BABALAR SÓZІ: «Áýlıetas» ańyzy
ASTANA. QazAqparat - «QazAqparat» halyqaralyq aqparattyq agenttigi Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń 2015 jyly Qazaq handyǵy qurylýynyń 550 jyldyǵyn ótkizý týraly bastamasyna oraı «Qazaq handyǵyna 550 jyl» atty arnaıy jobany iske qosty. Bul joba aıasynda «Babalar sózi», «Qazaq handary», «Ejelgi qalalar tarıhy», «Halyq qazynasy» qatarly jańa aıdarlar ashyldy.
«Babalar sózi» aıdary negizine «Mádenı mura» baǵdarlamasy aıasynda shyqqan 100 tomdyq aýyz ádebıetiniń jyr-tolǵaýlary, qıssa-dastandar, sóz ustaǵan sheshender men bılerimizden qalǵan naqyldar, tarıhı jádigerler alyndy. «Qazaq handary» aıdarynda tarıhymyzda eline qorǵan bolǵan handardyń ómiri týraly derekter beriledi. Al «Ejelgi qalalar tarıhy» aıdaryna qazaq dalasyndaǵy órkenıettiń ordasy bolǵan kóne qalalardyń tarıhy týraly jazbalar jarııalanady. «Halyq qazynasy» aıdary boıynsha, Qazaqstandaǵy tarıhı, mádenı eskertkishter, qazaq halqynyń salt-dástúrleri, qolóner, qarý-jaraqtary týraly maǵlumattar berilmek. Joba materıaldary qazaq tilinde (qazaqsha jáne tóte jazýmen) agenttik saıtynda jarııalanady.
***
Kóne zamanda etegin keń jaıǵan elde shal men kempir ómir súripti. Olardyń jalǵyz balasy bolypty. Taǵy da náreste kórgisi kelgen báıbishe jas bolýdyń jolyn izdeıdi. Suraı-suraı bir jerde qasıetti taý bar, sol taýdyń eteginde qasıetti tas bar, ol tastyń ózi úsh bólek, sol jerge barǵan adam tilek tilese, aıtqanyn oryndaıtyn áýlıe bar degendi estıdi.
Shal men kempir balasy úsheýi sol jerdi izdep taýyp, kıiz úılerin tigedi. Osy úıdegi báıbishesi óziniń baqytyn, ıaǵnı Arýataǵa kezdesý sátin oılap júredi. Keshke qaraı báıbishe taý shyńyna shyǵyp, túnge qaraı Arý-atany tosady. Tún ortasynda bir shý estiledi, bir nárse jarq etedi, mine dál osy kezde báıbishe beti ájim-ájim shyń qojasynyń tas oryndyqqa otyrǵanyn kóredi.
Ol óziniń zor daýysymen: «Saǵan ne kerek?»-deıdi.
Sonda báıbishe: «O, qasıetti qarııa! Meniń jastyǵymdy, ári ádemiligimdi qaıtarshy!» - degen eken.
«Óz otyńa oral, aıtqanyń oryndalady», - deıdi ol.
Báıbishe ushyp túregelip bir adym da jasap úlgermeı, óziniń denesiniń jeńildenip sala bergenin baıqaıdy. Sóıtip, tastan-tasqa sekirip, taý shyńynan tómen túsip, óziniń kúıeýi men ulyna jetedi. Biraq qaýsaǵan shalyn mensinbeı, jas áıel jaqqan oshaǵynan bezine bastaıdy.
Ne isterin bilmegen shaly Baba-shashty Arý ataǵa attanady. Ol qasıetti qartqa jolyǵyp, óziniń burynǵy báıbishesin qaıtarýyn ótinedi. Sóıtip úıine kelse, burynǵy úıinen bezingen jas, aqylsyz áıeldiń ornynda otyrǵan, burynǵydan da qartaıyp, eńkish tartqan báıbishesin kóredi. Ózi de kárilenip ketedi.
Áke-sheshesiniń úsh kúnniń ishinde óte qartaıyp ketkendigin baıqaǵan uly áýlıege ózi baryp áke-sheshesin burynǵy qalpyna, jasyna keltirýin tilek etedi. Sóıtip, áýlıe bul adamdardy burynǵy qalpyna keltirip, olar odan ári baqytty ómirlerin bastaǵan eken deıdi. Al, álgi áýlıe otyratyn tasty halyq «Áýlıetas» atap ketedi.
