Azamattardyń bári Ata zańdy jatqa bilýi qajet - S.Sartaev
MATY. 7 qyrkúıek. QazAqparat /Ádilet Musahaev/ - Elimizdiń azamattarynyń bári Ata zańdy jatqa bilýi qajet. Bul jaıynda akademık Sultan Sartaev búgin Almatydaǵy QR Ulttyq kitaphanasynda ótken «Konstıtýtsııa jáne Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy konstıtýtsııalyq damýdyń ózekti máseleleri men bolashaǵy» atty dóńgelek ústel barysynda aıtty.
Onyń aıtýynsha, kez-kelgen azamat óziniń turyp jatqan eliniń konstıtýtsııasyn bilý kerek, ol óz quqyqtaryn qorǵaı bilýine de septigin tıgizedi. «Jalpy jurtshylyqqa elimizdiń Ata zańyn tym bolmaǵanda jylyna bir ret oqýdy usynar edim. Máselen, amerıkandyqtar birdeńe bola qalsa «siz meniń konsıtýttsııalyq quqyǵymdy buzdyńyz» dep zańda kórsetilgen tarmaqtardy alǵa tartyp jatady. Al bizde konstıtýtsııalyq tarmaqtardy qoıyp, onyń mazmunyn bile bermeımiz», -deıdi S.Sartaev.
Sonymen qatar jıyn barysynda qazaq tiliniń memlekettik deńgeıde qyzmet atqarmaı jatqandyǵy sóz boldy. "Konstıtýtsııamyzda qazaq tili memlekettik, al orys tili ult-aralyq qatynastyń quraly dep bekittik. Onyń sebebi óz memleketimizde sońǵy kezge deıin halyq sany jaǵynan az boldyq Bir kezderi respýblıkada qazaqtardyń sany 38 paıyzǵa deıin azaıyp ketken edi. Al qazir 72 paıyzǵa jetip qaldyq. Qazaqtyń sany ósip, 75 paıyzǵa jetpeıinshe barlyq jerde isti qazaq tilinde júrgizý múmkin emes", -dep atap ótti óz sózinde S.Sartaev.
Zańger eldegi ár otbasyda keminde 4 baladan bolmasa, qazaqtyń sanyn arttyrý qıyndaý ekendigin jetkizdi. Onyń aıtýynsha, sońǵy kezdegi qazaqtardyń kóbeıýi syrttan kelgen qandastarymyzdyń úlesinde eken.
Sondaı-aq bul alqaly jıyn barysynda oqyrmandardyń nazaryna «Konstıtýtsııa - Qazaqstannyń turaqtylyǵy men órkendeýiniń negizi» atty bezendirilgen aýqymdy kitap kórmesi usynyldy. 1500-den asa ádebıetter qoıylǵan kórmede «Mádenı mura» memlekettik baǵdarlamasy boıynsha shyǵarylǵan kitaptar (Qazaqtyń ata zańdary. Almaty, 2006) erekshe qyzyǵýshylyq tanytady. Kórmede qazaq halqy úshin ortaq zańdastyrý tarıhı kezeńi týraly materıaldar jınaqtalǵan, memlekettik qurylymdy jáne qazaqtardyń feodaldyq quqyqtaryn bekitetin Táýke Hannyń (HVII ǵasyrdyń ekinshi jartysy) «Jeti jarǵy» zańdar jınaǵy negizgi zań boldy. (Sozaqbaev S. «Táýke Han. Jeti jarǵy» - Almaty. 1995). Sondaı-aq kórmeden Sartaev S. «Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýtsııasynyń qalyptasýy» - Almaty, 2005, taǵy basqa kóptegen materıaldar oryn aldy.
Dóńgelek ústel barysynda Salyq Zımanuly Zımanovtyń týǵanyna 90 jyl tolýyna arnalǵan bıblıografııalyq kórsetkishtiń tusaýkeseri de usynyldy.
