BABALAR SÓZІ: Ahmetjannyń Kenesaryny ólimnen qutqaryp qalýy
ASTANA. QazAqparat - «QazAqparat» halyqaralyq aqparattyq agenttigi Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń 2015 jyly Qazaq handyǵy qurylýynyń 550 jyldyǵyn ótkizý týraly bastamasyna oraı «Qazaq handyǵyna 550 jyl» atty arnaıy jobany iske qosty. Bul joba aıasynda «Babalar sózi», «Qazaq handary», «Ejelgi qalalar tarıhy», «Halyq qazynasy» qatarly jańa aıdarlar ashyldy. «Babalar sózi» aıdary negizine «Mádenı mura» baǵdarlamasy aıasynda shyqqan 100 tomdyq aýyz ádebıetiniń jyr-tolǵaýlary, qıssa-dastandar, sóz ustaǵan sheshender men bılerimizden qalǵan naqyldar, tarıhı jádigerler alyndy. «Qazaq handary» aıdarynda tarıhymyzda eline qorǵan bolǵan handardyń ómiri týraly derekter beriledi. Al «Ejelgi qalalar tarıhy» aıdaryna qazaq dalasyndaǵy órkenıettiń ordasy bolǵan kóne qalalardyń tarıhy týraly jazbalar jarııalanady. «Halyq qazynasy» aıdary boıynsha, Qazaqstandaǵy tarıhı, mádenı eskertkishter, qazaq halqynyń salt-dástúrleri, qolóner, qarý-jaraqtary týraly maǵlumattar berilmek. Joba materıaldary qazaq tilinde (qazaqsha jáne tóte jazýmen) agenttik saıtynda jarııalanyp otyrady. ***
Kenesarynyń bir áıeli orys patshasynyń qolyna túsip qalypty. Sodan keıin Kenesary Atbasar qalasyn shaýyp, eki júz orysty ustap alyp, qalanyń alǵashqy salǵan ornyn joq qylyp, órtep jiberipti. Kenesary orystan tutqyn ustaǵanda qas qaraıa kóship, sholpan týa eldi qondyryp, solaı eki-úsh kóshken soń, tutqyndy bos qoıa berip, otyn tasytqyzyp, ot jaqqyzyp, jumys jasatady eken.
Buryn kórmegen jerleri bolǵan soń, qaıdan kelip, qaıda turǵanyn bile almaı, tutqyndar basy aınalyp qasha almaıdy eken.
Sol tutqyn orystardyń ózderine: «Meniń áıelimdi qaıtaryp berseń, men qolymdaǵy tutqyndardy aman-saý túgel bosatamyn, ózim saǵan shart qoıyp baǵynamyn, bir jylǵa deıin áıelimdi qaıtarmasań, túgel qolymdaǵy bar orystardy birin qaldyrmaı qyramyn», - dep patshaǵa hat jazdyrypty. "Osy jazýdy patshaǵa jetkiz", - dep, hatty berip, bir orysty Atbasarǵa aparyp tastaıdy.
Ol hatty poshtamen patshanyń qolyna tıgizedi.
Patsha hatty alǵan soń maquldap, áıeldi kóp syımen qaıtaryp qoıa beredi. Áıel elge kelgende, jurt hannyń ordasyna jınalyp, hanymmen amandasyp, bireýler: «Orys halqy qandaı el eken?», - dep surapty. Hanym: «Orys ónerli el bolady eken», - degende, Kenesary áıeldi kózimen atyp jibere jazdapty. Áıel basqa sóz aıta almaı, patshanyń jibergen qymbatty syılaryn shyǵara bastaıdy. El bergen syılarǵa razy bolyp, kórip otyrǵanda, hanym qulpyryp turǵan bir kók shubar sandyqty aldyna qoıyp, qaltasynan kiltin alyp: «Osy sandyqty patsha óz qolynan berip, kiltin ashqanda han óz qolymen ashsyn dep, tapsyryp berip edi», - dep kiltti hanǵa beripti. Kenesary ashýǵa yńǵaılana bastaǵanda, oń jaǵynda otyrǵan Ahmetjan Kenesarynyń kilt ustaǵan qolyn ustaı alyp: «Taqsyr, osy patsha bizben basynda qas edi ǵoı, abaılap ashsaq qaıtedi?», - dese kerek. Kenesary toqtaı qalyp, túrýli turǵan esiktiń dál aldynan, anadaı jerde kórinip turǵan tómpeıdiń ústine sandyqty qoıǵyzyp, ózi úıdiń tórinde otyryp, sadaqpen kózdep turyp, tartyp qalǵanda, sandyq tars etip atylyp ketip, tómpeıdi kóterip tastap, ózi qaıda ketkeni belgisiz joq bolyp ketipti.
