BABALAR SÓZІ: Kóripkel baba - Saýryq ata
ASTANA. QazAqparat - «QazAqparat» halyqaralyq aqparattyq agenttigi Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń 2015 jyly Qazaq handyǵy qurylýynyń 550 jyldyǵyn ótkizý týraly bastamasyna oraı, «Qazaq handyǵyna 550 jyl» atty arnaıy jobany iske qosty. Bul joba aıasynda «Babalar sózi», «Qazaq handary», «Ejelgi qalalar tarıhy», «Halyq qazynasy» qatarly jańa aıdarlar ashyldy.«Babalar sózi» aıdary negizine «Mádenı mura» baǵdarlamasy aıasynda shyqqan 100 tomdyq aýyz ádebıetiniń jyr-tolǵaýlary, qıssa-dastandar, sóz ustaǵan sheshender men bılerimizden qalǵan naqyldar, tarıhı jádigerler alyndy. «Qazaq handary» aıdarynda tarıhymyzda eline qorǵan bolǵan handardyń ómiri týraly derekter beriledi. Al «Ejelgi qalalar tarıhy» aıdaryna qazaq dalasyndaǵy órkenıettiń ordasy bolǵan kóne qalalardyń tarıhy týraly jazbalar jarııalanady. «Halyq qazynasy» aıdary boıynsha, Qazaqstandaǵy tarıhı, mádenı eskertkishter, qazaq halqynyń salt-dástúrleri, qolóner, qarý-jaraqtary týraly maǵlumattar berilmek. Joba materıaldary qazaq tilinde (qazaqsha jáne tóte jazýmen) agenttik saıtynda jarııalanyp otyrady.
***
Sámettiń Áıimbet ata urpaqtarynyń biri - Saýryq ata kúsh-qaıraty kóp, ári kóripkel áýlıe bolǵan. Ol 1930 jyly jasy seksennen asqan shaǵynda qaıtys boldy. Saýryqtyń zor qaırattylyǵymen qatar, árýaq qonǵan, bolashaqty boljaǵysh kóripkeldigi de, áýlıe, táýipshildigi de bolǵan. Ol ár aptanyń juma kúnderi qońyr qobyzyn tartyp, ony jáılap bastap, sońyna qaraı daýsyn sozyp, ańyratyp jylaǵandaı ún shyǵaryp, árýaqtarynyń atyn qosyp aıtyp otyratyn ádeti bolypty.
Saýryqtyń táýiptik áýlıelik qasıetiniń shapaǵaty eliniń qajetine mol tıipti. Keıde júkti áıelder bosana almaı qınalatyn martýbasty derti kezderinde Saýryqty kómekke shaqyryp, járdemin alyp otyrǵan. Barýǵa múmkindigi bolmaǵan jaǵdaıda shaqyra kelgen adamnan jón-jobasyn aıtyp, óziniń qamshysyn berip jiberedi eken. Bir joly kórshiles aýylda júkti áıeldiń tolǵaǵy uzaqqa sozylyp, kóp qınalypty. Úı ıelerine aýylynyń Estaı degen moldasyn shaqyrtyp járdemin suraıdy. Biraq,onyń eshbir kómegi bolmady. Amalsyz araqashyqtyǵy biraz jer bolsa da, jetegine at berip, Saýryqqa kisi jumsaıdy. Habardy estisimen Saýryq jedel júrispen keledi de, birden úıge kiripti de eki-úsh adamnyń ortasynda otyrǵan Estaı moldanyń jotasynan qamshymen eki-úsh ret tartyp-tartyp jibergende, ol: «Bıssımılla, bıs-sımılla! Oı árýaǵyńnan aınalaıyn, Saýkem, Saýkem!», dep eshbir renish bildirmepti. Tolǵatyp jatqan áıeldiń tolǵaǵy jeńildengendeı keıip baıqaıdy. Saýryqtyń Estaı moldany urǵan isine tańǵalysqan adamdardyń suraǵyna ol:
«Martýbasty dert tolǵatyp otyrǵan áıelden shyǵyp, myna moldany basa bastaǵan eken, ony men uryp qýyp shyqtym, pále ketti, endi jaqsy bolady», - depti de otyrǵan er adamdarmen syrtqa shyǵypty. Kóp uzamaı áıel aman-esen bosanyp, ul týypty.
Úı ıesi qýanyp, syı syıapat jasapty.
