Bala baǵý bızneske aınaldy: Qazaqstanda fılıppındik kútýshilerge suranys nege artyp keledi

«Minsiz ana» trendi: bala kútimin nege basqaǵa tapsyramyz?

Sheteldik bala kútýshilerge suranys ásirese Astana, Almaty jáne Shymkent qalalarynda baıqalady. Qazaq Expert Club janyndaǵy áleýmettaný salasynyń sarapshysy Tolqyn Sámetovanyń aıtýynsha, bul úrdis ýrbanızatsııamen jáne ata-analardyń jumyspen qamtylý deńgeıiniń ósýimen baılanysty.

Qazirgi analar mansabyn saqtap qalý úshin eńbekke erte oralýǵa umtylady. Sonymen qatar buryn nemereleriniń tárbıesine belsendi aralasqan ata-ájelerdiń de ómir salty ózgerip, bala kútimi birtindep aqyly qyzmetke aınalyp jatyr.

– «Áje nemeresine mindetti túrde qaraýy kerek» degen túsinik birtindep álsirep keledi. Sondyqtan aldaǵy 15 jylda bala kútimi naryǵynyń aýqymy ózgerýi yqtımal. Bul úrdisti baǵalaý úshin naqty statıstıkalyq derekter qajet, – dedi Tolqyn Sámetova.

Áleýmettanýshynyń pikirinshe, kútýshi jaldaý buryn aýqatty otbasylarǵa tán bolsa, qazir áleýmettik trendke aınalǵan. Buǵan áleýmettik jeliler de yqpal etedi. Búginde blogerler men tanymal tulǵalar kútýshini jaıly ómir saltynyń bir bóligi retinde kórsetip, «minsiz ana» beınesin qalyptastyryp otyr.

Fılıppındik kútýshiler nesimen tartymdy?

Mamandar fılıppındik kútýshilerge suranystyń artýyna aǵylshyn tilin bilýi, balalarmen tez til tabysýy jáne shetelde jumys isteý tájirıbesi áser etetinin aıtady. Agenttik dırektory Álııa Maýtovanyń sózinshe, qazir olardyń bazasynda Qazaqstanǵa zańdy túrde kelgen shamamen 200 fılıppındik kútýshi bar.

– Artyqshylyǵy – olar balalarǵa aǵylshyn tilin úırete alady. Eń mańyzdysy – óz mindetterin jaýapkershilikpen atqarady, – dedi Álııa Maýtova.

Agenttikter kútýshilerdi bala qaraýmen qatar, tamaq ázirleý jáne úı jınaý sııaqty jumystardy atqaratyn maman retinde usyna alady. Al áleýmettanýshy Tolqyn Sámetova sheteldik kútýshilerdi tańdaýǵa mádenı erekshelikter de yqpal etetinin aıtady.

– Qazaq qoǵamynda týystardyń bala tárbıesine aralasýy keıde otbasynyń jeke shekarasynyń buzylýyna ákelýi múmkin. Al fılıppındik mádenıette «hiya» uǵymy ádeptilikpen jáne áleýmettik ıerarhııany qurmetteýmen baılanysty. Keıbir otbasylar úshin kútýshiniń jeke ómirge aralaspaı, kásibı shekarany saqtaýy mańyzdy. Degenmen, bul erekshelikti barlyq fılıppındik kútýshige ortaq qasıet dep qarastyrýǵa bolmaıdy, – dedi sarapshy.

Qyzmet quny 500 myń teńgeden bastalady

Kazinform tilshisi agenttik arqyly sheteldik kútýshini jaldaý qunyn da bildi.

– Eger kútýshiniń vızasy daıyn bolsa, qyzmetimiz 1850 dollar turady. Al Fılıppınnen jańa qyzmetker aldyryp, vıza rásimdeý qajet bolsa, quny 3800 dollarǵa jetedi. Kútýshiniń aılyq jalaqysy 1000 dollar, 500 myń teńgeden bastalady, – dedi agenttik ókili.

