Avtomektepter naryǵyn qandaı ózgerister kútip tur — sarapshy túsindirdi

Sarapshylardyń boljamy boıynsha, eger naryqqa qaıtadan lıtsenzııalaý júıesi engizilse, elimizde jumys istep turǵan 727 avtomekteptiń 300-ge jýyǵynyń jabylý qaýpi bar. Buǵan mektepterdiń materıaldyq-tehnıkalyq bazasynyń álsizdigi, bilikti mamandardyń jetispeýi jáne oqytý protsesinsiz-aq jalǵan sertıfıkattar satý tájirıbesiniń beleń alýy sebep bolyp otyr. 

ІІM bastamasy: Baqylaýǵa bıometrııa men geolokatsııa enedi

Elimizde jol-kólik oqıǵalarynyń jıilep, qaıǵyly jaǵdaılardyń kóbeıýine mamandar júrgizýshilerdi daıarlaý sapasynyń tómendigin basty sebep retinde ataıdy. 

Qazir avtomektep ashý úshin ІІM aqparattyq júıesine bes qana qujat engizý jetkilikti jáne bul málimetter aldyn ala tekserilmeıdi. Júrgizýshilerdi daıarlaý jónindegi kásibı birlestiktiń ókili

tiń aıtýynsha, jańa zań jobasy ІІM-niń tikeleı bastamasymen daıyndalǵan.

— Qazirgi tańda kýrsanttardyń sabaqqa qatysýyn baqylaý óte qıyn. Oqýshy topqa tirkelgenimen, teorııa men bazany óz betinshe jattap, sabaqqa múldem kelmeı-aq, arzan baǵaǵa sertıfıkat satyp ala salatyn jaǵdaılar jıi kezdesedi. Osyny toqtatý úshin jańa zań aıasynda bıometrııa men geolokatsııa júıesin engizý usynylyp otyr. Kýrsant jeke kabınetke óz telefonymen kirgende, onyń naqty avtomektepte otyrǵany geolokatsııamen jáne bet-álpetin taný arqyly tekseriledi. Lıtsenzııalaý qaıta kelse, eń aldymen mekteptiń materıaldyq-tehnıkalyq bazasy men kadrlyq quramy jiti tekseriledi. Menińshe, zań qabyldanǵannan keıin naqty nátıjesin 1-1,5 jylda kóretin bolamyz, — deıdi Ádil Álibekov.

Jalǵan qujattyń saldary qandaı bolýy múmkin?

Reformanyń basty maqsaty — naryqta tek qana adal jumys isteıtin, materıaldyq bazasy men jeke avtodromy bar uıymdardy qaldyrý. Al avtomektepterdiń sapasyz bilim berýi nemese zańsyz qujat berýi tek ákimshilik emes, qylmystyq jaýapkershilikke de ákep soǵýy múmkin.
Zańger Arjan Sádýaqastyń aıtýynsha, kez kelgen azamat avtomektepke barar aldynda onyń ІІM reestrinde bar-joǵyn arnaıy nómir arqyly teksere alady.

— Eger avtomektep tolyqqandy oqytpaı, jalǵan qujattar daıyndaǵan bolsa, bul úshin qylmystyq jaýapkershilik qarastyrylǵan. Kólik júrgizý quqyǵyn alýǵa nemese emtıhan tapsyrýǵa negiz bolǵan sertıfıkat zańsyz dep tanylǵan sátten bastap, onyń kúshi joıylady. Bul degenimiz — aldaǵy ýaqytta zańsyz qujatpen kýálik alǵan kóptegen azamat júrgizýshi quqyǵynan aıyrylýy múmkin degen sóz. Eger mektep «lıtsenzııamyz bar» dep aldap, sapasyz oqytsa, bul — alaıaqtyq. Azamattar zańsyz tólengen aqshasyn sot arqyly óndirip alýǵa quqyly. Sonymen qatar, meniń oıymsha, mektep baǵdarlamasyna 9-synyptan bastap jol erejesin oqytýdy engizý kerek. Kólik aıdamasaq ta, bárimiz jaıaý júrginshi retinde saýatty bolýymyz qajet, — dep atap ótti zańger Arjan Sádýaqas.

Zań turǵysynan talap kúsheıtilgenimen, jol ústindegi qaýipsizdikke róldegi adamnyń psıhologııalyq daıyndyǵy men praktıkalyq daǵdysy da tikeleı áser etedi. Júrgizý kýáligi bar azamattardyń ózderi qala ishindegi qozǵalystan qorqyp, qosymsha kómekke júginedi.

Róldegi psıhologııa qalaı áser etedi?

Kóp jyldyq tájirıbesi bar avtonusqaýshy Erasyl Áýbákirov Astana qalasynda sońǵy ýaqytta rólge otyratyn áıelder qatarynyń aıtarlyqtaı artqanyn aıtady. 

Bes jyldyq nusqaýshylyq tájirıbesinde ol jańadan bastaǵan júrgizýshilerdiń basty qatelikterin anyqtaǵan. Onyń sózinshe, avtomektepterde praktıkalyq saǵattardyń azdyǵynan, adamdar qalada turaqqa turýdan, jolaq aýystyrýdan qorqady.

— Jańadan rólge otyrǵandar basynda emotsııaǵa kóp beriledi. Telefonǵa túsirý, án tyńdaý, sóılesý sııaqty qaýipti áreketterge barady. Olar araqashyqtyqty saqtamaıdy jáne nazardy bir jerge bekitip alady. Kólik júrgizýdiń artynda úlken jaýapkershilik pen adam ómiri tur. Júrgizý kezinde shákirtterdiń jasyna baılanysty erekshelikter de bar. Máselen, 20 jastaǵy jastar jaýapkershilikti az sezingendikten qoryqpaı tez úırense, 40 jastaǵy shákirtterde qaýipsizdikti oılap, úreı men qorqynysh basym bolady. Sondyqtan biz qysqa kýrstarda tek teorııany emes, kólikti qaýipsiz júrgizýdiń praktıkalyq ádisterin úıretemiz, — deıdi nusqaýshy Erasyl Áýbákirov.

Joǵaryda aıtylǵan halyqaralyq tájirıbelerdi eskersek, kóp elderde júrgizýshi jıi aıyppul tólese, ony qaıtadan emtıhan tapsyrýǵa jiberetin júıe qalyptasqan. Qazaqstan da qazirgi tańda osy syndy tıimdi tetikterdi talqylaý ústinde.

Aıta keteıik, buǵan deıin, elordadaǵy aqyly turaqtardyń tarıfi ózgerýi múmkin ekenin jazǵan edik.