Azıadanyń jetistigi kóbine kadrlarǵa baılanysty bolmaq - Almatynyń týrıstik uıymdary qaýymdastyǵynyń prezıdenti Nurjamal Qaısenova

Sondyқtan da olardy daıyndaýdy bүginnen bastaý kerek. Biz kadrlardy sapaly әzirleý maқsatynda kүsh-jigerlerimizdi үılestirý үshin respýblıkanyң oқý oryndarymen yntymaқtastyқ ornatýғa әzirmiz, dedi Almatynyң Týrıstik ұıymdary қaýymdastyғynyң prezıdenti, «Jaңa Nұr» týrıstik kompanııasynyң dırektory Nұrjamal Қaısenova ҚazAқparat tilshisine bergen sұhbatynda. Onyң pikirinshe, tyқyr taıanғanda, abyr-sabyr bolmas үshin, bұl mindetke қazirden kirisý kerek. Sala үshin kәsibı kadrlar әzirleýge kompanııalar belsendi atsalysýlary tıis. «Jyl saıyn bizdiң fırmamyz osynaý mamandyқtar boıynsha joғary oқý orny tүlekteriniң arasynda monıtorıng jүrgizip otyrady. Mamandar nashar әzirlengen jәne bizge ondaı kadrlar kerek emes deýge bolmaıdy. Biraқ, negizgi problema sol, oқý oryndarynyң daıyndyқtary naқty bıznestegi jaғdaıdan alshaқtaý. Teorııa men praktıkanyң arasyndaғy aıyrmashylyқ tym үlken», dep sanaıdy maman. Onyң pikirinshe, osy olқylyқtardy joıý үshin barlyқ mүddeli taraptar birlesip әreket etýleri tıis. N.Қaısenova hanym, kompanııasynyң osy problemany sheshýmen aınalysyp otyrғanyna birneshe jyldyң jүzi bolғanyn aıtyp өtti. Osy maқsatta Týrızm ortalyғy құrylyp, onyң negizinde SIVANA akademııasy ashylғan. Kompanııa basshylyғy, osy ortalyқtyң strategııasyna, naryқtaғy basқa da oıynshylardyң ұstanymdaryna bүkil salanyң keleshegi baılanysty bolady, dep sanaıdy. «Kadrlar bilikti bolғan jaғdaıda, bizdiң bıznesimiz de gүldenedi. Bұl ? meniң senimim. Bүginde «Kadrlar bәrin sheshedi» degen tirkestiң өzektiligi өte joғary. Biz jasap otyrғan ұsynystar ? naқty ұsynystar, kompanııanyң bұl bızneste jұmys istep kele jatқanyna 16 jyl boldy. Ol қazaқstandyқtarғa Marmarısti, Bodrýmdy, Týnıs pen Mysyrdy ashқan alғashқy týroperator boldy», deıdi menedjer. Onyң pikirlesteri arasynda «Azıada dostary shaңyraғyn» құrý, sol arқyly saıt tirkeý jәne barlyқ қazaқstandyқtardy osy iri sporttyқ sharany өtkizýge shaқyrý jәne memleketke jan-jaқty қoldaý kөrsetý ıdeıasy týyndady. Azıada қazaқstandyқtar үshin ortaқ is bolýy, sondyқtan da ony tabysty өtkizý үshin barlyғy da bas қosyp, birigýi kerek. Al, memlekettik құrylym men kәsipkerlik birlese jұmys jasaýlary қajet. «Kәsipkerler sporttyқ sharany ұıymdastyrýғa belsendilik tanytpaıdy dep oılaýdyң қajeti joқ. Әrıne, kәsipkerlerdiң kөzdegen өz mүddeleri de bar. Mәselen, Azıada oıynynan keıin, Қazaқstan týraly jaқsy pikirler aıtýlary үshin men өzimniң shet eldik әriptesterime elimizdiң tamasha jerlerin aralatyp, kөrsetkim keledi», - deıdi N.Қaısenova. Bastamashyl top atalғan sharany daıyndaýғa қatysқysy keletinderge өz ұsynystaryn aıtқylary keledi. Keleshekte Қazaқstanda Olımpıadalyқ oıyndar өte me, mұnyң bәri de Azıadaғa tikeleı қatysty. Sondyқtan da, bүginnen bastap қoғam sanasyn kөterip, osy oқıғaғa daıyndyқty jan-jaқty bastaı berý kerek. «Biz, BAҚ arқyly үndeý daıyndaımyz. Bizdiң ұsynysymyz týraly ҚR Prezıdentiniң atyna jәne ҚR Үkimetine hat daıyndadyқ», - dep, atap өtti N.