Aıdos Sultanǵalı: Olımpıadada el namysyn qorǵasam deımin

- Aıdos, jankúıer aldymen sen jaıly keńinen bilgisi keledi. Boz kilemge qashannan beri qadam bastyń? Búginge deıin qandaı jetistikterge qol jetkizdiń?

- Men 1996 jyly dúnıege keldim.  2006 jyly kúres álippesin ashtym. Ol kezde 2 synypta oqıtyn edim. Bala kezimde talaı básekede boz kilimge shyqtym. Onyń bárin aıta bermeı-aq qoıaıyn. Beride odan da úlken jetistikterge qol soza bastadym.   2015 jyly jasóspirimder, 2016 jyly jastar arasyndaǵy Azııa chempıony boldym. 2017 jyly jabyq keshendegi Azııa oıyndarynyń jeńimpazy atandym. Bıylǵy álem birinshiliginde 60 keli salmaqta synǵa túsip, júldegerler qatarynan kórinip qaıttym.

- Árbir sportshynyń ózine tán daǵdysy bar. Ony kópshilik bile bermeýi múmkin. Boz kilemge shyǵarda oıyńda ne bolady? Ne jaıly oılaısyń?

- Birinshilikke baratynymdy estigende tolqyǵanym ras. Álem birinshiligine kileń myqtylar keledi. Ondaı synda el namysyn abyroımen qorǵaý ońaı emes. Erekshe jaýapkershilik júkteledi. Men sondaı sezimdi bastan keshtim. Sosyn daıyndyǵymdy pysyqtadym. Aıla-tásilimdi oısha josparlap qoıdym. Kilemge shyqqanda ol oılaǵanyń kádege jaramaı qalýy ǵajap emes. Qarsylas ta qur bosqa kelmesi anyq. Ol da ádis-tásilin yńǵaılaıdy. Bosańsyǵan sátte tap basady. Mundaı sátte oıdyń ushqyrlyǵy qajet ekeni belgili. Men jarystyń eshbirin bólip-jarmaımyn. Árbirine tyńǵylyqty daıyndalýǵa tyrysamyn. Al álem birinshiliginiń jóni bólek.

Bapkerim qanshama shákirtiniń arasynan maǵan tańdaý bildirdi. Osynyń ózi árbir sportshyǵa úlken jaýapkershilik júkteıtini belgili. Jetistigińmen jankúıerdi qýantqyń keledi. Qýanyshtysy, álem birinshiliginen qur qaıtqan joqpyn. Qorjynǵa qola saldym. Bul aldaǵy tolaǵaı tabystarǵa jeteleıtin jeńisti jol bolady dep esepteımin. Aıta keterligi, meniń bapkerim Ermek Kóketov te 13 jyl buryn osy Majarstanda álem birinshiliginde qola júlde alyp qaıtqan edi. Bapkerimniń sol jetistigin qaıtalaı alǵanyma shúkirlik etemin. Alda men baǵyndyratyn talaı belester bar dep sanaımyn.

- Birinshilikke barardan buryn jaqyndaryń qandaı qoldaý kórsetti? Olar qandaı tilegin bildirdi?

- Qazaq balasymyz ǵoı. «Batamen er kógeredi» degendi sanamyzǵa sińirip ósken urpaqpyz. Qaı kezde de ata-anamnyń qoldaýyn erekshe sezinemin. Batasyn alyp shyǵamyn. Ata-ana tilegi, duǵasy árdaıym qabyl bolady emes pe? Jol boıy abyroı bıiginen kórinýdi suraımyn. Dúıim jurt aldyndaǵy jaýapkershilikti de bir sát esten shyǵarǵan emespin. Osynyń barlyǵy ózimdi daıyndaýǵa, qaıraýǵa kómektesedi.

- Kúrestiń bul túrin tańdaýyńa kim áser etti? Sportqa seni kim jetelep edi?

