Azıada jeńimpazdary men júldegerleriniń moıyndaryna biregeı medaldar taǵylady

Azıada jeńimpazdary marapattaý minberine kóterilgeninde moıyndaryna biregeı medaldardy taǵatyn bolady. Biregeı deıtin sebebimiz - Qazaqstanda týy jelbireıtin Aq Azıadanyń medaldary buǵan deıingi Olımpıada jáne Azııa oıyndarynyń nagradalaryna múldem uqsamaıdy. Ótken aıda 7-nshi Qysqy Azııa oıyndaryn uıymdastyrý komıteti Atqarýshy dırektsııasynyń prezıdenti Anatoli Qulnazarov jýrnalısterdi jınap, Azııa Olımpıadalyq keńesi 2011 jylǵy Azıadaǵa daıyndalǵan medaldardyń eskızderin maquldaǵanyn aıtyp, súıinshilegen bolatyn. Eki kúnnen keıin, 7-nshi Qysqy Azııa oıyndaryn jáne Alaý estafetasyn ótkizý jónindegi Astanalyq dırektsııa Beıbitshilik jáne kelisim saraıynda atalmysh medaldarmen birge, Alaý estafetasynyń alaý qutysyn (fakel), tasymaldanbaly ottyq (kolba) pen gúlshoǵyn kópshilikke tanystyrǵan bolatyn.

7-nshi Qysqy Azııa oıyndaryn jáne Alaý estafetasyn ótkizý jónindegi Astana qalalyq dırektsııa basshysynyń orynbasary Sársen Quranbektiń aıtýynsha, medaldardy Qazaqstannyń Moneta saraıynyń dızaınerleri ázirleýde jáne olar buǵan deıingi Olımpıada jáne Azııa oıyndarynyń nagradalaryna múldem uqsamaıtyn bolady. Medaldardyń basty ereksheligi retinde onyń krıstall tárizdi syrtqy pishinin aıtýǵa bolady.

Tarıh betterine kóz júgirtsek, «medaldar dóńgelek bolý kerek» degen qalyptasqan stereotıp Qysqy Azııa oıyndarynyń shejiresinde osy ýaqytqa deıin múldem buzylmaı kelgen eken. Qysqy Olımpıada qozǵalysynyń 86 jyldyq tarıhynyń ózinde medaldar pishinderin tórt-aq ret ózgertipti. Alǵash tapqyrlyq kórsetken 1972 jylǵy oıyndardy uıymdastyrýshy japondyqtar (Saporro qalasy) boldy. Bul jańashyldyqty 12 jyldan keıin XIV Qysqy Olımpıada oıyndaryn óz alańynda qabyldaǵan ıÝgoslavııa(Saraevo qalasy)qaıtalady. Biraq bul eki el medaldardyń qyryn shyǵaryp, pishinderin ózgertkenimen, olardyń maǵynasy jete túsiniksiz boldy. Budan keıin jaǵdaı ózgerdi. Máselen, 2002 jylǵy Olımpıada oıyndaryn uıymdastyrýshy amerıkandyqtar (Solt-Leık-Sıtı qalasy) jeńimpazdarǵa olımpıadanyń bes sheńberin beıneleıtin - jumyr besburyshty medaldardy taqty. Al Vankýverdegi (2010 jyl) medaldar Olımpıada tarıhyna erekshe dızaınymen ǵana emes, sondaı-aq kólemi men salmaǵy jaǵynan eń úlken nagradalar retinde endi. Olardyń árqaısysy 500-den 576 grammǵa deıin salmaq tartty.

«Qazaqstandyq Azıada medaldarynyń dızaıny krıstall synyǵy formasynda jasaldy. Bul dızaın 7-nshi Qysqy Azııa oıyndarynyń barlyq fırmalyq materıalynda qoldanyldy. Oıyndarǵa deıin qansha kún qalǵanyn keri esepteıtin tablo da naqty osy krıstall tárizdi pishinde», - deıdi S.Quranbek.

Moneta saraıynyń dızaınerleri men Uıymdastyrý komıteti qaǵaz betindegi alǵashqy ıdeıalardy materıaldandyrýǵa bir jyl ýaqyt jumsady. Alǵashqy eskızderdi Uıymdastyrý komıteti usyndy. Joba boıynsha, medaldarǵa taý hrýstali retinde krısstaldar jabystyrylýy tıis edi. Biraq bul nusqalar Uıymdastyrý komıtetiniń de6 dızaınerlerdiń de kóńilderinen shyqpady. Medaldarda metall men tastardy birdeı qoldaný tájirıbesi buǵan deıin de qoldanylǵanymen, monıtorda ádemi kóringen dızaın is-júzinde múldem basqasha sıpatqa ıe boldy. Mysal úshin aıta keteıik, metall men tastardy úılestirý kombınatsııasy Beıjińdegi jazǵy Olımpıadanyń nagradalarynda paıdalanyldy. Olar altyn medaldarǵa óte sırek kezdesetin metall - nefrıtti qoldandy. Bul elde nefrıt baǵzy zamanda altynnan da qymbat baǵalanǵan jáne ony taǵý tek ımperatorǵa ǵana ruqsat etildi. Kúmis medaldarǵa aqshyl-jasyl tastardy salsa, qolasyna - kúńgirt-jasyl tústilerdi paıdalandy.

