BABALAR SÓZІ: Qos batyr jerlengen jer - Abyraly
ASTANA. QazAqparat - «QazAqparat» halyqaralyq aqparattyq agenttigi Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń 2015 jyly Qazaq handyǵy qurylýynyń 550 jyldyǵyn ótkizý týraly bastamasyna oraı «Qazaq handyǵyna 550 jyl» atty arnaıy jobany iske qosty. Bul joba aıasynda «Babalar sózi», «Qazaq handary», «Ejelgi qalalar tarıhy», «Halyq qazynasy» qatarly jańa aıdarlar ashyldy.
«Babalar sózi» aıdary negizine «Mádenı mura» baǵdarlamasy aıasynda shyqqan 100 tomdyq aýyz ádebıetiniń jyr-tolǵaýlary, qıssa-dastandar, sóz ustaǵan sheshender men bılerimizden qalǵan naqyldar, tarıhı jádigerler alyndy. «Qazaq handary» aıdarynda tarıhymyzda eline qorǵan bolǵan handardyń ómiri týraly derekter beriledi. Al «Ejelgi qalalar tarıhy» aıdaryna qazaq dalasyndaǵy órkenıettiń ordasy bolǵan kóne qalalardyń tarıhy týraly jazbalar jarııalanady. «Halyq qazynasy» aıdary boıynsha, Qazaqstandaǵy tarıhı, mádenı eskertkishter, qazaq halqynyń salt-dástúrleri, qolóner, qarý-jaraqtary týraly maǵlumattar berilmek. Joba materıaldary qazaq tilinde (qazaqsha jáne tóte jazýmen) agenttik saıtynda jarııalanady.
***
Beldeýden at ketpegen, attan toqym túspegen jaýgershilik zamanda eli men jerin qaharly dushpannan qorǵaı bilgen Áli degen qazaq batyry ómir súripti. Batyrdyń ataǵynyń halyqqa taraǵandyǵy sonsha, onyń atyn estigende jaýlary qylyshyn qynynan sýyra almaı, bezgek ustaǵan adamdaı qaltyrap ketedi eken.
Kúnderdiń kúninde jońǵarlar qazaq eline basyp kiredi. Jaý shapqanda batyr qalaı jaılanyp jata alady, qol jınap, Áli atqa minedi. Eki jaqtyń áskerleri bir bıik taýdyń eteginde kezigedi. Úsh kún, úsh túnge sozylǵan qyrǵyn shaıqas bolady. Ábden qaljyraǵan jasaqshylar tórtinshi kún degende jekpe-jek saıysqa kirisedi. Jońǵar áskerlerin bastap kelgen Ábir degen batyrǵa Áli qarsy shyǵady. Kún arqan boıy kóterilgende bastalǵan jekpe-jek, kún uıasyna qonǵansha sozylady. Jekpe-jektiń jalǵasyn erteńge qaldyryp, qostaryna qaıtyp bara jatqan kezde qalmaqtyń batyry Ábir Álini sur jebemen atyp óltiredi. Ózegin namys órtegen batyrdyń qaryndasy Gaýhar ertteýli turǵan atqa mine salyp, qalmaq batyryn sońynan qýyp jetip, basyn qylyshpen shaýyp túsirgen. Basshylary qaza tapqan eki jaqtyń áskerleri shaıqasty keıinge qaldyryp, keri qaıtady. Eki batyrdyń súıegin bıik taýdyń baýraıyna jerleıdi. Sóıtip, sol taýdyń aty qos batyrdyń atymen Ábiráli, keıinirek «Abyraly» bolyp atalyp ketedi.
