BABALAR SÓZІ: Qalmaqqyrylǵan ataýy týraly ańyz
ASTANA. QazAqparat - «QazAqparat» halyqaralyq aqparattyq agenttigi Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń 2015 jyly Qazaq handyǵy qurylýynyń 550 jyldyǵyn ótkizý týraly bastamasyna oraı «Qazaq handyǵyna 550 jyl» atty arnaıy jobany iske qosty. Bul joba aıasynda «Babalar sózi», «Qazaq handary», «Ejelgi qalalar tarıhy», «Halyq qazynasy» qatarly jańa aıdarlar ashyldy. «Babalar sózi» aıdary negizine «Mádenı mura» baǵdarlamasy aıasynda shyqqan 100 tomdyq aýyz ádebıetiniń jyr-tolǵaýlary, qıssa-dastandar, sóz ustaǵan sheshender men bılerimizden qalǵan naqyldar, tarıhı jádigerler alyndy. «Qazaq handary» aıdarynda tarıhymyzda eline qorǵan bolǵan handardyń ómiri týraly derekter beriledi. Al «Ejelgi qalalar tarıhy» aıdaryna qazaq dalasyndaǵy órkenıettiń ordasy bolǵan kóne qalalardyń tarıhy týraly jazbalar jarııalanady. «Halyq qazynasy» aıdary boıynsha Qazaqstandaǵy tarıhı, mádenı eskertkishter, qazaq halqynyń salt-dástúrleri, qolóner, qarý-jaraqtary týraly maǵlumattar berilmek. Joba materıaldary qazaq tilinde (qazaqsha jáne tóte jazýmen) agenttik saıtynda jarııalanady.
***
Jaýgershilik zamanda qazaq pen qalmaq jıi soǵysqan eken. Sodan Aqshımen taýlarynda qalmaqtar men qazaqtar eki jumadaı ma, odan da kóp ýaqyt pa soǵysady. Bir kúni qalmaqtar taý ústine shyǵyp, aǵashty aınaldyryp belgi beredi. Onysy eki jaq ta demalamyz degeni.
Sodan bir kúni taýdyń ústinen qara qus ushady. Ony qalmaqtar búgin qazaq soǵysady degenge boljaıdy. Túni boıy uıyqtamaı, soǵysqa daıyndalady. Erteńgisinde soǵys bastalyp ketedi. Qazaq pen qalmaq bir-birine toıtarys bere almaıdy.
Aqshımen taýlary dóńgelene ornalasqan. Ortasynda 500 ásker syıarlyqtaı oryn bar eken. Kún batys jaǵynan ǵana kiretin jol bar. Sol orynda qalmaqtyń bes júz qoly ornalasypty. Sol taýlardy Malaısary batyr basqarǵan qazaqtyń qoly qorshap alyp, qalmaqtardy eshqaıda shyǵarmaı qoıady. Qalmaqtar taýdyń ishinde ashtan qyrylyp óledi.
«Qalmaqqyrylǵan» dep atalýy osydan eken.
