BABALAR SÓZІ: Qonaqbaı batyr
ASTANA. QazAqparat - «QazAqparat» halyqaralyq aqparattyq agenttigi Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń 2015 jyly Qazaq handyǵy qurylýynyń 550 jyldyǵyn ótkizý týraly bastamasyna oraı, «Qazaq handyǵyna 550 jyl» atty arnaıy jobany iske qosty. Bul joba aıasynda «Babalar sózi», «Qazaq handary», «Ejelgi qalalar tarıhy», «Halyq qazynasy» qatarly jańa aıdarlar ashyldy.
«Babalar sózi» aıdary negizine «Mádenı mura» baǵdarlamasy aıasynda shyqqan 100 tomdyq aýyz ádebıetiniń jyr-tolǵaýlary, qıssa-dastandar, sóz ustaǵan sheshender men bılerimizden qalǵan naqyldar, tarıhı jádigerler alyndy. «Qazaq handary» aıdarynda tarıhymyzda eline qorǵan bolǵan handardyń ómiri týraly derekter beriledi. Al «Ejelgi qalalar tarıhy» aıdaryna qazaq dalasyndaǵy órkenıettiń ordasy bolǵan kóne qalalardyń tarıhy týraly jazbalar jarııalanady. «Halyq qazynasy» aıdary boıynsha, Qazaqstandaǵy tarıhı, mádenı eskertkishter, qazaq halqynyń salt-dástúrleri, qolóner, qarý-jaraqtary týraly maǵlumattar berilmek. Joba materıaldary qazaq tilinde (qazaqsha jáne tóte jazýmen) agenttik saıtynda jarııalanyp otyrady.
***
Ystyqkól qyrǵyzdarynyń ataqty bir baı adamy Batyrqan qajy qyz uzatpaqshy bolyp úlken toı jasaıdy. Japsarlas jaqyn turǵandyqtan bul toıǵa Alban eliniń birqansha ataqtylary da shaqyrylady. Aýyl-aımaǵyna jańadan kórinip, tanyla bastaǵan Qonaqbaıdyń jas kezi eken, ol da birge kelipti.
Árıne, dúbirli toı bolǵan soń neshe túrli oıyn-saýyq qosa kórsetilmek. Balýan kúrestirý bastalar shaqta toı ıesi: «Jyqqan bas balýanǵa jıyrma taılyq báıgesi bar», - dep jurtqa jar salady. Ár rý-ulystyń balýandary ózara kúsh synasady.
Sońyna taman qyrǵyzdar ózderiniń jardaı bıik dáý balýanyn jetelep ákep ortaǵa shyǵady da:
«Káne, Alban aǵaıyndar, senderden eshkim kúreske shyqpady. Biz senderdi qymyz iship, et jesin dep shaqyrǵanymyz joq, myna balýanǵa jigitińdi shyǵar!» - deıdi.
Alǵash buǵan eshkim batyna almaı, ańyryp turyp qalǵanda:
«Shyq ortaǵa Qonaqbaı, biz seni ul qyp týdyq. Alban atanyń arýaǵy jar bolsyn!» - dep top ishinen bir adam aıǵaı salypty.
Ekeýi súzisetin buqalardaı kújireıip kelip ustasa ketkeni de sol eken, sondaı jyldamdyqpen qyrǵyzdy jerge bir-aq uryp jyǵady da, júre bergen deıdi. Sodan bastap «Qonaqbaı balýan» degen aty shyǵady.
