Baǵdar Ábýov: Polıtsııa qatarynda qyzmet etý - abyroıly mindet

- Baǵdar Nuralyuly, Batys Qazaqstan oblysynda el tynyshtyǵyn, azamattardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý baǵytynda qandaı jumystar atqarylýda, aldymen soǵan toqtalsańyz?

- Men buǵan qysqasha jaýap bereıin. Polıtsııa qatarynda qyzmet etý - mańyzy zor ári jaýapkershiligi joǵary mindet. Osy talap údesinen shyǵý jolynda Batys Qazaqstan oblysy ishki ister departamentiniń ujymy da tynbaı qyzmet etip keledi. Bul rette joǵary kásibı sheberlik pen óz isine adaldyq birinshi orynda tur. Kún-tún demeı, at ústinde júretin polıtsııa qyzmetkerleri qajyrly eńbek etip qana qoımaı, keıde túrli qaýippen de betpe-bet keledi. Sondyqtan kez kelgen quqyq buzýshylyqtyń aldyn alý, olarǵa jol bermeý, batyl tosqaýyl qoıý - basty mindet.

- Olaı bolsa, bıylǵy bes aıdyń qorytyndylary, qylmysqa qatysty kórsetkishter jóninde ne aıtar edińiz?

- Bes aıdaǵy ahýaldy saraptasaq, BQO ІІD aýyr jáne asa aýyr qylmystardyń ashylý deńgeıi (86,1 paıyz) jóninen respýblıkada úshinshi orynda. Ortasha aýyr qylmystar (52,8 paıyz) boıynsha da úshinshi orynǵa shyqty. Al aýyrlyǵy onsha emes qylmystardyń ashylýy jóninen birinshi orynda keledi. Bul tártip saqshylarynyń tynymsyz jumysynyń naqty kórsetkishi deýge bolady.

- Polıtsııa qyzmetkerleri qoǵam aldynda minsiz qyzmet atqara bilýi tıis. Sońǵy kezde Bórli aýdanynda ýchaskelik polıtsııa ınspektory S.Jaımaǵambetovtiń turǵyndy uryp-soǵýy sekildi jaǵymsyz qylyqtyń oryn alyp, onyń ishki ister organdarynan shyǵarylǵany belgili. Sondaı-aq para alý, sybaılas jemqorlyqqa barý da polıtsııa qyzmetkerleriniń arasynda kezdesedi. Osyndaı kim-kimge de abyroı ápermeıtin is-áreketterdiń aldyn alý baǵytynda ne istelýde?

 - Iá, tártip saqshylary arasynda keleńsiz oqıǵalardyń oryn alatyny jasyryn emes. Mundaı áreketter basshylyqtyń qatysýymen ótetin tártiptik keńes otyrysynda qaralyp, tıisti sheshim qabyldanady. Sonymen qatar ishki ister organdary qyzmetkerleriniń qatysýymen bolǵan, qoǵamdyq pikir týǵyzǵan jaǵdaılar departament janyndaǵy konsýltatıvtik-keńesshi organ otyrysynda talqylanady. Mundaı keleńsizdiktiń jolyn kesý baǵytynda keńes músheleri aqyldasa otyryp, usynys engizedi.  Polıtsııa qyzmetkerleriniń tártibi jóninde jeke qurammen ofıtserlik jáne polıtseılik keńester ótkiziledi, jekelegen qyzmetkerlermen tárbıe jumystary júrgiziledi. Qyzmetke jańadan kelgen ár jas mamanǵa aqyl-keńes berip otyrý úshin tájirıbeli tálimger bekitiledi.

Jalpy, ishki ister organdary qyzmetkerleriniń oń ımıdjin qalyptastyrý baǵytynda túrli qaıyrymdylyq sharalary uıymdastyrylyp turady. Tártip saqshylary respýblıkalyq jáne oblystyq sharalar barysynda jyl saıyn balalar úıine, mektepterge, áleýmettik jaǵynan az qamtylǵan otbasylarǵa kómek qolyn sozyp keledi. Oǵan qosa óskeleń urpaqtyń boıynda otanshyldyq sezimin arttyrý baǵytynda mektep túlekteri úshin ashyq esik kúnderi ótedi, kámeletke tolmaǵandar isi jónindegi ınspektorlar túrli saıystar uıymdastyrady. Jol qaýipsizdigin qamtamasyz etýde jas jol ınspektorlarynyń sletin ótkizý dástúrge aınaldy.  Jas mamandar men tálimgerler arasyndaǵy sletter, zııaly qaýym ókilderimen kezdesýler de umyt qalǵan emes.

