Azıadaǵa daıyndyǵymyz qalaı?

Sultanmahmut Shoqpytov qyzmetinen bosatyldy. S. Shoqpytovtyń qyzmetten bosatylýyna sebep bolǵan jaǵdaılardyń biri retinde «onyń talap etilgen jumys kólemin merziminde jáne 100 paıyzǵa oryndaı almaýy» aıtylyp otyr. Shyny kerek, osydan keıin kóńilimizge «Azıadaǵa arnalǵan nysandardyń qurylysynda qandaı da bir kinárat joq pa eken, olar merziminde aıaqtalar ma eken?», degen tárizdi kúdiktiń uıalaǵany ras. Alaıda Qazaqstan úshin asa mańyzdy osy sporttyq sharanyń basy-qasynda júrgen azamattardyń sózderine qulaq assaq, jalpy daıyndyq jaman emes kórinedi.

Aldymen Astanadaǵy nysandardyń qazirgi jaǵdaıyna toqtalsaq. Jaqynda elordada ótken 2001 jylǵy VII qysqy Azııa oıyndary Úılestirý komıtetiniń 2-otyrysynda Týrızm jáne sport vıtse-mınıstri Talǵat Ermegııaev Astanadaǵy Azıadaǵa arnalyp jańartylyp jáne salynyp jatqan barlyq nysandardyń qurylysy jyl sońyna deıin paıdalanýǵa beriletinin jetkizdi. Onyń aıtýynsha, elordadaǵy 10 myń oryndy jabyq muz aıdyny stadıony 78 paıyzǵa daıyn. Merdiger uıymnyń aqparatyna sáıkes, muz aıdyny qarashanyń osńyna deıin, al nysannyń ózi jeltoqsannyń ishinde tolyq iske qosylady. Al 8 myń oryndy respýblıkalyq velotrek qurylysynyń 86 paıyzy aıaqtalǵan. Bunyń paıdalanýǵa beriletin merzimi - qarashanyń sońy. Kúrdeli jóndeýden ótkizilip jatqan «Qazaqstan» sport saraıy da qarashanyń sońyna deıin iske qosylatyn bolady.

T. Ermegııaevtyń sózine qaraǵanda, Almatydaǵy Azıadaǵa qajetti nysandardyń daıyndyǵy 90-98 paıyzdy quraıdy jáne olardyń barlyǵy jyl sońyna deıin aıaqtalatyn bolady. Máselen, bıik taýdaǵy «Medeý» muz aıdyny 95-98 paıyzǵa daıyn bolǵan. «Nysannyń qurylysyn aıaqtaý úshin 683 mln. teńgeden nemese 4 mln. dollardan astam qarjy qajet. Qarjy kelesi aptada (osy apta-red) bólinetin bolady, ıaǵnı bul boıynsha eshqandaı túıtkil joq. Bir aıdyń ishinde, ary ketkende bir jarym aıda nysan paıdalanýǵa beriledi», - deıdi vıtse-mınıstr.

Al Balýan Sholaq atyndaǵy sport jáne mádenıet saraıyna júrgizilip jatqan kúrdeli jóndeý jumystary aıaqtalýǵa jaqyn. (98 paıyz). «Munda syrǵanaıtyn muz aıdynynyń qurylysy júrgizilýde. Aıdyn jeltoqsannyń sońyna taman daıyn bolady, eshqandaı problema joq», - deıdi T. Ermegııaev.

Azıada úshin Almatyda bıiktigi 90 jáne 120 metrlik shańǵymen tuǵyrdan sekiretin keshenderdiń qurylystary salynyp jatqany belgili. T. Ermegııaevtiń sózine qaraǵanda, búginde bulardyń ınfraqurylymyn damytýǵa mmeleket qosymsha 1 mlrd. 300 mln. teńge bólip otyr. Bul qarjy shotqa osy aptada túsýi tıis, al keshen bolsa daıyn. Azıadada frıstaıl jarysy ótkiziletin «Tabaǵan» sporttyq-oıynsaýyq kesheni qarasha aıynyń sońyna deıin tolyǵymen jóndelip bitedi. Almaty oblysynyń aýmaǵyndaǵy Soldat shatqalynda salynyp jatqan shańǵy-bıatlon stadıonynyń qurylysy tolyǵymen qarjylandyrylǵan. Bundaǵy jumystyń 95 paıyzy oryndalyp qoıǵan. Qazirgi ýaqytta shańǵy trassalaryn tóseý jáne olardy kórkeıtý jumystary júrgizilýde. Bul jumys ary ketkende bir aıǵa sozylady.

Osy tusta aıta keter bir másele, Azıada ótkennen keıin, oǵan arnalyp salynǵan barlyq nysandar respýblıkalyq nemese kommýnaldyq menshikte qalady. Bul jaıynda 25 qazanda Parlament Májilisindegi «Nur Otan» HDP fraktsııasynyń keńeıtilgen otyrysynda Úkimet basshysy Kárim Másimov aıtty. Premer-Mınıstrdiń pikirinshe, bul aıtýly shara qarsańynda salynǵan sporttyq nysandar keleshekte halqymyzdyń ıgiligine, sportshylarymyzdyń muratyna qyzmet etip, Qazaqstannyń sporttyq iri derjava bolýyna múmkindik beredi.

