BABALAR SÓZІ: «Aıagóz» ataýy qaıdan shyqqan?
ASTANA. QazAqparat - «QazAqparat» halyqaralyq aqparattyq agenttigi Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń 2015 jyly Qazaq handyǵy qurylýynyń 550 jyldyǵyn ótkizý týraly bastamasyna oraı «Qazaq handyǵyna 550 jyl» atty arnaıy jobany iske qosty. Bul joba aıasynda «Babalar sózi», «Qazaq handary», «Ejelgi qalalar tarıhy», «Halyq qazynasy» qatarly jańa aıdarlar ashyldy.
«Babalar sózi» aıdary negizine «Mádenı mura» baǵdarlamasy aıasynda shyqqan 100 tomdyq aýyz ádebıetiniń jyr-tolǵaýlary, qıssa-dastandar, sóz ustaǵan sheshender men bılerimizden qalǵan naqyldar, tarıhı jádigerler alyndy. «Qazaq handary» aıdarynda tarıhymyzda eline qorǵan bolǵan handardyń ómiri týraly derekter beriledi. Al «Ejelgi qalalar tarıhy» aıdaryna qazaq dalasyndaǵy órkenıettiń ordasy bolǵan kóne qalalardyń tarıhy týraly jazbalar jarııalanady. «Halyq qazynasy» aıdary boıynsha, Qazaqstandaǵy tarıhı, mádenı eskertkishter, qazaq halqynyń salt-dástúrleri, qolóner, qarý-jaraqtary týraly maǵlumattar berilmek. Joba materıaldary qazaq tilinde (qazaqsha jáne tóte jazýmen) agenttik saıtynda jarııalanady.
***
Erte zamanda el bolyp álpeshtegen, aqylyna kórki saı, sulýlyǵyn sýretteýge til jetpeıtin bir qyz ómir súripti. Ol qyzdyń aty - Aıaý eken. Boı jetip, tolǵan aıdaı tolyqsyǵan shaǵynda sol eldiń jigiti Jaısańmen til tabysyp, kóńil qosady. Ekeýi birge ómir súrýge sóz baılasady.
Kúnderdiń bir kúninde nıeti qara Noıys degen bir jigit Aıaýdy aıttyryp almaqqa qudalyq kádesimen kelip, aýylyna túsedi. Buǵan Jaısańnyń týǵan-týysqandary aralasyp, is nasyrǵa shabady.
Ábden shıelenisken kezde bir qapysyn taýyp, Noıys Jaısańdy mert qylady. Osyndaı qaıǵyly oqıǵanyń kýási bolǵan Aıaý nár syzbaıdy, botadaı bozdaǵan kúıinde jatyp alypty. Úlkenniń sózine qulaq aspaıdy, kishini tyńdamaıdy. Qurby-qurdastarymen de qatyspaıdy. Sóıtip, qaıǵynyń saldarynan Aıaý qaza taýypty.
Kózinen aqqan jas sarqyraǵan ózenge aınalypty. Sonan el jańaǵy ózendi Aıaýdyń kózinen aqqan jas, Aıaýdyń kózi dep atap, keıin kele «Aıagóz» bolyp ketipti.
