Aınalymnan shyqqan teńgeler qaıda ketedi – Ulttyq bank túsindirdi

ASTANA. KAZINFORM – Kúndelikti qoldanysta júrgen teńge ýaqyt óte tozyp, jyrtylady nemese jańa úlgidegi banknotqa aýystyrylady. Biraq aınalymnan alynǵan aqsha qaıda jiberiledi? Jaramsyz banknottar qalaı joıylady jáne olardyń qaldyqtary ne úshin paıdalanylady?

valıýta
Foto: Kazinform/ Pixabay

Kazinform tilshisi Ulttyq bankten eski teńgelerdiń keıingi taǵdyryn surap bildi.

Qazaqstanda banknottar men monetalar tozýyna nemese búlinýine baılanysty aınalymnan alynady. Sondaı-aq eski úlgidegi aqsha belgileri josparly túrde jańasyna aýystyrylady.

Ulttyq banktiń málimetinshe, qolma-qol aqsha aldymen arnaıy tekserýden ótedi. Mamandar onyń túpnusqalyǵyn, fızıkalyq jaǵdaıyn jáne ári qaraı paıdalanýǵa jaramdylyǵyn anyqtaıdy. Jaramdy banknottar qaıta aınalymǵa jiberilse, qatty lastanǵan, qajalǵan, jyrtylǵan jáne basqa da zaqymdary bar aqshalar joıylady.

Al jańa úlgidegi banknottar shyǵarylǵan kezde eski dızaındaǵy aqshalar birden aınalymnan alynbaıdy. Olar keminde bir jyl boıy jańa banknottarmen qatar qoldanylady. Bul merzim ár nomınaldaǵy banknottyń ortasha qyzmet etý ýaqytyna qaraı belgilenedi. Osylaısha, eski úlgidegi banknottardyń basym bóligi tabıǵı túrde tozýyna qaraı aınalymnan shyǵyp, birtindep jańasyna aýystyrylady. Jańa dızaınnyń engizilýi qoldanysqa jaramdy aqshalardy merziminen buryn aınalymnan alýdy qajet etpeıdi.

Eski banknottar men monetalar qaıda jiberiledi

Aınalymnan alynǵan banknottar men monetalar ekinshi deńgeıdegi bankter jáne «Qazposhta» arqyly Ulttyq banktiń fılıaldaryna jetkiziledi. Munda aqsha belgileri qaıta tekserilip, jaramdylary aınalymǵa qaıtarylady, al tozǵandary joıýǵa jiberiledi.

Ulttyq banktiń túsindirýinshe, jaramsyz banknottar arnaıy jabdyqta usaqtalady. Al usaqtalǵan banknottardyń qaldyqtary keıin kádege jaratýǵa jiberiledi. Olardy ártúrli buıymdar, sonyń ishinde qaǵaz jáne basqa da ónimder jasaýǵa arnalǵan qaıtalama shıkizat retinde paıdalanýǵa bolady.

Al aınalymnan alynǵan monetalar mehanıkalyq jolmen deformatsııalanady nemese balqytylady. Qaı tásildiń qoldanylatyny monetanyń qandaı metaldan jasalǵanyna baılanysty. Balqytý baǵaly metaldardan jasalǵan monetalarǵa da, baǵaly emes metaldardan jasalǵan monetalarǵa da qoldanylýy múmkin.

Mehanıkalyq óńdeý kezinde monetanyń pishini qaıta qalpyna kelmeıtindeı ózgeredi. Óńdelgen monetalar keıin ónerkásipte qoldaný úshin qaıtalama shıkizat retinde qaıta óńdeýge berilýi múmkin.

Eski 10 myń teńgeliktiń 54 paıyzy áli aınalymda júr

Ulttyq banktiń málimetinshe, eski úlgidegi banknottar aınalymnan kezeń-kezeńimen alynyp jatyr. Qazir aınalymda 2012 jylǵy úlgidegi 2 000 teńgelik banknottardyń shamamen 2 paıyzy saqtalǵan. Al tıisti eski úlgidegi 5 000 teńgelik banknottardyń úlesi 1 paıyzdy quraıdy.

Sonymen qatar eski úlgidegi 10 000 teńgelik banknottardyń 54 paıyzy áli aınalymda júr. Osylaısha, 2 000 jáne 5 000 teńgelik eski banknottardyń basym bóligi aınalymnan alynǵan.

