Azııa qurlyǵynda ıslamdyq tarıhı qalalary eń kóp memleket belgili boldy – sheteldegi qazaq baspasózi

Qazaqstan kúnbaǵys maıyn eksporttaý boıynsha álemde segizinshi orynda tur — Eurasia Today

Qazaqstan kúnbaǵys maıyn eksporttaýshy álemdik TOP-10 eldiń ishinde 8-shi orynda tur.

Eurasia Today aqparat agenttiginiń Qazaqstan Respýblıkasy Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń baspasóz qyzmetine silteme jasap habarlaýy boıynsha, Qazaqstan kúnbaǵys maıyn eksporttaýshy TOP-10 jáne Eýropalyq Odaq elderine kúnbaǵys shrotyn eksporttaýshy TOP-3 eldiń qataryna kiredi. 

Qazaqstannan kúnbaǵys maıyn satyp alýshylardyń qatarynda Ózbekstan, Qytaı Halyq Respýblıkasy, Tájikstan, Aýǵanstan, Túrkimenstan jáne basqa elder bar.

Óńirler ákimdikteriniń derekterine súıensek, Qazaqstanda 2025 jyly 4,8 mln tonna maıly daqyl jınalǵan, onyń ishinde kúnbaǵys 2,3 mln tonna. Qazaqstanda byltyr maıly daqyldar egilgen alqaptar 3,9 mln gektarǵa deıin ulǵaıǵan. Bul 2024 jylmen salystyrǵanda 37,7 paıyzǵa nemese 1,1 mln gektarǵa artyq. Onyń ishinde kúnbaǵys egis alqaby 38,4 paıyzǵa nemese 491,1 myń gektarǵa keńeıtildi.

Aıta keteıik, maıly daqyldar boıynsha negizgi egis alqaptary Soltústik Qazaqstan, Qostanaı, Pavlodar, Aqmola, Shyǵys Qazaqstan jáne Abaı oblystarynda ornalasqan.

Ózbekstan ıslamdyq tarıhı qalalary eń kóp memleket— ÓzA

Ózbekstan Respýblıkasy «ASIA Records» uıymy tarapynan Azııa qurlyǵynda ıÝNESKO-nyń Búkilálemdik muralar tizimine engen ıslamdyq tarıhı qalalary eń kóp memleket retinde resmı túrde tanyldy.

Bul týraly «ÓzA» aqparat agenttigi málimdedi. 

Habarlamada aıtylýynsha, Malaızııanyń Kýala-Lýmpýr qalasynda ótken marapattaý rásimine Ózbekstan Respýblıkasynyń Týrızm komıteti men Ózbekstannyń Malaızııadaǵy elshiliginiń ókilderi qatysty.

Atalǵan marapatqa sáıkes, Ózbekstan aýmaǵynda ornalasqan Samarqand, Buhara, Hıýa jáne Shahrısabz qalalary ıÝNESKO tarapynan tanylǵan ıslamdyq tarıhı qalalar sanalady. Bul kórsetkish Ózbekstandy Azııadaǵy ıslam órkenıetiniń eń baı ári tutastaı saqtalǵan ortalyqtarynyń biri retinde aıqyn kórsetedi.

Ózbekstandyq basylymnyń dereginshe, Uly Jibek jolynyń dál júreginde ornalasqan Ózbekstan ǵasyrlar boıy ıslam áleminiń mádenıet, ǵylym jáne rýhanı dástúrleri toǵysqan mańyzdy órkenıettik ortalyq bolyp keldi. Eldiń tarıhı qalalarynda ıslam sáýleti, qala qurylysy men ǵylymı oı-sana damýynyń bıik úlgileri — meshitter, medreseler, keseneler men tutas qalalyq ansamblder búgingi kúnge deıin óziniń bastapqy tarıhı ortasyn saqtap qalǵan. Munda jekelegen eskertkishter ǵana emes, tutas tarıhı keńistiktiń keshendi túrde saqtalýy bul murany shyn máninde biregeı etedi.

Sondaı-aq osy aptada «ÓzA»-da «Ózbekstanǵa emdelý úshin kelgen sheteldikter sany artyp keledi» degen taqyryptaǵy aqparat jarııalandy. 

