Balaǵa qandaı esim berip júrmiz?
ASTANA. QazAqparat - Brazılııada jaqynda fýtboldan álem chempıonaty ótkeni belgili. Sol mýndıalda eń úzdik fýtbolshy bolyp tanylǵan Lıonel Messıdiń esimi argentınalyq 200-ge jýyq sábıge berilipti. Al Býenos-Aıreste shamamen 100 balaǵa Lıonel, taǵy sonsha nárestege Leonelııa attary qoıylǵan eken.
Bizdiń elimizde de aıtýly kúnderi dúnıege kelgen sábılerdiń esimderi sol sharamen baılanysty qoıylyp júrgeni jasyryn emes. Mysal úshin aıtar bolsaq, respýblıkamyzda tuńǵysh ret 2011 jyly ótken Azıada oıyndarynda Azıada esimin 40 sábı alǵan bolatyn. Al London olımpıadasy kezinde Ilıa esimdi uldar men Zýlfııa esimdi qyzdar dúnıege kelgen.
Sondaı-aq Sammıt esimdi 22 er bala, Sammıta atty úsh qyz, 15 Sammıthan bar eken. Tipti Qyzylorda oblysyna qarasty Mahambet aýylynda Ýsama Benladen esimdi bala ómir súrýde. Benladenniń ákesine bir kezderi «Ál-Kaıda» qozǵalysynyń jetekshisi unaǵan kórinedi.
Statıstıka agenttiginiń málimeti boıynsha, ótken jyly elimizde Erasyl men Aızere esimderi óte tanymal bolǵan. ıAǵnı, byltyrǵy jyly dúnıe esigin ashqan 2500-den astam sábıdiń azan shaqyrtylyp qoıǵan esimi Erasyl bolsa, 4300-ge jýyq qyz balaǵa ata-anasy Aızere esimin tańdaǵan eken.
Sondaı-aq agenttiktiń aıtýynsha, Qazaqstanda sábı esimderin Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń esimimen baılanystyryp qoıý jıi kezdesedi. Olardyń arasynda NurÁbıNaz, Elbasy esimderi de bar.
Negizi tek qazaqta ǵana emes, álem halyqtary arasynan da neshe túrli adam tańǵalarlyq esimderdi kezdestirýge bolady. Máselen, álemdegi eń uzyn esim Úndistan azamatynda eken. Onyń aty 1478 áripten turady. Esimin tolyq aıtyp shyǵý úshin 10 mınýt ýaqytty qajet etetin kórinedi. Sondaı-aq, Ispanııada ótetin qyzyqty esim ıeleriniń sezine qatysýshylar arasynda «Eki keli kúrish», «Men kartopty jaqsy kóremin» esimdi adamdar da kezdesken. Olar Úndistannyń Kandmahal aýdanynyń turǵyndary eken. Al AQSh-tyń Chıkago qalasynda erli-zaıypty dárigerler bes qyzyna Menıngıt, Larıngıt, Appendıtsıt, Perıtonıt, Tonzılıt dep at qoıypty.
Erterekte atalarymyz balasyna at qoıýda áýre bolmaı-aq dúısenbi kúni týsa - Dúısenbaı, juma kúni týsa - Jumabek, aýylyna, úıine han kelse - Hangeldi dep, tuńǵysh balasyna Tuńǵyshbaı, kenje qyzyna Kenjegúl esimderin bergen. Bolmasa ákesiniń qansha jasqa kelgendigine oraı balasyna Qyryqbaı, Elýbaı, Alpysbaı, Jetpisbaı, Seksenbaı, Toqsanbaı dep at qoıa beretin bolǵan. Nemese Keńes zamanynda Mels, Sez, Sotsıal, Sovhozbek degen attar jıi kezdesken. Qazir, Qudaıǵa shúkir, ol ádetten aryldyq. Búldirshinderimizde maǵynaly, ádemi esimder de jeterlik.
Alash arystarynyń qurmetine oraı qoıylǵan Álıhan, Ahmet, Іlııas, Nyǵmet, Álibı esimdi sábıler de bar.
Jigitter kvartetiniń ánshisi Baǵlan Ábdiraıymov tuńǵyshynyń esimin top repertýaryndaǵy Aıqarakóz ánimen baılanystyryp qoıǵan kórinedi. Ondaǵy maqsaty umytyla bastaǵan halyq ánderin dáripteı otyryp, qyzyna elde joq erekshe esim berý eken.
Al astanalyq turǵyn Dáýren Telbaev kenje qyzyna Begim-Sulý esimin tańdaǵan.
«Aqqýǵa aınalǵan Begim ana týraly ańyz maǵan burynnan unaıtyn. Syr jerinde Begim ana munarasy bar. Bul ańyzben tanys adamdar Begim sulýdy kirshiksiz tazalyqtyń belgisi sanaıdy. Urpaqtan-urpaqqa tarap, ulaǵat bolyp kele jatqan erekshe oqıǵa umytylmasyn, halyq jadynan óshpesin degen nıetpen men qyzyma osy esimdi tańdadym», - deıdi úsh balanyń ákesi D. Telbaev.
Bizdiń dana halqymyzda: «Balaǵa qandaı at qoıylsa, onyń bolashaq taǵdyry soǵan baılanysty bolady», - degen nanym-senim de bar. Soǵan oraı ata-babalarymyz balalaryna qol bastaǵan batyrlardyń, sóz bastaǵan sheshenderdiń esimderin bergen.
Elimizdiń erteńi bolyp tabylatyn búldirshinderimiz qandaı esimdi ıelense de, jerin súıer azamat bolyp óssin dep tileıik.
Ospanova Gúlden
