Aýyryp em izdegenshe, aýyrmaıtyn jol izde...
ASTANA. QazAqparat - Atam qazaq «Birinshi baılyq - densaýlyq» dep tegin aıtpaǵan ǵoı. Bul oraıda ár adam óz densaýlyǵyna durys mán berip, densaýlyǵyn kútý mádenıetin qalyptastyrýǵa nazar aýdarǵany jón. Óıtkeni adam kapıtalynyń ¬sapasy men sany onyń densaýlyǵyna tikeleı baılanysty ekeni sózsiz. ıAǵnı deni saý ult qana ómirsheń memleket qura alady.
Osy rette elimizde halyq densaýlyǵyn jaqsartýǵa barynsha kóńil bólinip otyrǵanyn joqqa shyǵarýǵa bolmaıdy. Máselen, respýblıkada sońǵy 20 jylda myńǵa jýyq densaýlyq saqtaý nysany salynǵan. «100 mektep jáne 100 aýrýhana» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda -zamanaýı emdeý ortalyqtary kóptep ashyldy. Alaıda soǵan qaramastan, túrli aýrýǵa shaldyqqandar sany jyldan jylǵa óse túsýde. QR Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń 2016 jylǵa arnalǵan esebi boıynsha, ótken jyly respýblıka turǵyndarynyń naýqastaný kórsetkishi 100 myń adamǵa shaqqanda 56823 adamdy quraǵan. Al onkologııalyq aýrýǵa shaldyǵý kórsetkishi 100 myń turǵynǵa 200 adamnan keledi eken. 2016 jyly osy naýqastan qaıtys bolǵan 15763 adamnyń jartysy - eńbekke qabiletti jastaǵy turǵyndar.
ıAǵnı tepse temir úzetin jastaǵy azamattarymyz.
Osy rette «Aýyryp em izdegenshe, aýyrmaıtyn jol izde» deıtin halyq naqyly eske túsedi. Odan bólek, aýrý neǵurlym erterek anyqtalsa, soǵurlym qulan-taza aıyǵyp ketýdiń de múmkindigi kóbirek emes pe. Ásirese dárigerler turǵyndardyń ýaqtyly tekserýden ótýge mán bermeıtinin aıtyp qynjylady. Bul sózdiń jany bar. Máselen, qaterli isik skrınıngi baǵdarlamasy 2007 jyldan beri memleket tarapynan tolyǵymen qarjylandyrylyp otyr. Biraq sol skrınıngten ótýge baratyndar sany tym az. Mine, ¬sodan bolar, onkologııalyq dıspanserlerde tirkelgender sany barǵan saıyn óse túsýde. Tipti qazir 20, 30 jastaǵylar osy aýrýǵa shaldyǵatyny eshkimdi tańǵaldyrmaıdy. ¬
Arnaıy skrınıngten ótýge salǵyrt qaraıtyndyǵymyzdyń saldary da bar munda. Jyl on eki aı júrgiziletin tegin tekserýden ótýge moıyn burmaýdyń qaıǵyly aıaqtalatynyn der kezinde eskere bermeımiz. Aıtpaqshy, sol tegin tekserýlerge jylyna 4-5 mıl¬lıard qarajat bólinedi. Al bizdiń salǵyrttyǵymyzdan qanshama qarjy qaıtarymy bolmaı otyr. Dárigerler qaterli aýrýlar bastapqy satysynda anyqtalsa, 80%-ǵa deıin jazylýdan úmit bar deıdi.
Qazirgi tańda emdeý mekemeleri 2016-2020 jyldarǵa arnalǵan «Densaýlyq» baǵdarlamasyn basshylyqqa alyp, turǵyndar arasynda salaýatty ómir súrý saltyn qalyptastyrýdy, óz densaýlyǵyna muqııat bolyp, jaýapkershilikpen qaraýdy úırenýdi nasıhattaýda.
«Salamatty Qazaqstan» Memlekettik baǵdarlamasy aıasynda qazaqstandyqtardyń densaýlyǵyn saqtaý men aýrýlardyń aldyn-alý, ómir sapasyn jaqsartý, ómir súrý jasynyń uzaqtyǵyn arttyrýǵa naqty basymdyq berilip otyr. Sondaı-aq Elbasy óz Joldaýynda memleket, jumys berýshi jáne jumysshy arasyndaǵy yntymaqty jaýapkershilik búkil medıtsınalyq qyzmet kórsetý júıesiniń basty qaǵıdasy bolyp tabylady dep atap kórsetti.
Ókinishke oraı, qazirgi aqparat alý jedeldep, maǵlumat alýdyń túrleri molaıǵan shaqta qolda bar múmkindikterdi paıdalanbaýdyń saldary osylaı aıaqtalýda. Osy rette halyq densaýlyǵynyń tómendeýin eldegi áleýmettik jaǵdaıdyń deńgeıine siltesek te, ár adam eń aldymen óz densaýlyǵyna ózi jaýapty ekenin esten shyǵaryp júrmiz. Kúndelikti ómir salty - sportpen aınalysý, ¬zııandy ádetterden aýlaq bolý, durys tamaqtaný, dárigerge der kezinde qaralý - densaýlyqty saqtaýdyń qarapaıym sharttary osylar ekenin árqaısymyz jaqsy bilemiz. Demek, eń bastysy, ózimizge degen kózqarasty ózgertý qajet. Sonda ǵana óz aǵzamyzǵa ózimiz kómektesip, janymyz ben tánimizdi rýhymyzǵa baǵyndyra alamyz.