Қaısenova. Қyzmet kөrsetetin adamdardyң өzi tүrli mamandyқ ıeleriniң basyn қosқan үlken ұjym bolatyndyғyn esepke alý қajet. Olar, dүıim jұrtқa қaltқysyz қyzmet kөrsetý maқsatynda қyrýar is tyndyratyn bolady. Bұl jerde, eң bastysy, «bir jaғadan bas, bir jeңnen қol» shyғarғandaı, komandalyқ ұıymshyldyқ kerek.Bұl mәsele ұjymda keshendi tүrde sheshiledi. Onyң құramynda ishke kiretin týrızm departamenti құrylғan. Jekelegen ofıster ұlttyқ naқyshpen rәsimdelgen. Ұlttyқ naқyshtaғy oıý-өrnektermen bezendirilip jasalғan өz bұıymdaryn kөrsete alatyn қolөner sheberlerin shaқyrý da josparlanyp қoıғan. Ұlttyқ әshekeılermen әrlendirilgen ofısterde Қazaқstan boıynsha jarnamalyқ týr jasaıtyn sheteldik әriptesterdi қabyldaý josparlandy. «2014 jylғa deıingi ishke kiretin týrızmdi damytý strategııasy» jasaldy, onda bәri de қarastyrylғan. Otandyқ ekonomıkanyң basymdyқ baғyty retinde, Үkimettiң ishki týrızmdi damytý қajet dep bekitkeni belgili, biraқ, ony jүzege asyrýdyң naқty tetikteri kөrsetilmegen. Bұl mәseleni kompanııa өz kүshimen sheship, odan keıin memlekettik deңgeıge deıin kөterýge talpynys jasaýda. Mamandar pikiri boıynsha, Azıada kezinde týrısterdiң әdettegiden tys kөp keletini baıқalýda, sol үshin de, Қazaқstan boıynsha үsh kүndik jәne bes kүndik marshrýttardy jasaýғa bүginnen bastap kirisken dұrys. Týrısterdi қabyldaýdyң jәne olarғa қyzmet kөrsetýdiң joғary sapasyna kөshý kerek, ol үshin ishki rynokti biletin mamandardy maқsatty tүrde daıyndaı bastaý kerek. Mұnyң barlyғyn da «Mәdenı mұra» memlekettik baғdarlamasymen baılanystyrý қajet.Azıada-2011-ge arnaıy oқytatyn baғdarlama daıyndalýda. Joғaryda atalғan Strategııa onyң bazalyқ құjaty sanalady. Azıadaғa daıyndalý mәseleleri eң өzektisi sanalady. Baғdarlamanyң basty maқsattarynyң biri ? қonaқtar men resmı delegatsııaғa қyzmet kөrsetý үshin mamandar daıyndaý. Azıadany ұıymdastyrý jөnindegi komıtet dırektsııasymen kelissөzder jүrgizilip jatyr. Қyzmettik baılanystar ornatyldy, naқty ұsynystar da daıyndaldy. «Bir, ortaқ kүsh salýmen ғana sheshiletin birқatar tүıtkilderdi anyқtadyқ. Týrıstik salada jұmys jasaғan mamandar bұlardy biledi.Bұl Azıadany өtkizý kezindegi klımattyқ jaғdaı, onyң әýe kөlikteriniң ұshyp kelý kestesine әser etýi mүmkin. Bizdiң әýejaılarymyz sonshalyқty қonaқty қabyldap alýғa әzir me? Arnaıy bөlmeler қarastyrylғan ba? Reıs keshiktirilgen jaғdaıda, қonaқtardy ornalastyrý, tamaқtandyrý kerek. Osy jaғdaıda keden қyzmeti men shekarashylardyң қyzmeti қandaı bolmaқ? Olar, қonaқtarmen қalaı, қaı tilde sөılesedi? Mұndaı mәselelerdi, mүmkin teoretıkter bilmeıtin shyғar, al biz sekildi praktıkter mұndaı mәselemen ұdaıy kezdesip otyramyz. Tek, jarysқa қatysatyn sportshylar sany 2,5 myң. Әýejaı ? shartty tүrde aıtқanda, el astanasynyң kelbeti, әr қonaқtyң pikiri týra osy jerden қalyptasady», -deıdi týrıstik fırmanyң basshysy. «Biz teoretıkterdi synaғaly otyrғan joқpyz, biraқ, olardyң da bizge құlaқ asatyn ýaқyty keldi. Osy mәseleni sheshý үshin, bizge қarym-қatynas pen syndarly қadam kerek. Oқý oryndary eңbek rynogyna mamandar daıyndaıdy, olar da bizdiң talap-tilekterimizdi eskergeni maқұl. Arnaıy oқytý baғdarlamalaryn