2025 jyly Ózbekstanǵa emdelý maqsatynda kelgen shetel azamattarynyń sany 86 myńnan asty.

Bul týraly Ulttyq statıstıka komıteti málimdegen.

Atap aıtqanda, jyl basynan beri 86 199 shetel azamaty medıtsınalyq qyzmetten paıdalaný úshin Ózbekstanǵa kelgen.

Sheteldik naýqastardyń basym bóligi kórshiles memleketterdiń úlesine tıesili. Atap aıtqanda, Tájikstannan — 59 145 adam, Qyrǵyz Respýblıkasynan — 15 631 adam, Qazaqstannan — 8 224 adam Ózbekstanda em qabyldaǵan.

Sondaı-aq Reseı Federatsııasynan — 1 899 adam, Aýǵanstannan — 914 adam, Túrkimenstannan — 224 adam medıtsınalyq qyzmet alý úshin kelgen.

Budan bólek, Túrkııadan, AQSh-tan, Qytaıdan jáne Ázerbaıjannan kelip emdelýshiler de bar eken.

Qytaıda aýyldyq jerlerde qalyńmaldy shekteý sharalary kúsheıtildi — «Jenmın jıbao»

Qytaıda aýyl-qystaqtarda qalyńmaldy shamadan tys alýdy retteýge baǵyttalǵan jańa talaptar engizildi. Bul 3 aqpanda jarııalanǵan 2026 jylǵy Ortalyqtyń № 1 qujatynda kórsetilgen, dep habarlaıdy Qytaıdyń «Jenmın jıbao» basylymy.

Atalǵan BAQ-tyń deregine súıensek, resmı qujatta keıbir aýyldyq óńirlerde qalyńmaldyń tym joǵary bolýy qarapaıym turǵyndarǵa aýyr qarjylyq salmaq túsirip otyrǵany atap ótilgen. Osyǵan baılanysty bılik óńirler arasynda birlesken retteý tetikterin kúsheıtip, bul máseleni júıeli túrde sheshýdi kózdep otyr.

Sonymen qatar qujatta qarapaıym ári órkenıetti úılený dástúrin qalyptastyrý, durys otbasy qundylyqtaryn nasıhattaý, jastardy nekege jaýapkershilikpen qaraýǵa baǵyttaý qajettigi aıtylǵan. Bul sharalar aýyldaǵy áleýmettik ahýaldy jaqsartyp, otbasylyq turaqtylyqty nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan.

Astanada Qytaı týrızmin nasıhattaıtyn is-shara ótti — «Halyq gazeti»

«Sálem, Qytaı!» Jibek jolyndaǵy kóktem — Qytaı týrızmin nasıhattaý is-sharasy 4 aqpanda Qazaqstannyń elordasy Astana qalasynda ótti, dep habarlaıdy Qytaıdyń «Halyq gazeti» basylymy.

Atalǵan BAQ-tyń deregine súıensek, is-sharaǵa Qytaıdyń Qazaqstandaǵy elshisi Han Chýnlın, QR Týrızm jáne sport mınıstrligi Týrızm ındýstrııasy komıtetiniń atqarýshy tóraǵasy Nurbol Baıjanov, Qytaı men Qazaqstannyń mádenıet jáne týrızm departamentterinen, týrıstik kompanııalardan, qonaq úılerden, áýejaılar men avıakompanııalardan 100-ge jýyq adam qatysqan.

Іs-shara aıasynda taqyryptyq fotokórme, materıaldyq emes mádenı mura boıynsha ınteraktıvti tanystyrylymdar jáne qonaqtarǵa arnalǵan arnaıy prezentatsııalar uıymdastyryldy.

Sondaı-aq 50-den astam kórkem fotosýret Qytaıdyń ásem tabıǵatyn jáne tereń tarıhı-mádenı murasyn aıqyn kórsetti. Beıjiń batpyraýyǵy, Sýchjoý qant kartınalary, polıgrafııa, hosh ıisti tumarsha tigý sııaqty materıaldyq emes mádenı mura ónerleri qazaqstandyq qonaqtarǵa Qytaı mádenıetiniń qaıtalanbas tartymdylyǵyn óz kózimen kórip, sezinýge múmkindik berdi.