Jalpy elimizdegi 2011 jylǵy qysqy Azııa oıyndaryna arnap jańartylyp jáne salynyp jatqan nysandar qurylysynyń qarqynyna Azııa Olımpıada Keńesi ókilderiniń de kóńilderi tolyp otyr. Ótken aıdyń sońynda elimizge Azııa Olımpıada Keńesiniń vıtse-prezıdenti Tımatı Fok myrza bastaǵan delegatsııa keldi. Olar Astana men Almatyda Azıada úshin salynyp jatqan nysandar qurylysynyń barysymen tanysty. «Azıadanyń bastalýyna 100 kúnge jeter-jetpes ýaqyt qaldy. Osy aıtýly sporttyq sharaǵa Qazaqstannyń óte belsendi daıyndyq jasap jatqandyǵyna kózimiz jetip otyr. Qysqy sport oıyndary jańa-jańa damyp kele jatyr, degenmen sizderdiń aıaq alystaryńyz bizdi qatty qýantty. Qazaqstan Azıada nysandaryn óte qysqa ýaqytta salyp, bitirip qalǵanyna tańdanysymyzdy jasyra almaı otyrmyz. Sporttyq keshenderde synaq jarystary qarasha aıynda ótedi. Ol jarystarda AOK baqylaýshylary qatysady», - dedi T. Fok Astanadaǵy nysandardyń qurylysymen tanysqannan keıin BAQ ókilderine bergen suhbatynda.

Búginde nysandardyń qurylysynan bólek, Azıadanyń basqa da sharalaryna daıyndyq jumystary qyzý júrgizilýde. Máselen, Azııa Olımpıada keńesi Azıada-2011 medaldarynyń nusqasyn maquldap qoıdy. Medaldar Azıada krıstaly retinde jasalǵan, onyń ortasynda logotıp pen ulttyq órnek salynǵan. Altyn jáne kúmis medaldardyń salmaǵy 340 gramm, al qola - 520 gramm. Sapasy men salmaǵy boıynsha osyǵan deıingi Azııa oıyndarynyń medaldary munshama qundy bolmaǵan eken.

Sonymen qatar 27 qazanda Almatyda VII qysqy Azııa oıyndarynyń ánuranyna jarııalanǵan baıqaýdyń nátıjeleri belgili boldy. Іrikteý barysynda úzdik dep tanylǵan 10 ánniń ishinen Azıada ánurany anyqtalmaq. Azıada ánuranynyń úmitkerleriniń qatarynda QR Halyq ártisi E. Hasanǵalıevtiń «Azıada alaýy», QR Eńbek sińirgen ártisi K. Dúısekeevtiń «Azıada Qazaqstan», N. Teńizbaevtyń «Qazaqstan», B. Qusaıynovtyń «El namysy», «Mıstıerıons» tobynyń «Azıada», M. Jáýtikovtiń «Sport», E. Álekeevtiń «Alǵa, Qazaqstan», D. Syzdyqovtyń «Azıada alaýy», I. Breýsovtyń «Azıada» jáne E. Shákeevtiń «Azıada» ánderi kirip otyr. Halyq bul úzdik jumystardyń ishinen ánuranǵa laıyqty ándi Kcell kompanııasy usynǵan 1212 nómirine «sms» daýys berý arqyly tańdaıtyn bolady. Al tańdaýǵa usynylatyn ánder «NS», «Qazaq radıosy» jáne «Sálem» radıolarynynda qazirdiń ózinde berilip jatyr. Daýys berý qorytyndysy 1 jeltoqsan kúni belgili bolady.

Azıadaǵa qatysty taǵy bir tartymdy jańalyq: qazirgi tańda halyq jappaı bılep júrgen ulttyq bıimiz - «Qarajorǵa» Oıyndardyń ashylý saltanatyna usynylyp otyr. Bıdi «Jezbuıda» qoǵamdyq birlestigi men «Qarajorǵa» óner ujymy birlesip usyndy. Maqsat - Azıada kezinde ulttyq qundylyqtarymyzdy sheteldikterge jete tanystyrý, qazaqtyń tól ónerin keńinen nasıhattaý. «Ulttyq bıimizdi dúbirli dodanyń ashylý saltanatyna usyný týraly QR Týrızm jáne sport mınıstrligine jáne uıymdastyrý komıtetine usynys-hat jiberildi. Maquldap jatqan jaǵdaıda bıdi joǵary deńgeıde uıymdastyrýǵa mol múmkinshiligimiz bar. Ol úshin 1000-2000 kásipqoı bıshi ońaı tabylady. Osy arqyly álemdik jarysta qazaqtyń tól ónerin kórsetsek deımiz», - deıdi «Qarajorǵa» óner ujymynyń jetekshisi Talapbek Tynysbek. Onyń aıtýynsha, bıdi baǵdarlamaǵa engizgen jaǵdaıda ony ótkizýge kóp shyǵyn ketpeıdi. Sebebi, qazir halyqtyń bári habardar jáne bıge degen yntasy óte joǵary.