Osylaısha, kútýshini alǵash ret jaldaý birneshe myń dollarǵa túsýi múmkin. Qyzmetkerdi usynbas buryn agenttik onyń qujattaryn, tájirıbesin, aǵylshyn tilin meńgerý deńgeıin jáne medıtsınalyq tekserý nátıjelerin qaraıdy. Otbasy kútýshiniń jumysyn úsh kún synap kóre alady.

Degenmen, táýekeldi azaıtý úshin ata-analar burynǵy jumys berýshileriniń usynymdaryn tekserip, kelisimshartta qyzmetkerdi aýystyrý tártibi men qosymsha tólem sharttaryn naqtylap alǵany jón.

Zań talaptary qandaı?

Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrliginiń málimetinshe, Qazaqstanda qansha fılıppındik azamattyń jumys isteıtini týraly naqty derek joq. Alaıda sheteldikter elde zań talaptaryn saqtaı otyryp eńbek ete alady.

Zańger Nurbolat Ibraevtyń aıtýynsha, kútýshini agenttik arqyly jaldaý onyń Qazaqstanda zańdy jumys isteıtinine kepildik bermeıdi.

– Jumys berýshi qyzmetkerdiń qujattaryn tekserip, eńbek qatynastaryn shartpen rásimdeýi kerek. Shetel azamatyn zań talaptaryn buza otyryp jumysqa tartqan jaǵdaıda jaýapkershilikke tartylýy múmkin, – dedi zańger.

Maman shetel azamatynyń elge zańdy túrde kelýi oǵan avtomatty túrde jumys isteý quqyǵyn bermeıtinin eskertti. Sondyqtan vızasynyń maqsatyn, merzimin jáne eńbek etýge qajetti ruqsattaryn tekserý qajet. Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodekstiń 518 jáne 519-baptarynda sheteldikterdiń elde bolý qaǵıdalaryn buzý jáne sheteldik jumys kúshin zańsyz tartý úshin jaýapkershilik qarastyrylǵan.

Sonymen qatar kútýshiniń jumys berýshiniń úıinde turýy onyń jumys ýaqytyn shekteýsiz belgileýge negiz bolmaıdy. Eńbek kodeksine sáıkes, qalypty jumys ýaqyty aptasyna 40 saǵattan aspaýǵa, al eki jumys kúni arasyndaǵy tynyǵý ýaqyty keminde 12 saǵat bolýǵa tıis. Qyzmetkerge jyl saıyn keminde 24 kúntizbelik kún aqyly eńbek demalysy beriledi.

– Sondyqtan eńbek shartynda jumys kestesi, demalys ýaqyty jáne ústeme jumysqa aqy tóleý tártibi naqty kórsetilýi qajet, – dedi Nurbolat Ibraev.

Bala kútýshilerdi kásibı daıarlaý qajet

Sheteldik kútýshilerge suranystyń artýy bala kútimi salasynda kásibı daıarlaý júıesiniń joqtyǵyn kórsetedi.

Áleýmettanýshy Tolqyn Sámetovanyń pikirinshe, kútýshilerdi daıarlaıtyn arnaıy oqý ortalyqtaryn ashyp, olarǵa alǵashqy medıtsınalyq kómek, bala psıhologııasy, durys tamaqtandyrý jáne kásibı etıka negizderin úıretý qajet.

– Pedagogıkalyq joǵary oqý oryndarynyń, sonyń ishinde Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogıkalyq ýnıversıtetiniń bazasynda mamandandyrylǵan baǵdarlamalar ázirleýge bolady. Oqý aıaqtalǵan soń beriletin sertıfıkattar mamandardyń biliktiligin rastaýǵa múmkindik beredi, – dedi sarapshy.

Sonymen qatar kútýshilikti kásibı mamandyqqa aınaldyrý úshin eńbek qatynastaryn zańdastyryp, jumys ýaqytyn naqty belgilep, áleýmettik tólemderdiń jasalýyn qamtamasyz etý mańyzdy.

Sarapshylardyń pikirinshe, aldaǵy ýaqytta bul naryqta mamandardyń biliktiligin tekserip, qyzmetti zańdy túrde usynatyn tsıfrlyq platformalar paıda bolýy múmkin.