Elde álemdik kólik brendteriniń óndirisi ulǵaıady: Úkimet jańa jobalardy jarııalady

Onyń sózinshe, qazir avtokólik ónerkásibi — otandyq mashına jasaý salasyndaǵy strategııalyq baǵyttardyń biri. Atalǵan sektor álemniń damyǵan memleketter tájirıbesine sáıkes kezeń-kezeńimen órkendep keledi. Máselen, Koreıada bul salany qalyptastyrýǵa shamamen 30 jyl qajet boldy. Al Qazaqstanda 2010-2019 jyldary otandyq avtokólik óndirisiniń negizi qalandy. Osy kezeńde naryqqa álemdik jetekshi brendter kelip, qurastyrý óndirisi iske qosyldy. Sonyń nátıjesinde avtomobıl óndirisiniń kólemi 3 myńnan 50 myńǵa deıin ósti. Mınıstrdiń sózine júginsek, 2020 jyldan bastap sala damýdyń jańa kezeńine ótti.

— Dánekerleý, boıaý protsesterin qamtıtyn kúrdeli qurastyrý óndirisi engizile bastady. Sonyń nátıjesinde óndiris áleýeti artyp, jyl qorytyndysy boıynsha 171 400 avtokólik shyǵaryldy. Ótken jyldan bastap avtomobıl ónerkásibiniń damýynyń jańa kezeńi bastaldy, — dedi mınıstr.

Alaıda mamandardyń buǵan toqmeıilsip, toqtap qalatyn oıy joq. Endigi negizgi mindet — daıyn avtokólik shyǵarýmen qatar, onyń quramdas bólikterin óz elimizde óndirýdi damytý. Osy baǵytta lokalızatsııa deńgeıin arttyrý, avtokomponentterdiń otandyq óndirisin jolǵa qoıý jáne qazaqstandyq jetkizýshilerdiń óndiristik ekojúıesin qalyptastyrý jumystary júrgizilip jatyr. Sonymen qatar, jańa naryqtardy ıgerý, ınjenerlik áleýetti arttyrý jáne normatıvtik-quqyqtyq bazany jetildirýge basymdyq berilmek. Odan bólek, ótken jyly salada jańa óndiristik qýattar iske qosyldy.

— Atap aıtqanda, jalpy ınvestıtsııa kólemi 346 mıllıard teńgeden asatyn KIA Qazaqstan jáne Astana Motors Manufacturing Kazakhstan sııaqty 2 iri zaýyt ashyldy. Zaýyttar zamanaýı tehnologııalarmen jabdyqtalyp, avtomattandyrylǵan. Búginde munda 135 ónerkásiptik robot jumys isteıdi, — dedi mınıstr. 

Onyń sózinshe, salanyń óndiristik áleýetin odan ári arttyrý maqsatynda 2028 jylǵa deıin jeńil jáne kommertsııalyq avtokólik óndirisin keńeıtý boıynsha jańa jobalardy iske asyrý josparlanyp otyr.

— Sondaı-aq, Memleket basshysynyń Qytaıǵa sapary aıasynda avtokólik jasaý salasynda birqatar mańyzdy kelisimge qol jetkizildi. Atap aıtqanda, Li Auto, OMODA jáne JAECOO markaly avtomobılder óndirisin, SITRAK pılotsyz júk kólikterdi shyǵarýdy jáne BYD kompanııasymen birlesip joǵary jyldamdyqty zarıadtaý stantsııalary jelisin damytý kózdelip otyr, — dedi Ersaıyn Naǵaspaev. 

Avtokólik óndiretin kásiporyndar tsıfrlandyrylyp jatyr

Qazir elimizde jeńil avtokólikter, avtobýstar, júk jáne arnaıy tehnıka shyǵaratyn 11 kásiporyn jumys isteıdi. Ónerkásip jáne qurylys mınıstrligi Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes, bul óndiris oryndaryna jasandy ıntellekt pen tsıfrlyq tehnologııalardy engizý jumystaryn júrgizip jatyr. Máselen, Ersaıyn Naǵaspaevtyń sózinshe, qaýipsizdikti jedel basqarýǵa arnalǵan jasandy ıntellektige negizdelgen ahýaldyq ortalyq iske qosyldy.

