Azat Perýashev: Konstıtýtsııa jobasy – myńdaǵan azamattyń ujymdyq eńbeginiń jemisi
ASTANA. KAZINFORM – QR Parlamenti Májilisiniń depýtaty, «Aq jol» partııasynyń tóraǵasy Azat Perýashev jańa Konstıtýtsııa jobasyn kóp aıǵa sozylǵan ujymdyq jumystyń nátıjesi dep atap, usynylyp otyrǵan ózgerister kásibı birpalataly parlamentke kóshýge, bıznes quqyqtaryn qorǵaýdy kúsheıtýge jáne qoǵamdyq ókildikti keńeıtýge negiz qalyptastyratynyn aıtty. Bul týraly ol Jibek Joly telearnasyna bergen suhbatynda málimdedi.
– Jańa Konstıtýtsııa jobasy jarııalandy. Daıyndyq merzimderi men protsesine qandaı baǵa beresiz?
– Joba keminde alty aı boıy ázirlendi. Ótken jyldyń 8 qyrkúıeginde Memleket basshysynyń Joldaýynan keıin parlamenttik reforma boıynsha Jumys toby quryldy. Talqylaýǵa saıası partııalardyń, azamattyq qoǵamnyń, bıznes pen sarapshylar qaýymdastyǵynyń ókilderi qatysty. Tek parlamenttik reforma boıynsha 600-den astam, al konstıtýtsııalyq reformaǵa qatysty 1600-den asa usynys tústi. Bul – myńdaǵan adamnyń ujymdyq eńbegi.
– Qazir Konstıtýtsııalyq komıssııa jumysy qaı kezeńde?
– Komıssııa jumysyn jalǵastyryp jatyr. Qujattyń jalpy kontýry aıqyndaldy, alaıda sońǵy sózdi kez kelgen jaǵdaıda halyq referendýmda aıtady. Talqylaý júrip jatyr, usynystar túsýde, bul – qalypty demokratııalyq úderis.
– Joba birpalataly parlamentke jáne saılaýdyń proportsıonaldy júıesine kóshýdi kózdeıdi. Bul nelikten mańyzdy?
– Partııalyq tizimder boıynsha saılaý saıası partııalardyń rólin kúsheıtip, kásibı parlament qalyptastyrady. Sheshim qabyldaý úshin kópshilik qajet, al ol tek pikirles adamdardan quralǵan komanda bolǵanda múmkin. Proportsıonaldy júıe jeke ustanymdy ǵana kórsetýmen shektelmeı, naqty nátıjege jumys isteýge múmkindik beredi.
– Jobada jeke menshik pen bıznes quqyqtaryn qorǵaýǵa erekshe kóńil bólingen. Munyń máni nede?
– Jeke, kommertsııalyq jáne banktik qupııanyń qol suǵylmastyǵyna kepildik bızneske degen senimdi jáne ınvestıtsııalyq ahýaldy qalyptastyrady. Konstıtýtsııa normalary tikeleı qoldanylatyn bolýy mańyzdy, sonda azamattar óz quqyqtaryn qosalqy normatıvtik aktilerge emes, tikeleı Negizgi zańǵa súıene otyryp qorǵaı alady.
– Jobada tsıfrlandyrý men derbes derekterdi qorǵaý máseleleri kórinis tapqan ba?
– Iá. Tsıfrlandyrý – múmkindiktermen qatar táýekelder de ákeledi. Sondyqtan derbes derekter men tsıfrlyq quqyqtardy qorǵaý máselesi, sonyń ishinde bizdiń partııanyń bastamasymen Konstıtýtsııada bekitildi.
– Jalpy Konstıtýtsııa jobasyna qandaı baǵa berer edińiz?
– Men ony oń baǵalaımyn jáne aýqymdy ujymdyq eńbekke qurmetpen qaraımyn. Joba saıası júıeni ashyq ári ıkemdi etedi, qoǵamdyq múddelerdiń ókildigin kúsheıtedi jáne memlekettiń zamanaýı syn-qaterlerge tıimdi jaýap berýine kómektesedi.
– Konstıtýtsııa qoǵamdyq ókildiktiń qandaı jańa tetikterin usynady?
– Alǵash ret Halyq keńesi engiziledi. Ol eń joǵary konsýltatıvtik organ retinde 42 ulttyq-mádenı birlestik ókilinen, sondaı-aq azamattyq qoǵam men óńirler kóshbasshylarynan quralady dep josparlanǵan. Keńeske zań shyǵarý bastamasy quqyǵy beriledi. Bul – memleketti qoǵamǵa jaqyndatatyn qurylymdyq jańashyldyq.
– Sizdińshe, jańa Konstıtýtsııa el bolashaǵynda qandaı ról atqarady?
– Biz azamattar óz bolashaǵyn ózderi aıqyndaıtyn jańa saıası kezeńge qadam basyp otyrmyz. Alaıda Konstıtýtsııany qabyldaý ǵana emes, onyń normalaryn is júzinde júıeli ári adal júzege asyrý da asa mańyzdy.
Aıta keteıik, Jańa Konstıtýtsııada adam quqyǵyn qorǵaýǵa qatysty qandaı ózgeris bar ekenin mynaý siltemeden oqı alasyz.