jasaý үshin, biz birқatar til ortalyқtaryna өtinish bildirdik. Olar, naқty jәne shұғyl baғdarlamalar әzirleıdi. Қazir biz әýejaı қyzmetkerleri, shekarashylar, kedenshiler, kassa қyzmetkerleri jәne jol polıtsııasy қyzmetkerleri үshin arnaıy oқý kýrsyn daıyndap jatyrmyz. Mәselen, jol polıtsııasy қyzmetkerleri қonaқtarғa қarapaıym nәrseni aғylshyn tilinde tүsindire bilýi kerek, sondaı-aқ, olarmen sypaıy bolýy tıis. Қonaқtarmen sөılesý kezinde әdep pen sypaıylyқ talaptary saқtalýy kerek. Birқatar sheteldikter jymıyp sөılemeseңiz, ony dөrekilikke sanaýy da mүmkin», - deıdi ol.Azıadaғa deıin asa kөp ýaқyt қalғan joқ. Әlemde kөptegen baғdarlamalar men jүıeler jasaқtaldy, endi sony oқyp, ony Қazaқstanғa paıdalaný қajet. «Mәselen, bizde osy kүnge deıin gıd, ekskýrsııaғa alyp shyғýshy jәne jol kөrsetýshini ? bir adamnan daıyndap kelemiz. Týrasyn aıtar bolsaқ, gıd Қazaқstannyң tarıhy týraly barlyқ aқparatty bilýi tıis, biraқ, taý basyna өrmelep shyғý onyң jұmysy emes. Mұnymen ekskýrsııaғa alyp shyғýshy aınalysýy kerek. Kүtip alýshy ? қonaқty әýejaıdan kүtip alady, қonaқ үıge alyp keledi, paıda bola қalғan barlyқ mәselelerdi sheshedi, қajetti aқparatty biledi. Al, osy үsh salany bir adamnyң basyna үıip-tөgip қoıғanymen odan paıda joқ, kerisinshe ol shatasady, қatelik degen osyndaıdan bastalady», deıdi N. Қaısenova. Kýrs mәselesine қaıta oralғan ol, AҚSh tәjirıbesin eske tүsirdi. Үlken depressııa kezinde adamdar oқýdy tereңdetti, basқa mamandyққa қaıta oқytyldy, eңbekke ornalasýdyң basқa joldaryn қarastyrdy. Ekonomıkalyқ daғdarys kezinde, halyқ үshin eң өzektisi jaңa mamandyқty ıgerý jәne olardy қaıta daıyndaý. Olar, eңbek rynogyna jaқsy beıimdelgish bolady. Bүginde bizdiң elimizge de osyndaı қysқa merzimdik kýrstar қajet. Onda negizgi jәne қajetti mamandyққa үıretedi. Bilikti mamandarғa degen sұranys kүshti. «Meniң tәjirıbemde bұl ? үshinshi daғdarys. Қashanda men өzim үshin osydan birқatar jaңalyқtar tabamyn. Meniң sanamda jatyp қalғan josparlar, osy daғdarys kezeңinde өmirge jol tabady. Biz, oқýғa jәne jaңa mamandyқ alýғa құlshynys bildirýshiler sany osynshama kөp bolady dep oılamap edik. Eң bastysy ? biz olardy kәsipkerlikpen aınalysýғa daıyndap jatyrmyz. Joғary oқý oryndarynyң mamandar daıyndaýdaғy kemshilikteri betke ұryp tұrғanda, bұl өte maңyzdy faktor. Jas mamandardyң sanasynda kәsipkerlik rýhy joқ, olar bұғan қaıtadan үırenýdi jaңadan bastaıdy. Olardy үıretýmen týrıstik fırmalardyң dırektorlary aınalysady», - deıdi ol.Azıadaғa қoғamdyқ sanany oıatý jәne қonaқtardy halyқtyң kүtip alýyna daıyndyқty bastaýdyң sәti keldi. Bұl týraly Beıjiң Olımpıadasynyң da tәjirıbesi kөrsetip berdi. Biz osy sekildi iri halyқaralyқ jarystardy өtkizýdiң, onda ұıymdastyrýshylardyң oryn alғan mәseleler jәne basқa da tүıtkilderimen betpe-bet keletin keleңsiz tұstaryn egjeıli-tegjeıli zerttedik. Ondaғan sport tүrleriniң өz jankүıerleriniң talabyna, basқa da kөptegen jaғdaılarғa jәne olardyң shұғyl өzgeretin sheshimderine biz saқadaı saı daıyndyқta bolýymyz kerek. Ýaқyt jyldam jyljyp barady, odan biz de қalyp қoımaýymyz қajet ? dep esepteıdi N.Қaısenova.