Intellektýaldy platforma beınekameralardan, datchıkterden jáne aqparattyq júıelerden kelip túsetin derekterdi taldap, syn-qaterlerdi, tótenshe jaǵdaılardy jáne aýytqýlardy jedel anyqtap, olardy ýaqytyly joıýǵa múmkindik beredi.

— Sonymen qatar, dánekerleý jumystarynyń sapasyn avtomatty túrde baqylaýǵa arnalǵan taldaý júıeleri qoldanylady. Óndiristik protsesterdi naqty ýaqyt rejıminde modeldeý jáne ońtaılandyrý úshin digital twins paıdalanylady, — dedi mınıstr.

Avtokólik bólshekteri elimizde óndiriledi

Úkimet otyrysynda avtokólik bólshekterin elimizde óndirý jumystary da nazardan tys qalǵan joq. Otandyq óndiris oryndary qazirdiń ózinde birqatar bólshekti shyǵarady.

— Lokalızatsııa deńgeıin arttyrýdyń negizgi tetikteriniń biri — avtokomponentter óndirisin damytý. Búginde bul baǵyt qarqyndy damyp keledi. Otandyq kásiporyndar shınalar, qozǵaltqysh bólshekteri, akkýmýlıatorlar, avtobýsqa arnalǵan metall bólshekter, oryndyqtar jáne mýltımedııalyq júıeler shyǵarýdy ıgerdi. Odan bólek, bamperler, elektr symdary, dóńgelek dıskileri jáne lak-boıaý materıaldaryn shyǵaratyn jańa jobalar iske asyrylyp jatyr, — dedi Ersaıyn Naǵaspaev.

Mınıstrdiń aıtýynsha, osy baǵytty damytý úshin mashına jasaý jáne kólik máseleleri boıynsha zań qabyldanyp, onda «ónerkásiptik klaster» uǵymy engizildi.

— Qazirgi ýaqytta eń iri ónerkásiptik klasterler Qostanaı, Saran jáne Almaty qalalarynda jumys isteıdi. Atalǵan klasterler aıasynda avtokólik óndirýmen qatar, olar úshin qajetti komponentter óndirisin damytý, jańa jetkizýshilerdi tartyp, óndiristik tizbekterdi qalyptastyrý jumystary júrgizilip jatyr, — dedi ol.

Elimizde elektrli júk kólikteri shyǵarylady

Qazaqstanda júk kólikterin óndirý boıynsha da naqty josparlar bar. Júk tehnıkasy óndirisi salasynda búginde elimizde Scania jáne HOWO sııaqty álemdik brendterdiń júk kólikteri shyǵarylady. Sonymen qatar, salany odan ári damytý baǵytynda jańa jobalar da iske asyrylyp jatyr.

— Atap aıtqanda, bıyl IV toqsannan bastap Hyundai Trans Auto kásipornynda jylyna 500 VOLVO júk kóligin shyǵarý josparlanyp otyr, — dedi sala mınıstri.

Sondaı-aq, Barys Truck Manufactory kompanııasy XCMG-men birlesip elektr júk kólikteri jobasyn júzege asyryp jatyr.

Avtokólik óndirisi salasynda 10 myńnan astam adam jumys isteıdi

Avtokólik óndirisi el ekonomıkasynyń damýyna eleýli úles qosýmen qatar, myńdaǵan azamatty jumys qamtıdy. Búginde bul sektorda 10 myńnan astam adam qyzmet etedi. Kózdegen mindetter bıik bolǵandyqtan, keleshekte budan áldeqaıda kóp maman kerek bolýy yqtımal. Sondyqtan kadrlyq rezerv qalyptastyrý maqsatynda aýqymdy jumystar atqarylyp jatyr.

— Salanyń odan ári damýy ınjenerlik áleýeti men bilikti kadrlarǵa tikeleı baılanysty. Osy maqsatta kásiporyndar ınjenerlik quzyretterdi damytýǵa, kadrlyq rezerv qalyptastyrýǵa jáne jańa býyn mamandaryn daıarlaýǵa júıeli túrde ınvestıtsııa salyp jatyr. Bul jumys joǵary oqý oryndary jáne kolledjdermen birlesip, dýaldy oqytý baǵdarlamasy arqyly júzege asyrylyp keledi, — dedi Ersaıyn Naǵaspaev. 

