Azamattardyń jasandy ıntellektiniń bolashaǵyna degen kózqarasy qandaı
ASTANA. KAZINFORM — Elimizde Tsıfrlandyrý jáne jasandy ıntellekt jyly dep jarııalandy. Prezıdent janyndaǵy Qazaqstan strategııalyq zertteýler ınstıtýty qazaqstandyqtardyń kúndelikti ómirine jańa tehnologııalardy engizýge qalaı qaraıtynyn anyqtaý maqsatynda saýalnama júrgizdi
Áleýmettanýlyq saýalnama nátıjeleri qazaqstandyqtardyń jasandy ıntellekttiń bolashaǵyna qatysty ártúrli kózqarasta ekenin kórsetti.
Zertteý derekterine súıene otyryp, bolashaqty paıymdaýdyń úsh negizgi baǵyty anyqtaldy: múmkindikter, saqtyq jáne kútim.
Bul baǵyttar tehnologııalardyń qoǵam men bolashaqqa yqpaly týraly túrli túsinikterdi bildiredi. Qazirgi tańda jasandy ıntellekttiń bolashaǵy jónindegi túsinik áli qalyptasý kezeńinde, al tehnologııalardy talqylaýda ortaq ári túsinikti til qalyptastyrýda memlekettiń róli mańyzdy.
— Kópshiligimiz Jańa jyldy ótkenge qorytyndy jasap, bir kezeńge aıaq basatyn sát retinde qabyldaýǵa úırengenbiz. Artta qalǵan jyldy oı eleginen ótkizip, belgili bir shekara júrgizý sezimi de kópshilikke tanys. Alaıda keı jaǵdaılarda budan da mańyzdyraq suraq alǵa shyǵady: adam men qoǵam Jańa jylǵa, ıaǵnı bolashaqqa qandaı túsinikpen qadam basyp otyr? Búgin bolashaq týraly oı tolǵaǵanda biz tehnologııalarǵa, eń aldymen jasandy ıntellektke jıi júginemiz: ol kúndelikti tilimizdiń bir bóligine aınalyp, bolashaq týraly da, sol bolashaqtaǵy adamnyń róli týraly da oı aıtýǵa eń qolaıly uǵymǵa aınaldy, — dedi Prezıdenti janyndaǵy QSZI bas ǵylymı qyzmetkeri Aıgúl Zabırova.
Sarapshy QSZI tapsyrysy boıynsha júrgizilgen qarasha aıyndaǵy saýalnama nátıjeleri qoǵamda jasandy ıntellekt tehnologııalarynyń damýyna qatysty ortaq ári birizdi jaýaptyń áli qalyptaspaǵanyn kórsetkenin aıtty.
— Jaýaptar jasandy ıntellektten negizinen paıda kútetinder (respondentterdiń 30,1%-y), ony paıdasy men táýekeli teń dep baǵalaıtyndar (saýalnamaǵa qatysqandardyń 37,7%-y) jáne jasandy ıntellektten keletin qaterler paıdasynan basym dep sanaıtyndar (respondentterdiń 26,7%-y) arasynda shamamen teń bólindi. Bir qaraǵanda, mundaı kórinis birjaqty emes sııaqty kórinedi. Alaıda derekterdi tereńirek qarastyrǵanda qoǵamymyzdyń áli paıymdaý ústinde turǵany baıqalady: jaýaptardan Qazaqstannyń 2026 Jańa jylyna qandaı bolashaq kózqarastarymen qadam basyp otyrǵanyn kórsetetin ártúrli paıymdaýlar kórinis tabady. Endi osy paıymdaýlardyń, ıaǵnı traektorııalardyń árqaısysy neden turatynyna toqtalaıyq, — dedi sarapshy.
Múmkindikter traektorııasy: ózgeristerdiń belsendi qatysýshylary.
Birinshi toptaǵy qazaqstandyqtar úshin (saýalnamaǵa qatysqandardyń 30,1%-y) jasandy ıntellekt eń aldymen múmkindikterdi keńeıtýmen baılanysty. Bul jerde adam tehnologııalardy kúndelikti ómirde baǵyt-baǵdar tabýǵa jáne jańa múmkindikterdi tıimdi paıdalanýǵa kómektesetin quraldar retinde qabyldaıdy.
— Osy pozıtsııanyń artynda adamnyń beıimdelý qabiletine senimi tur: bul adamnyń tek jaqsylyqqa senýi emes, jańa quraldardy úırenýge jáne meńgerýge degen naqty esepterine negizdelgen. Bul toptaǵy adamdar úshin tehnologııalar adamdy almastyrý quraly emes, kerisinshe onyń is-áreketin tıimdirek jasaý joly retinde kórinedi. Sonymen qatar osy kontekste jas ereksheliginiń róli aıryqsha baıqalady. Joǵary jastaǵy toptar (45+) jasandy ıntellektke qatysty baǵalaýlary birshama saqtyqpen sıpattalady. Árıne, tehnologııalyq ózgeristerdi túısinýimizde biz óz ómirlik tájirıbemizge jáne bolashaqqa kózqarasymyzǵa súıenemiz. Sondyqtan bul jerde jańa múmkindikterdi kútýden bastap, jasandy ıntellektke baısaldy jáne qashyqtyqty qatynasqa deıingi ómirlik perspektıvalar týraly aıtylyp otyr, — dedi Aıgúl Zabırova.
