Aýyl sharýashylyǵynda tańdaýly tuqym alý túıtkildi máselege aınaldy

Sonyń biri - «OHMK» («Opytnoe pole maslıchnyh kýltýr»), ıaǵnı qazaqshalaǵanda «Maı daqyldarynyń tájirıbelik sharýashylyǵy» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi. Bul sharýashylyq alǵash ret 1965 jyly quryldy. 2006 jyldan bastap jeke seriktestik retinde jumysyn jalǵap keledi, dep jazady «Aıqyn» basylymy.

«OHMK» seriktestigi Óskemen qalasynan 3 shaqyrym jerde ornalasqan. Odan bólek Zyrıan men Shemonaıha mańynda, Ulan aýdanynda mekemeniń sharýashylyq jaılary bar. Qazirgi ýaqytta seriktestiktiń jalpy aýmaǵy - 9353 gektar. Onyń  6635 gektary - egistik alqaby. 
Sharýashylyq birneshe baǵyt boıynsha jumys isteıdi. Uryqtandyrý jáne tuqym sharýashylyǵy, tuqymdardyń eń tańdaýly túrlerin shyǵarý, iri qaranyń asyltu­qym­dy túrlerin kóbeıtý, aýyl sharýashyly­ǵy ónimderin óndirý, júzege asyrý jáne qaıta jóndeý jáne ǵylymı zertteý jumystaryn júrgizý jáne ǵylymı maquldanǵan jobalardy óndiriske engizý. 

Qazirgi ýaqytta «OHMK» JShS sharýashylyq bazasyndaǵy maıly jáne dándi daqyldar bóliminde túrli zertteý jumystary atqarylýda. Sút-taýar fermalary sharýashylyǵy bazasy aıasynda jańa ınnovatsııalyq tehnologııalar engizilýde. Munda ıntensıvti tehnologııa arqyly kúnbaǵys, raps, soıa, zyǵyr, sańyraýqulaq, qysha tuqymdarynyń birneshe býdandary men sorttary daıyndaldy. Ǵylymı zertteý bóliminde búginde 32 ǵylymı qyzmetker jumys isteıdi. Olardyń 14-i maıly daqyldardy suryptaý, 7-eýi maıly daqyldardyń tuqymyn alý, 9-y dándi daqyldardyń tuqymyn alý bólimderinde qyzmet atqarýda. Odan bólek Belarýssııa men Ýkraınadan kelgen sheteldik mamandar da jumysqa tartylǵan. Ujymda 4 aýyl sharýashylyǵy ǵylymdarynyń kandıdaty, 5 ǵylymı qyzmetker, 6 kishi ǵylymı qyzmetker, 9 loborant, 2 agronom jáne 6 mehanızator men tehnıkalyq qyzmetker bar. Bulardyń arasynda mekemede 20-30 jyldan beri jumys istep kele jatqan qyzmetkerler de bar. Al jalpy alǵanda barlyǵy 320 adam osy sharýashylyqta qyzmet etedi.
Mundaǵy dándi tuqymdar bólimi 2014 jyly iske qosyldy. Sóıtip, Qazaqstan, Reseı jáne Belarýssııanyń qysqy bıdaı tuqymdarynyń túrli sorttary alyndy. Qazirge deıin mekemede bıdaı tuqymynyń 19 myń sorty alynǵan. Al maıly tuqymdar bóliminde kúnbaǵystyń tańdaýly tuqymyn alý boıynsha jumystar júrgizilýde. Qazirgi ýaqytta munda kúnbaǵystyń 263 túrli tuqymyna zertteý jumysy jasalýda.
Seriktestik tek ózi isiniń saqa mamandarymen ǵana emes, qajetti tehnologııalyq jabdyqtarmen de tolyqtaı qamtamasyz etilgen. Ǵylymı jobalardy jasaýda joǵary kórsetkishke qol jetkizý úshin bar múmkindikter qarastyrylǵan. Bul jerde baıyrǵy tehnıkalardan bólek, zamanaýı aýylsharýashylyq mashınalary, sheteldik óndirýshilerdiń qural-jabdyqtary da jeterlik. Maıly tuqymdar tájirıbe sharýashylyǵy sondaı-aq kúnbaǵystyń 6 býdandasqan túri boıynsha patent alǵan, ǵylymı-zertteý jumystaryn júrgizý jónindegi akkredıttendirýden ótken. Odan bólek mekeme kúnbaǵystyń eń tańdaýly, sony tuqymdaryn, jazdyq bıdaı tuqymyn shyǵarýmen aınalysady.
Eginshilikten bólek bul seriktestik asyltuqymdy mal sharýashylyǵyn da jolǵa qoıǵan. Munda bir ornynda qalyp qoımaı, alǵa qaraı órleý maqsatynda túrli sharalar jalǵasyn taýyp jatyr. Atap aıtqanda, mal sharýashylyǵy, eginshiliktegi álemdik tendentsııalardy únemi baqylap otyrady. Sharýashylyq aıasynda túrli semınarlar men kýrstar uıymdastyrylyp, mamandardyń biliktiligin kóterýge kúsh salynýda. Egin alqabyndaǵy jumystarmen tanysý maqsatynda ártúrli uıymdardyń ókilderi shaqyrylyp, jańa tehnologııalardy aınalymǵa engizýde. Shetelden, elimizdiń basqa aımaqtarynan aldyńǵy qatarly tehnologııalardy bir kisideı meńgergen mamandardy aldyryp, tájirıbe almastyrý jumystary da júrip jatyr.