Degenmen buryn shyǵarylǵan aqshalardyń bári birdeı bank júıesine qaıtarylmaıdy. Ulttyq bank munyń birneshe sebebin atady. Atap aıtqanda, banknottardyń bir bóligi joǵalýy, búlinýi nemese shetelge áketilýi múmkin. Sondaı-aq azamattar aqshany jınaq retinde nemese kollektsııa úshin saqtap qoıady.

Banknottardyń qansha ýaqyt qoldanysta bolatyny olardyń nomınaly men paıdalaný jıiligine baılanysty. Usaq nomınaldaǵy aqshalar kúndelikti esep aıyrysý kezinde jıi qoldanylatyndyqtan, tezirek tozady. Al iri nomınaldaǵy banknottar sırek paıdalanylady jáne kóbine jınaq retinde saqtalady. Máselen, 20 000 teńgelik banknottardyń qyzmet etý merzimi 10 jylǵa deıin jetýi múmkin. Qalǵan nomınaldaǵy banknottardyń ortasha qyzmet etý merzimi 5 jylǵa deıin.

Eski teńgeler jańasyna qalaı aýystyrylady

Ulttyq banktiń málimetinshe, jańa banknottardy shyǵarý birneshe kezeńnen turady. Aldymen olardyń tujyrymdamasy jasalyp, dızaıny men eskızderi ázirlenedi. Odan keıin qorǵanysh elementteri engizilip, tájirıbelik úlgiler daıyndalady jáne synaqtan ótkiziledi. Sodan soń banknottar jappaı shyǵarylyp, aınalymǵa kezeń-kezeńimen engiziledi.

Bul jumysqa Ulttyq bank pen Banknot fabrıkasynyń mamandary, atap aıtqanda dızaınerler, sýretshiler, taldaýshylar, tehnologtar, ınjenerler jáne aqsha belgilerin qorǵaý jónindegi sarapshylar qatysady.

Ulttyq bank «Saq stıli» serııasyndaǵy banknottardyń dızaınyn ázirleýge syrttan mamandar tartylmaǵanyn habarlady. Jańa dızaındy mekemeniń shtattaǵy qyzmetkerleri qosymsha shyǵynsyz daıyndaǵan.

Al aınalymnan alynǵan tozǵan banknottardyń nomınaldyq somasy rezervtik qordaǵy aqshamen tolyqtyrylady. Olardy aýystyrý úshin qansha jańa banknot qajet ekeni ár nomınal boıynsha jeke esepteledi. Bul rette aınalymnan alynýy múmkin aqshanyń boljamdy kólemi eskeriledi.

Jańa serııaǵa kóshý kezinde tozǵan banknottar bekitilgen óndiristik jospar aıasynda jańa dızaındaǵy aqshalarmen aýystyrylady. Ulttyq banktiń túsindirýinshe, dızaındy jańartý tozǵan banknottardy josparly aýystyrý úshin qosymsha aqsha shyǵarýdy nemese shyǵyn jumsaýdy qajet etpeıdi.

Sońǵy bes jylda Qazaqstanda aınalymdaǵy qolma-qol aqsha kólemi jyl saıyn orta eseppen 10 paıyzǵa ulǵaıǵan.

Eski aqshany qansha ýaqytqa deıin aıyrbastaýǵa bolady

Jańa úlgidegi banknottar aınalymǵa engizilgennen keıin eski aqshalar keminde bir jyl boıy qatar qoldanylady. Osy merzim aıaqtalǵan soń eski úlgidegi banknottar zańdy tólem quraly mártebesinen aıyrylady. Degenmen olardy aıyrbastaý múmkindigi saqtalady.

Ulttyq banktiń málimetinshe, eski úlgidegi banknottardy ekinshi deńgeıdegi bankter men «Qazposhtada» úsh jyl ishinde aıyrbastaýǵa bolady. Al Ulttyq Banktiń fılıaldarynda mundaı aıyrbastaý merzimsiz júrgiziledi.

Eki jaǵdaıda da eski banknottar nomınaldyq quny boıynsha aıyrbastalady.

Osyǵan deıin Qazaqstan banknot fabrıkasy qalaı jumys isteıtini týraly jazdyq.