Sondaı-aq osy aptada Halyq gazeti basylymynda «Beıjińde medıtsınalyq robottar aqyldy densaýlyq saqtaý jańa modelin damytýǵa yqpal etti» degen taqyryptaǵy aqparat jarııalandy. 

Qytaılyq BAQ-tyń málimetinshe, Beıjiń qalalyq úkimeti «robototehnıka + densaýlyq saqtaý» modelin qoldanýdyń alǵashqy demonstratsııalyq mekemesi retinde belgilegen Beıjiń Anchjen aýrýhanasynda qazirgi ýaqytta ambýlatorııalyq klınıkalar, dárihanalar, palatalar, operatsııalyq bólmeler jáne kateterızatsııa zerthanalary sııaqty kóptegen salalardy qamtıtyn klınıkalyq synaqtan ótip jatqan 25 medıtsınalyq robot bar.

Dárigerlerdiń aqyldy kómekshileri sanatyndaǵy bul robot «qyzmetkerler» Beıjiń Anchjen aýrýhanasyn zerdeli transformatsııalaý men jańǵyrtýdyń negizgi tetigine aınalýda.

Sonymen qatar osy aptada Halyq gazetinde «Qytaıdaǵy ınternet paıdalanýshylarynyń sany 1,125 mıllıardqa jetti» degen aqparat jaryq kórdi. 

5 aqpan kúni 57-inshi «Qytaıdaǵy ınternetti damytý týraly statıstıkalyq esep» Beıjińde jarııalandy.

Esepte 2025 jyldyń jeltoqsan aıyndaǵy jaǵdaı boıynsha elimizdiń ınternet paıdalanýshylarynyń sany 1,125 mıllıardqa óskeni, ınternettiń ený deńgeıi 80,1%-ǵa artyp, tsıfrlyq damý jetistikteriniń paıdasy halyqqa keńirek jetetini kórsetilgen. Generatıvti jasandy ıntellekt qoldanýshylarynyń kórsetkishi 602 mıllıonǵa ulǵaıyp, onyń arnalary kúndelikti ómir men óndiriske tereń enýde.

Hormozgan jaǵalaýyndaǵy aýyldar teńiz, mádenıet jáne áleýmettik týrızmniń úılesimi   — ParsToday

Irannyń eń ońtústik núktesinde Hormozgan oblysy — Parsy shyǵanaǵy men Oman teńiziniń jaǵalaýynda ornalasqan.

ParsToday-dyń Press TV-ge silteme jasaı otyryp habarlaýynsha, bul aýyldarda kúndelikti ómir yrǵaǵy teńiz tolqyndarymen baılanysty bolady.

Irandyq basylym bul jaǵalaýdaǵy aýyldar jáne olardyń áleýeti týraly toqtalǵan.

Hormozgan oblysyna qarasty birneshe jaǵalaýdaǵy aýyldar ózderiniń erekshe mádenı jáne tabıǵı áleýetimen erekshelenedi.

Atap aıtqanda, Keshm aralyndaǵy Laft aýyly tarıhı jelden qorǵaıtyn jerlerimen, dástúrli sáýletimen jáne mangr ormandaryna jaqyn ornalasýymen tanymal. Laft mádenı týrızm, sáýlet ónerin zertteý jáne ekotýrızm úshin joǵary áleýetke ıe eken.

ParsToday aqparat agenttiginiń málimeti boıynsha, jaqyn mańdaǵy Soheılı aýyly jergilikti ekonomıkaǵa úles qosqan qoǵamdastyqqa negizdelgen, turaqty týrızmniń tabysty úlgisi retinde tanylǵan. Aýyldyń mangr ormandaryna jaqyn ornalasýy qaıyqpen saıahattaýdy jáne ekologııalyq bilim berýdi onyń negizgi tartymdylyǵyna aınaldyrady. Al buǵan jergilikti turǵyndardyń qatysýy ekonomıkalyq paıdanyń qoǵamdastyq ishinde saqtalýyn qamtamasyz etedi.