- Bıyl óńirde ishki ister salasyna qansha qarajat bólindi jáne ol qandaı maqsattarda jumsalýda?

- Іshki ister departamentiniń bıylǵy bıýdjeti - 7 mlrd. 117,4 mln. teńge, sonyń ishinde 1 mlrd. 625 mln. teńge respýblıkalyq, 5 mlrd. 492,4 mln. teńge oblystyq qazynadan bólingen. Atap aıtqanda, eńbekaqy tólemderine 4 mlrd. 180 mln. teńge, 97 avtokólikti ustaýǵa 564,4 mln. teńge, avtokólikterge qosalqy bólshekter alý  men aǵymdaǵy jóndeý jumystaryna jáne janar-jaǵar maıǵa 308,2 mln. teńge, qarý-jaraq quraldaryna 288,0 mln. teńge, beınebaqylaý, aqparattyq júıeler men basqa da qural-jabdyqtardy aǵymdaǵy jóndeý, ózge de qyzmetterge 248,7 mln. teńge qaralǵan. Sondaı-aq kommýnaldyq, baılanys qyzmetterine 248,4 mln. teńge, beınebaqylaý júıelerine 227,2 mln. teńge, issapar shyǵyndaryna 170,7 mln. teńge, 417 kompıýterge 144,6 mln. teńge, basqa da qural-jabdyqtarǵa 126 mln. teńge, arnaıy ónimderge (avtokólikterdi memlekettik tirkeý nómirleriniń belgileri, kýálikteri, júrgizýshi kýáligi) 119,8 mln. teńge, baılanys quraldaryna 95 mln. teńge, atty vzvod pen 25 bas atty ustaýǵa 77,1 mln. teńge, dári-dármek pen ózge de qorlarǵa 61 mln. teńge, arnaıy kıimderge 60,1 mln. teńge baǵyttalady. Ózge de maqsattarǵa berilgen qarjyny ornymen jumsaý únemi nazarda.

- Oblysta jol-kólik oqıǵalary azaımaı otyr. Sonyń ishinde Oral-Aqsaı qalalary arasynda qos birdeı «Folsvagen Sharan» kólikteriniń soqtyǵysýy qoǵamda az talqylanyp jatqan joq. Buǵan baılanysty qandaı sharalar qolǵa alynýda?

- Jol-kólik oqıǵalarynyń aldyn alý, sonyń ishinde qoǵamdyq kólikter men taksı júrgizýshileriniń jolaýshy tasymaldaýynda qaýipsizdikti qamtamasyz etý baǵytynda josparly sharalar júrgizilip keledi.  Mysaly, «Avtobýs» jedel aldyn alý sharasy oblysta aı saıyn uıymdastyrylady. Munyń basty maqsaty - qoǵamdyq kólikke qatysty jol apatynyń aldyn alý. Ókinishke qaraı, 13-15 maýsym aralyǵynda ótkizilgen shara barysynda 271 jol erejesin buzý deregi anyqtalyp, kólik júrgizýshileriniń óz mindetine áli de salǵyrt-salaq, júrdim-bardym qaraıtyndyǵyn kórsetti. Kóldeneń apatqa urynbaýy úshin ár júrgizýshiniń jaýapkershiligin arttyrý baǵytynda jolaýshylardy tasymaldaýmen aınalysatyn kásiporyndarda kezdesýler ótip turady. Onda jol boıynda oryn alǵan túrli apattar salynǵan beınerolıkter kórsetilip, túsindirý jumystary júrgiziledi, úgit-nasıhat materıaldary taratylady.

Departament aldaǵy ýaqytta da óz mindetin qazirgi bıik talaptarǵa sáıkes atqarý úshin óziniń bar kúsh-jigerin jumsaıtyn bolady.