boıynsha 2015 jylǵa qaraı 2,3 mıllıard eresek adam artyq salmaqqa ıe bolyp, al 700 mıllıon adam semizdikke shaldyqpaq. Qazaqstanda júrgizilgen ulttyq zertteýler boıynsha 2008 jyly 25-29 jas aralyǵynda árbir ekinshi áıel (50,6%) jáne birshama azyraq paıyzda er adamdar (45,4%) semizdik pen artyq salmaqqa shaldyqqan.
Mamandar artyq salmaq aýrýynyń jyldam damýyn kalorııaly taǵam ónimderiniń qoljetimdiliginiń artýymen jáne fızıkalyq belsendiliktiń tómendeýimen baılanystyryp otyr.