Irandyq basylym bul shaǵyn maqalany ary qaraı «Mýzyka jáne rásimder», «Tamaq jáne jergilikti taǵamdar mádenıeti», «Balyq aýlaý jáne teńizdegi tirshilik» sondaı-aq «Qonaqjaılylyq jáne áleýmettik ómir» degen sekildi birneshe taqyryp boıynsha taldaý jasaǵan.

Ortaq túrki álipbıi Ankarada talqylandy — TRT

Ankara qalasynda Baký túrkologııa quryltaıynyń 100 jyldyǵyna oraı túrki áleminiń ortaq mádenı murasyn jáne ózara baılanysyn nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan mańyzdy is-shara ótti.

Túrki Memleketteri Uıymy Aqsaqaldar keńesiniń tóraǵasy Bınalı Iyldyrymnyń qatysýymen «Ortaq túrki álipbıi: múmkindikter, máseleler jáne usynystar» taqyrybynda paneldik otyrys uıymdastyrylyp, jetekshi ǵalymdar bul másele boıynsha jan-jaqty pikir bildirdi.

Bul týraly Túrkııa Radıo Televızııa portaly habarlady. 

«TRT»-nyń dereginshe, Túrki áleminiń kóne zamannan búginge deıin jalǵasqan ortaq tarıhy, taralǵan geografııalyq keńistigi men qazirgi jaǵdaıy eskerile otyryp qabyldanǵan Ortaq túrki álipbıiniń mańyzy atap ótilgen bul panel Qoja Ahmet ıAsaýı atyndaǵy Halyqaralyq qazaq-túrik ýnıversıtetiniń ǵylymı qyzmeti aıasynda Qamqorshylar keńesiniń tóraǵasy, professor Muhıttın Shımshektiń jetekshiligimen uıymdastyryldy. Ulttyq kitaphanada ótken bul basqosýǵa ǵalymdardy tyńdaý úshin túrki memleketteriniń Túrkııadaǵy elshileri de qatysqan.

— Túrik til qoǵamynyń tóraǵasy, professor Osman Mert óz baıandamasynda Ortaq túrki álipbıi qabyldanǵanǵa deıingi akademııalyq úderisti jáne atalǵan baǵyttaǵy qıyndyqtardy habarlady. Ol sondaı-aq túrki áleminiń jazý tarıhyna qysqasha toqtalyp, kırıll álipbıimen salystyrǵanda latyn álipbıi usynatyn múmkindikterdi taldady, dep jazady túrkııalyq BAQ.

Sondaı-aq osy aptada «TRT»-da «Túrkııa men Qazaqstan syrtqy ister mınıstrleri kezdesti» degen taqyryptaǵy aqparat jaryq kórgen bolatyn. 

Atalǵan basylymnyń málimetinshe, Túrkııa men Qazaqstannyń Syrtqy ister mınıstrleri Hakan Fıdan men Ermek Kósherbaev Túrkııa–Qazaqstan Birlesken strategııalyq josparlaý tobynyń segizinshi otyrysyna tóraǵalyq etedi.

Ankarada ótip jatqan otyrys aıasynda Túrkııa Syrtqy ister mınıstri Hakan Fıdan Qazaqstan Syrtqy ister mınıstri Ermek Kósherbaevpen kezdesti.

Kezdesý barysynda Fıdan saýda, ekonomıka, ınvestıtsııa, energetıka, kólik, qorǵanys ónerkásibi, bilim berý jáne gýmanıtarlyq-mádenı saladaǵy yntymaqtastyqty nyǵaıtý joldaryn qarastyrmaq.

Osy baǵytta taraptar eki el prezıdentteri belgilegen 15 mıllıard dollarlyq ózara saýda kólemine qol jetkizý úshin júzege asyrylýy múmkin naqty qadamdardy talqylaıdy.

Sonymen qatar, mınıstr Fıdan sondaı-aq Túrki Memleketteri Uıymyn aıasyn qosa alǵanda kópjaqty platformalardaǵy yntymaqtastyqty nyǵaıtýdyń mańyzyn atap ótedi.