Al bizdiń tańdaýymyz túsken taý hrýstali óziniń áınekteı móldirliginen baǵaly metaldarmen úılespeı qaldy. Sondyqtan basqa usynystardy izdestirýge týra keldi. Ózderiniń sheberleriniń kásibıligine min keltirmeıtin QR Moneta saraıynyń dızaınereleri kez-kelgen qıyndyqtaǵy nusqalardy qastyrýǵa daıyn boldy. Biraq nagradalardyń jańa jobasy ózderin uzaq kúttirgen joq. Jiberilgen kemshil tustar eskerile otyryp, jańa úlgi dúnıege keldi.

Medaldardyń jasalý protsessin óz kózderimen kórip qaıtqan Astanalyq dırektsııa ókilderiniń sózine qaraǵanda, protsessti basynan aıaǵyna deıin baqylaý jáne ony este saqtaý - qıyn, ári sózben aıtyp jetkizý múmkin emes. Zaýyt - rejimmen jumys isteıtin nysan, munda qundy zattar óte kóp, ári óndiristiń qupııalary da jetkilikti. Sol sebepti, Moneta saraıyna ne bolmasa, onyń aýmaǵynda ornalasqan Úlbi kombınatyna kirý kezinde qaltańyzdan metall zattardy shyǵarýǵa umytyp ketseńiz, metaldetektory «AVVA» tobynyń «Money, Money»... ánin shyrqap qoıa beretin kórinedi.

Sheberlerdiń jumysyna kelsek, aldymen nagradalar soǵylatyn ınstrýment daıyndaldy, ıaǵnı 11 keli kesek metall jolaq etip jaıylyp, ázirleme oıyp alyndy. Bolashaq medal 720 gradýs temperatýrada jandyrylyp, serpindi jáne totyǵý qabyqshasy bolmas úshin azotpen sýytyldy. Odan keıin krıstaldyń qyrlary shyǵarylyp, medalǵa aına tárizdes reń berý úshin ol taǵy da otqa qaqtaldy. Kelesi kezeń salqyn shtampylaý jáne shyrpý. Birneshe tonnalyq kúshtiń soqqysy arqyly sýret bederleri medalǵa túsirildi. Onyń oń jaq betine oıyndardyń Astana men Almaty qalalarynda ótetindigin aıshyqtaıtyn tańbalar men jazýlar, al shetki qyrlaryna ulttyq oıý-órnekter soǵyp basyldy. Osy jazýlardy medaldyń jibek asqyshynda da kórýge bolady. Budan keıin medaldi teńdestirip turatyn lentaǵa qystyrmalar taǵyldy. Sońǵy pishin berý úshin frezamen óńdelip, tústi emalmen kómkerildi. Úsh qundylyqtaǵy medaldardyń alǵashqy úlgilerin jasap shyǵarýǵa barlyǵy úsh aı ýaqyt jumsaldy. Nátıjesinde qıyn ári kóp eńbekti qajet etken medaldarymyz kóz jaýyn alarlyqtaı tartymdy jáne este qalarlyqtaı bolyp shyqty.

Basty nagrada - «altyn medal» 925 synamaly kúmisten jasalyp, 0,4 gramm altynmen jalatyldy. Jalpy salmaǵy - 340 gramm. «Kúmis medal» - taza kúmisten quıyldy, salmaǵy sondaı-aq - 340 gramm. Al úshinshi qundylyqtaǵy nagrada qyshqyldandyrylǵan jezden jasaldy, salmaǵy - 520 gramm. Esterińizge sala keteıik, qandaı jarystar bolmasyn «altyn medal», kópshilikte qalyptasqan qate uǵym boıynsha altynnan jasalmaıdy. Ony tek solaı ataıdy. Shyntýaıtynda, barlyq oıyndarda «altyn medal» kúmisten jasalyp, altyn plenkamen qaptalady. Al ekinshi qundylyqtaǵy nagradalar shynymen de kúmis. Úshinshi oryn úshin beriletin medaldardyń da qolamen esh baılanysy joq. ıAǵnı medaldardyń tústeri olardyń ataýlaryna sáıkes etip jasalady - sary, aq jáne qyzǵylt-sary. Biraq nagdalardyń qundylyqtary olarda paıdalanylatyn metalldardyń baǵasyna qatysy joq.