Hosh. Endi Azıadanyń Alaý estafetasyna qatysty birer sóz. Azııa oıyndarynyń tarıhynda alǵash ret qysqy Alaý estafetasy ótkiziletin bolady. Ol 2011 jylǵy 11 qańtarda Azııa oıyndarynyń shtab-páteri ornalasqan Ál-Kýáıt qalasynda tutandyrylady. 12 qańtar kúni Alaý ushaqpen Almaty qalasyna jetkiziledi, sóıtip elimizdiń barlyq óńirlerin aralaıdy da, 30 qańtarda Astanaǵa ákelinedi. «Astana-Arena» stadıonynda ótetin Azııa oıyndarynyń ashylý saltanaty barysynda Olımpıada alaýynyń basty qazandyǵy jaǵylady, Azıadanyń Alaý estafetasyna barlyǵy 1020 alaýger iriktep alynady. Onyń 100-i Estafeta alaýyn - Astanada, 80-i Almatyda jáne 60-y árbir oblys ortalyqtarynda alyp júredi.

Qazir sporttyń kez-kelgen túrinde dopıngtik daý-damaılarǵa qatysty másele órship turǵany belgili. Bul aldaǵy Azıadanyń kún tártibinde turǵan ózekti máselelerdiń biri. Azııa oıyndarynyń medıtsınalyq qaýipsizdik jónindegi bas sarapshysy Tólegen Dúısenovtiń aıtýynsha, Azıadada dopıngke qarsy baqylaý halyqaralyq talapqa saı bolady. «Oıyndardy uıymdastyrý komıteti Medıtsınalyq qamtamasyz etý men Dopıngke qarsy baǵdarlamalaryn ázirlep, qabyldady. Buǵan sáıkes, jetinshi qysqy Azııa oıyndarynda dopıngke qarsy baqylaýdy 30 ınspektor men 81 kómekshi qyzmetker atqarady. Qazirgi kezde bul mamandar arnaıy daıyndyqtan ótkizilip boldy», -deıdi ol. Sondaı-aq oıyndar ótkiziletin árbir nysanda halyqaralyq talaptarǵa sáıkes dopıngtik baqylaý stantsııalary ornatylady. Álemdik jáne azııalyq rekord jańartqan barlyq sportshylar, medal ıelengender, aldyn-ala jáne sheshýshi jarystar kezinde kezdeısoq iriktelgen sportshylar mindetti túrde dopıngtik testten ótkiziletin bolady. Sonymen qatar dopıngti baqylaý aldyn-ala eskertýsiz, kez-kelgen jerde, kez-kelgen ýaqytta ótkizilmek.

Sonymen 2011 jyldyń 30 qańtary men 6 aqpany aralyǵynda Astana men Almaty qalalarynda qatar ótetin Azıadaǵa daıyndyqtyń barysy osyndaı. Qazaqstanda qysqy Azııa oıyndaryn tuńǵysh ret qabyldaıtyndyqtan, memleket el ómirindegi mańyzdy sporttyq sharanyń respýblıkamyzdyń ǵana emes, qurlyq sportynyń tarıhynan oıyp turyp oryn alýy úshin bar kúsh-jigerin jumsaýda. Qurlyqtaǵy mundaı aıtýly sport jarysynyń Qazaqstanda ótetindigin bizdiń memlekettiń táýelsizdik jyldarynda saıasatta, ekonomıkada, sportta qol jetkizgen joǵary nátıjeleriniń moıyndalǵany retinde qabyldaǵan jón. Resmı málimetter boıynsha, Azıada oıyndaryna qatysýǵa qazirdiń ózinde 24 el ótinish bergen. Al jalpy dúbirli dodaǵa Azııa qurlyǵynan 40 elden 4 myńǵa jýyq sportshy qatysady dep kútilýde. Azıadaǵa qatysatyn sportshylardy, mártebeli meımandardy, resmı tulǵalardy, jattyqtyrýshylardy, komandaǵa qyzmet kórsetetin personaldardy, dárigerler men massaj jasaýshylardy, ulttyq jáne halyqaralyq sanattaǵy tóreshilerdi, BAQ ókilderin qosqanda, elimizge 10 myńnan astam adam kelmek. Jarys baǵdarlamasy boıynsha konkımen júgirý sporty, mánerlep syrǵanaý, shaıbaly hokkeı, shańǵy, bıatlon, short-trek, taý shańǵysy, shańǵymen tuǵyrdan sekirý, frıstaıl, dopty hokkeı (bendı), qysqy sporttyq baǵdarlaý syndy sporttyń 11 túrinen jarystar ótkizilip, 69 medal jıyntyǵy sarapqa salynbaq. Qazaqstan quramasy beıresmı jalpy komandalyq esepte 1-oryn alýdy aldyna maqsmat etip qoıyp otyr.