Mınıstrdiń sózinshe, sala qyzmetkerlerine áleýmettik qoldaý tetikteri de qarastyrylǵan.

— Óńirlerge mamandardy tartý úshin eńbek jaǵdaıy men áleýmettik qoldaý kórsetý aıasynda, korporatıvtik kampýstar men jataqhanalar salynyp, jumysshy mamandyqtaryna «Naýryz jumysker» turǵyn úı baǵdarlamasy iske qosyldy. Sondaı-aq, kásiporyndar qyzmetkerlerge arnalǵan medıtsınalyq saqtandyrý, tamaqtandyrý, kólikpen qamtamasyz etý jáne basqa da áleýmettik qoldaý sharalaryn keńeıtpek, — dedi ol. 

Bıyl elimizde 190 myń avtokólik shyǵarylady

Jalpy alǵanda, elimizde avtokólik óndirisi qarqyndy damyp kele jatyr. Sońǵy 5 jylda salaǵa 457 mıllıard teńgege jýyq ınvestıtsııa tartyldy. Ótken jyly 171 myńnan astam avtokólik shyǵarylyp, óndiris kólemi 18%-ǵa artty. Bul oń dınamıka bıyl da saqtalyp otyr.

— Osy jyldyń 6 aıynda 94 400 kólik shyǵaryldy, bul ótken jylmen salystyrǵanda 35%-ǵa joǵary. Bıylǵy jospar — óndiris kólemin 11%-ǵa arttyryp, 190 myń kólik shyǵarý. Jalpy bıyl avtomobıl shyǵarý salasy 131,1%-ǵa ósti, — dedi Ónerkásip jáne qurylys mınıstri.

Ersaıyn Naǵaspaevtyń málimdeýinshe, otandyq avtomobıl ónerkásibin odan ári órkendetý jáne onyń básekege qabilettiligin arttyrý maqsatynda mınıstrlik negizgi baǵyttardy aıqyndady. Olar:

· Lokalızatsııa deńgeıin odan ári arttyrý. Ol úshin negizgi basymdyq — jańa avtokomponentter óndirisin ıgerýge jáne otandyq kásiporyndardy álemniń jetekshi avtokólik kompanııalarynyń óndiris tizbekterine engizý josparlanyp otyr.

· Halyq úshin avtokóliktiń qoljetimdiligin arttyrý. Osy maqsatta avtonesıeleý men lızıng tetikterin jetildirý, onyń ishinde boryshtyq júkteme koeffıtsıentin alyp tastaý jáne jeke tulǵalarǵa arnalǵan avtolızıngti damytý kózdelgen.

· Elektr jáne gıbrıdti kólik quraldary óndirisin damytý, sondaı-aq olardy paıdalanýǵa qajetti ınfraqurylymdy qalyptastyrý. Bul zarıadtaý stantsııalar jelisin keńeıtýdi, pılotsyz kólik tehnologııalaryn qoldaný úshin qajetti jaǵdaılar jasaýdy qamtıdy.

· Avtokólikterdi ımporttaý kezinde zańnama talaptaryn saqtaýdy qamtamasyz etý. Bul otandyq óndirýshiler men ımporttaýshylar úshin teń ári ashyq básekelestik jaǵdaılaryn qalyptastyrýǵa, sondaı-aq zańsyz shemalardy boldyrmaýǵa múmkindik beredi.

· Menshikti zerthanalyq bazany qurý. Bul avtokólik pen avtokomponentterdiń tehnıkalyq talaptarǵa sáıkestigin el ishinde rastaýǵa, jańa ónimderdi naryqqa jedel shyǵarýǵa jáne otandyq óndiristiń damýyna yqpal etedi.

Aıta keteıik, buǵan deıin 1 qyrkúıekte avtokólikti zańsyz ákelýge qarsy jańa sharalar kúshine enetinin jazǵanbyz.

Al Óskemende Ortalyq Azııadaǵy alǵashqy avtokólik sertıfıkattaý ortalyǵy ashylatyny belgili boldy.