Saqtyq traektorııasy: bolashaqtaǵy jaýapty retteýshiler.
Ekinshi toptaǵy respondentter úshin (saýalnamaǵa qatysqandardyń 37,7%-y) jasandy ıntellekt eń aldymen saldar máselesimen baılanysty.
Bul topta JI qýatty qural retinde qarastyrylsa da, onyń shyn máninde paıda ákeletinin moıyndaı otyryp, sonymen qatar táýekelder men qoldaný shekterine kóńil bólý qajet dep esepteledi.
— Munda tehnologııalardan qorqý nemese bolashaqqa bas tartý jaıly aıtylmaıdy. Kerisinshe, qoǵam jasandy ıntellekt damýy erejelermen, jaýapkershilikpen jáne qoǵamdyq talqylaýmen birge júrýin kútedi. Bul logıkada mańyzdy tek tehnologııalardyń ne isteı alatyny emes, olardyń adam men qoǵamǵa uzaq merzimdi áseri de bolyp tabylady. Bul traektorııada bilim berý tájirıbesi erekshe ról atqaratyny aıqyn kórinedi. Tehnologııanyń saldary, shekteýler men ınstıtýtsıonaldyq sheńberler tili retinde talqylanatyn tildi bilim berý deńgeıi anyqtaıdy. Qorytyndylaı kele, saqtyq traektorııasy qoǵamnyń bolashaqty basqarylatyn jáne sanaly etýge umtylysyn beıneleıdi: tehnologııalar qoǵamǵa túsinikti jyldamdyqpen damýy tıis, ıaǵnı olar qoǵamnyń túsinýinen ozyp ketpeýi kerek, — dedi ol.
Kútý traektorııasy: aıqyn erejeler men naqty mysaldardy kútken baqylaýshylar.
Úshinshi traektorııa Qazaqstandyqtardyń jasandy ıntellekttiń damýyna áli naqty baǵa berýge daıyn emes (respondentterdiń 26,7%-y) bóligin biriktiredi.
— Bul ustanymdy belgisizdik dep túsinýge bolady, biraq shyn máninde ol bolashaqqa degen kózqarastyń basqasha tásilin, baqylaý men úzilis arqyly kórsetedi. Bul traektorııada JI áli tolyq túsinilmegen qubylys retinde qabyldanady. Munda aıqyn optımızm de, naqty tujyrymdalǵan qorqynysh ta joq. Onyń ornyna kútý bar: adamǵa tehnologııalardyń shynaıy ómirge qalaı engiziletinin, olardyń aınalasynda qandaı tájirıbeler qalyptasatynyn jáne ýaqyt óte kele qandaı saldary aıqyn bolatynyn kórý mańyzdy. Osy maǵynada kútý traektorııasy memleket úshin strategııalyq mańyzdy bolyp shyǵady. Bul qoǵamnyń tehnologııaǵa degen kózqarasy áli qalyptaspaǵan bóligi, sondyqtan memlekettik saıasattyń tiline jáne jalpy ınstıtýtsıonaldyq sıgnaldarǵa erekshe sezimtal, — dedi Aıgúl Zabırova.
Shyn máninde, memlekettik saıasat turǵysynan kútý traektorııasy erekshe nazar aýdarýdy talap etedi. Bul — áli de ornyqty pozıtsııaǵa ıe bolmaǵan, sondyqtan memleket pen áleýmettik ınstıtýttardyń tehnologııa týraly qandaı tilde sóıleıtinine asa sezimtal top.
— Bul turǵyda memlekettik saıasattyń mindeti tehnologııany engizýdi jedeldetý ǵana emes, sonymen qatar qoǵamda túsinikti pikirtalas sheńberin qurý bolyp tabylady. Bilim berý, ashyq dıalog, kúndelikti salalarda — memlekettik qyzmet kórsetýden bastap bilim berý men medıtsınaǵa deıin JI qoldanýdyń praktıkalyq jáne túsinikti mysaldaryn kórsetý kútýlermen jumys isteýdiń negizgi quraldaryna aınalýda. Bul jumystyń qanshalyqty túsinikti ári shynaıy júrgiziletini ýaqyt óte kele qoǵamdyq kún tártibiniń qandaı baǵytqa ózgeretinine kóp baılanysty, — dedi ol.
Osy turǵyda halyqaralyq analıtıkalyq zertteýler, sonyń ishinde McKinsey esepteri, jasandy ıntellekttiń basty máselesi adamnyń ornyn almastyrýda emes, jańa eńbek pen jaýapkershilik qurylymynda adamnyń qandaı ról saqtaıtynynda ekenin kórsetetinin atap kórsetedi.
— Bul turǵyda Jańa 2026 jylǵa aıaq basý biz úshin belgisizdik sáti emes, adamǵa jáne onyń aınalasynda bolyp jatqan ózgeristerge nazar aýdara otyryp, alǵa utymdy qozǵalys núktesi bolyp tabylady, — dedi sarapshy.
Aıta ketelik Tsıfrlandyrý jáne jasandy ıntellekt jyly: 2026 jyly qandaı tsıfrlyq jobalar júzege asatyny týraly jazǵan edik.