Moneta saraıy 7-nshi Qysqy Azııa oıyndary úshin medaldardyń barlyǵy 69 jıyntyǵyn ázirleıtin bolady. Olar 2011 jylǵy 30 qańtar men 6 aqpan aralyǵynda Almaty jáne Astana qalalarynda ótetin oıyndar barysynda sarapqa salynady. Oıyndar sporttyń 11 túri boıynsha ótedi - konkımen júgirý, shaıbaly hokkeı (erler jáne áıelder arasynda), mánerler syrǵanaý, tramplınnen shańǵymen sekirý, frıstaıl, dopty hokkeı boıynsha jarystar (bendı), taýdaǵy shańǵy sporty, shańǵy jarysy, bıatlon, shańǵymen qysqy sporttyq baǵdarlaý jáne short-trek. Aıta keteıik, sporttyń 11 túrinen jarystar bizge deıin bir-aq ret uıymdastyryldy - Japonııanyń Aomorı qalasynda ótken 5-nshi Qysqy Azııa oıyndarynda. Qazaqstan, sondaı-aq óz alańynda Azııanyń 45 eliniń sportshylaryn qabyldaǵaly otyrǵan ekinshi memleket. І, ІІ oıyndardy ótkizgen Japonııa sáıkesinshe 7 jáne 10 eldi, Qytaı (ІІІ) - 16, Koreı (IV) - 21, Japonııa (V) - 17, Qytaı (VI) - 45 eldi qabyldady. Qysqy Azııa oıyndarynyń tarıhynda otandyq sportshylarymyz ár jyldary barlyǵy 37 - altyn, 30 - kúmis jáne 27 - qola nagrada jeńip aldy. Bul jolǵy básekede de sportshylarymyz laıyqty óner kórsetip, qazaqstandyqtardyń keleli úmitterin aqtaıdy degen senimdemiz.

Gúlshoǵy

Gúlshoqtary týraly aıtatyn bolsaq, olardyń negizine Qazaqstannyń ońtústiginde ósetin qyzǵaldaq gúlderi alyndy. «Tıýlpan» termıniniń túbiri shyǵystyń gúlshoǵyna uqsas bas kıimin bildiretin - «tıýrban» sózinen shyqqan. Qyzǵaldaq gúli - tákápparlyq pen mahabbattyń sımvoly. Gúlderge tánti bolǵan ejelgi sáýletshiler ony oıý-órnekter men túrli-tústi sýretter negizinde Qoja Ahmed ıAssaýı men Aısha-Bıbi keseneleriniń qabyrǵalaryna salǵan.

«Halyqaralyq olımpıada komıtetiniń hattamasyna sáıkes, gúlshoǵy uzyndyǵy - 30 sm, dıametri - 25 sm parametrlerin saqtaı otyryp, Oıyndardy qabyldaıtyn elde ósetin gúlderden jasalýy tıis. Onymen birmezgilde gúlder tómengi temperatýralarǵa tózimdi bolýy kerek. Gúlshoqtaryna qoıylǵan taǵy bir mańyzdy talap - olardyń palıtrasy 7-nshi Qysqy Azııa oıyndarynyń tústik sımvolıkasyn (jasyl, kók, qyzǵyltsary jáne kúlgin) tolyǵymen jetkizýi qajet», - deıdi S.Quranbek.

Onyń aıtýynsha, osy talaptar eskerilip, gúlshoǵynda basym aktsentke ıe bolǵan - qyzǵaldaqtardyń qyzǵyltsary tústegi hanshaıym sorty tańdap alyndy. Onyń janyna Qazaqstannyń álemniń iri astyq eksporttaýshysy ekendigin bildiretin, sondaı-aq atam zamannan aýqattylyq pen molshylyqtyń belgisi bolyp tabylatyn - bıdaıdyń sabaǵy, aspıdıstra ósimdiginiń jasyl japyraqtary, qarapaıym da ǵajaıyp kúlgin tústi sentıabrına gúlderi qosyldy. Pıramıda pishinine uqsas shyqqan gúlshoǵy Azııa oıyndarynyń logotıpi jazylǵan aq lentamen býyldy.

Gúlshoqtary marapattaý saltanatynda sportshylarǵa medaldarmen birge tapsyrylady. Dástúr boıynsha sportshylar keıin gúlshoǵyn zalda otyrǵan kórermenderge laqtyrady.