«OHMK» JShS búginde belgili kásipker, aýyl sharýashylyǵy salasynyń ozyq mamany Rıshat Ahmadıev basqarady. Ahmadıevtiń basshylyǵynyń arqasynda seriktestik jumysy alǵa basýda. Ónim kólemi jyldan-jylǵa artyp keledi. Jazdyń ystyq bolǵanyna qaramastan, «OHMK» sharýashylyǵy joǵarǵy kórsetkishke qol jetkizýde. Atap aıtar bolsaq, qystyq tuqym 60 tsn/ga, dándi tuqymdar orta eseppen 37 tsn/ga, kúnbaǵys 21 tsn/ga boldy. Qystyq tuqymnyń jalpy kólemi 4 744,24 tonna, jazdyq tuqym 8 344,88 tonna, kúnbaǵys 960 tonnany kórsetti. 
Mekemede mal sharýashylyǵy da damyp keledi. Ásirese, munda sút ónimderine basymdylyq berilgen. Qazirgi tańda sharýashylyqta 2500 bas iri qara bar, onyń 1300-i - tóldeıtin mal. Sońǵy 9 aıda sút ónimdiligi 3 594,6 tonnany kórsetti. Bul degenimiz ár sıyrdan 6000 lıtr sút alynady degen sóz. 2014 jyly sol sıyrlardan 910 bas buzaý týylsa, 2015 jyly onyń sany 1 000-ǵa deıin jetti.

2013 jyly «OHMK» JShS aýmaǵynan maıly jáne astyq tuqymdaryn tazalaýǵa arnalǵan zamanaýı tuqymtazalaǵysh kesheni boı kóterdi. Bul keshenniń artyqshylyǵy tuqymdy 5, 6 deńgeıge deıin tazalaı alady. Keshenniń qýaty táýligine 100 tonna dándi tuqym, 88 tonna maıly tuqymdy tazalaýǵa jetedi. Odan bólek 16 qoıma alańy bar. Optıka-elektrondy suryptaý mashınasy, sandyq kameralarmen jaraqtandyrylǵan. Ónimdiligi -2.4 t/saǵ m3. Al keshenniń jalpy aýmaǵy - 20 388 m3. Mundaı keremet qurylǵyny Germanııa jasap shyǵardy. Keshen, negizinen, zamanaýı mashınalar, transporttyq qurylǵylardan turady. Sonyń arqasynda ónimdilik kórsetkishi arta tústi. Bul keshen sońǵy tehnologııalar boıynsha daıyndalǵan. Mashınalar men transporttyq qurylǵylardyń bári de pýlt arqyly qashyqtyqtan basqarý boıynsha júrgiziledi, muny eki operator ǵana atqarady. Tuqymtazalaǵysh keshenniń qýaty tek Glýbokovs aýdanyn ǵana emes, oblystyq basqa da aýdandaryn joǵary sapaly tuqymdarmen qamtamasyz ete alady.