- Ul bala qashanda ákesin ıdeal etip ósedi. Ol kisiniń sózin jerge tastamaımyn. Árbir aıtqany bizge zań. Ákem alǵashqyda meni karatege bergisi keldi. Bala kezimnen birge ósken Baǵdat pen Islam atty dostarym grek-rım kúresine baratyn edi. Álbette, olar meni ózderi aınalysatyn sportqa shaqyrdy. Dostarymmen birge bolýdy kóńilim qalaǵanymen, áke sózinen attap ketýge bolmaıtyndyqtan úıge kelip jaǵdaıdy baıandadym. Ákem de kóp oılanbady. Biraq, maǵan qoıatyn sharty bar edi: «Balam, eger shynynda osy sport túrine baramyn dep sheshseń, qarsylyǵym joq. Ony jarty joldan tastap ketpeı, belgili bir jetistikterge jete alamyn deseń, ruqsatymdy berdim», - dedi. Osydan keıin meniń álsizdik tanytýǵa quqym joq ekenin túsindim.

- Majar elinde ótken álem chempıonatyna qalaı joldama aldyń?

- Bıyl Qazaqstan chempıonatynyń úshinshi oryn jeńip aldym. Basqa da jarystarda ózimdi kórsetýge tyrystym. Aǵa jattyqtyrýshym osyny baıqaǵan bolsa kerek, álem birinshiligine meni laıyqty dep tanydy.

- Boz kilemge shyǵar aldynda qandaı sezim boldy? Jarys barysynda she?

- Salmaq qýý úshin tamaqty az mólsherde jeıtinmin. Ýaqyt taqaǵanda onsha tábetim de bolmady. Onyń ústine osyndaıda uıqynyń da ustatpaıtyny bar. Jatar aldynda armanǵa berilesiń. Odan keıin qandaı aıla qoldanatynyńdy pysyqtaısyń. Kóptegen kóńil-kúıdi bastan ótkergenińmen, sportshy taǵdyry azdaǵan ýaqytta sheshilip qoıady.

Sońǵy básekem soltústik koreıalyq sportshymen boldy. Shynymdy aıtsam, úshinshi oryn úshin talas basqasyna qaraǵanda óte qıyn ótti. Sebebi, bul shaıqasta jeńilis tapsań júlde joq. Jeńgen adam chempıondyqty alǵanmen para-par. Birinshi nemese ekinshi oryn úshin sportshylar bulaı qınalmaıdy dep oılaımyn. Sondyqtan bolar, koreıalyq sportshy da bar kúsh-jigerin saldy. Boz kilemge shyqpas buryn bir-eki tásilder jasap upaı jınap alý josparymda bar edi. Biraq men oılaǵandaı bolmady. Desek te, qarsylasty qapy qaldyrý qolymnan keldi, shúkir.

- Mundaı sátte otbasynyń qoldaýy mańyzdy ekeni túsinikti. Otbasyńy týraly aıta ketseńiz... Olar qandaı sezimde boldy eken?

- Úıde ákem, anam jáne úsh apam bar. Otbasynyń kenjesi de, er balasy da men. Osyǵan deıingi kúresterime úıdegiler asa mán bermeıtin. Dostarymmen baryp, nátıjesin aıtyp keletinmin. Al osy dodada ata-anam qatty qobaljyǵanyn bilemin. Tikeleı efırden tamashalapty. «Ózimizdi qoıarǵa  jer tappadyq. Taqym qysyp, ne bolar eken degen oı janymyzdy jep bitti. Birneshe mınýttyq arpalysyń uzaqqa sozylǵandaı boldy. Efırdi kórmeı-aq, ne bolǵanyn sońynan bir-aq bilgen durys eken. Utqanyńdy kórgende jylap ta aldyq», - dep alǵan áserlerimen bólisip jatyr.

- Alda qandaı josparyń bar?

- Keler jyly Tokıoda bolatyn Olımpıadaǵa joldamasyna baq synap, sony alsaq, atalmysh bedeldi básekede el namysyn abyroımen qorǵasaq deımin. Ýaqyty kelgende belgili talantty shákirtter baptap, Olımp shyńyn baǵyndyratyn chempıondar tárbıelesem degen oıym bar.

Budan buryn Aıdos Sultanǵalıdyń Majarstanda ótken álem birinshiliginde júldeger atanǵanyn habarlaǵan edik.