BABALAR SÓZІ: «Aqmola» ataýynyń shyǵý tarıhy
ASTANA. QazAqparat - «QazAqparat» halyqaralyq aqparattyq agenttigi Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń 2015 jyly Qazaq handyǵy qurylýynyń 550 jyldyǵyn ótkizý týraly bastamasyna oraı «Qazaq handyǵyna 550 jyl» atty arnaıy jobany iske qosty. Bul joba aıasynda «Babalar sózi», «Qazaq handary», «Ejelgi qalalar tarıhy», «Halyq qazynasy» qatarly jańa aıdarlar ashyldy.
«Babalar sózi» aıdary negizine «Mádenı mura» baǵdarlamasy aıasynda shyqqan 100 tomdyq aýyz ádebıetiniń jyr-tolǵaýlary, qıssa-dastandar, sóz ustaǵan sheshender men bılerimizden qalǵan naqyldar, tarıhı jádigerler alyndy. «Qazaq handary» aıdarynda tarıhymyzda eline qorǵan bolǵan handardyń ómiri týraly derekter beriledi. Al «Ejelgi qalalar tarıhy» aıdaryna qazaq dalasyndaǵy órkenıettiń ordasy bolǵan kóne qalalardyń tarıhy týraly jazbalar jarııalanady. «Halyq qazynasy» aıdary boıynsha, Qazaqstandaǵy tarıhı, mádenı eskertkishter, qazaq halqynyń salt-dástúrleri, qolóner, qarý-jaraqtary týraly maǵlumattar berilmek. Joba materıaldary qazaq tilinde (qazaqsha jáne tóte jazýmen) agenttik saıtynda jarııalanady.
***
Ańyzdyń І nusqasy
Erte zamanda, jazý-syzýdyń jetilmegen kezinde Arqa óńirinde bir molla adam dáris júrgizýge kelipti. El ony aýyldan-aýylǵa alyp ketip, balalaryn oqytqyzypty. Óziniń bilgirligimen, saýattylyǵymen kópshilikke jaqqan jańaǵy mollany el qurmettep óz atymen atamaı, «Aqmolla» dep atap ketedi.
Ózi de atyna saı aqquba kisi bolsa kerek. Kúnderdiń bir kúninde jańaǵy Aqmolla balalardy el aralap oqytqannan góri, bir jerge jınap, dáris bergendi jón kóredi de meshit salǵyzady. Sol meshit ornaǵan mekendi halyq «Aqmolla meshiti», keıin «Aqmola» dep atap ketedi.
ІІ nusqa
Baıaǵy zamanda bir molla adam bala oqytýmen Arqa óńirindegi el-jurtqa tanylady. Ol jaı molla ǵana emes, kóripkeldigi de bar eken. Osyndaı qasıeti bar áýlıe adamdy el syılap, joq joǵaltsa, basqa da jaǵdaılary bolyp qalsa, sol kisige baryp júginedi eken.
Birde-bir adamdardyń jylqysy joǵalyp, ony jańaǵy mollanyń aıtýymen kórshi aýyldyń baı adamynan baryp taýyp alady. Biraq óshikken baı mollanyń sońyna túsedi. Jaqsy adamdardyń aıtýymen elden qashyp shyqqan molla ózi syrqattanyp júrgen bolsa kerek, japan túzde qaıtys bolady.
Óleriniń aldynda janyndaǵy serikterine: «Meni alysqa aparyp áýre bolmańdar, osy mańǵa jerlep, basyma beıit soǵarda saz balshyqty eshkiniń maıy men sútine aralastyryp jasańdar», - dep ósıet qaldyrady.
Amanatty aıtqanyndaı etip oryndaǵan halyq mazardy turǵyzyp bolǵannan keıin nazar aýdaryp qarasa, aq tústi bolyp shyǵypty. Sonan kópshilik osy óńirdi «Aqmola» dep atap ketedi.
