Aýyl sharýashylyǵyn damytý - aýqymdy mindet
ASTANA. QazAqparat - Qazaqstan ekonomıkasynyń mańyzdy sektorlarynyń biri agroónerkásip salasy ekeni anyq. Sebebi, darhan dalamyzdyń qunarly topyraǵy mol ári sapaly ónim berip, esport esebinen el ekonomıkasyna ákeletin túsimdi de molaıtady.
Sonymen birge, qazirgi álemdik shıkizat naryǵy quldyrap bara jatqan daǵdarys jaǵdaıynda Qazaqstan úshin eń durysy aýylsharýashylyq salasyn damytý.
Álemdegi astyqty derjavalardyń birinen sanalatyn elimizdiń osy turǵydaǵy rólin ornyqty etý, sala múmkindikterin eseleı túsý úshin memleket tarapynan barynsha qoldaý jasalyp keledi. Bıyl da bitik egin ósirý úshin barlyq kúsh-jiger jumyldyryldy. Memlekettik qoldaýǵa qatysty aıtar bolsaq, úsh oblysty qosa alǵanda tek berilgen sýbsıdııanyń ózi 135 mıllıard teńgeni quraıdy. Salaǵa kelgen ınvestıtsııa kólemi eki eseden astam ulǵaıyp, 173,3 mıllıard teńgege jetken.
Jalpy, bıyl elimiz boıynsha 21,2 mıllıon gektar alqapqa dándi daqyldar sebilgen. Onyń 14 mıllıon gektary bıdaı, 2 mıllıon gektary maıly daqyldar, al 425 myń gektary baý-baqsha ónimderi. Mine, dıqan qaýymy aldyndaǵy qazirgi tańdaǵy basty mindet - osynaý qyrýar egindi ysyrap qylmaı, ýaqytynda jınap alý.
Búginde ishki astyq baǵasynyń álemdegi baǵadan aıyrmashylyǵy joq. Bul egin oraǵyn oıdaǵydaı ótkizip, tabys tabýǵa umtyldyratyn jaqsy múmkindik dese bolady. Bıyl qurǵaqshylyqtyń saldarynan batys oblystarda egin jóndi shyqpady. Sondyqtan astyqty óńirlerge júktelip otyrǵan mindet aýqymdy. Osy turǵyda astyq ósirýshilerdiń jaýapty mindet úddesinen kórinip, mańdaı termen ósirilgen egindi jaýyn-shashynǵa qaldyrmaı jınap alýy úshin barlyq qajettilikter qamtamasyz etilgen. ıAǵnı tehnıka ataýly talapqa saı, janar-jaǵar maı jetkilikti. Oraq naýqanyndaǵy negizgi kúsh - astyq kombaındarynyń 99 paıyzy derlik egin jınaýǵa daıyn. Mamandardyń boljaýy boıynsha, bıyl elimizde jalpy astyq túsimi 17,3 mıllıon tonnany quraýy tıis. Gektar shyǵymdylyǵy ortasha eseppen 11,7 tsentnerden aınalady dep kútilýde. Jınalatyn osynaý mol ónimniń oryndy saqtalýyn qamtamasyz etý - jaýapkershiligi zor mindettiń basty biri. Bul rette jańa eginniń astyǵyn bir dánin de joǵaltpaı, talapqa saı saqtaý úshin tıisti sharalardyń bári qarastyrylǵan. Astyq eksportyna kelsek, Elbasynyń Qytaı Halyq Respýblıkasyna jasaǵan memlekettik sapary jáne onda qol jetken ýaǵdalastyqtarǵa baılanysty jańa baǵytqa jol ashyla túspekshi. ıAǵnı endi bul elge bizdiń bıdaı eksporty ulǵaıa túspek. Mal basy ósip otyr. Bul mal sharýashylyǵynda aýqymdy jobalardyń qolǵa alynýymen kóp baılanysty. Jańadan uıymdastyrylǵan tovarly sút fermalary men bordaqylaý alańdarynda mal tabyndary 2,5 ese ulǵaısa, qus ataýlyda da aıtarlyqtaı ósim bar. Mal basynyń ósýine oraı bıyl jemshóptiń de berik qory jasaldy, qazir daıyndalǵan pishen - 18,8 mıllıon tonna. QR Aýylsharýashylyq mınıstri A.Mamytbekov etti eksporttaý baǵdarlamasy jolǵa qoıylǵandyǵyn, qus sharýashylyǵyndaǵy jaǵdaıdyń jaqsara túskendigin, mal dárigerlik salada jaǵdaı turaqty ekendigin málimdegen bolatyn. Aýyl sharýashylyǵyndaǵy osyndaı jetistikter men atqarylyp jatqan jumystar atqarylýda. Memleket basshysy N.Nazarbaev qyrkúıek aıynda egindi aımaqqa jasaǵan saparynda elimizdiń aýylsharýashylyq salasyn áli de damyta túsý kerektigin aıtqan bolatyn. «Sońǵy ýaqytta memleket aýyl sharýashylyǵyn damytýǵa zor kóńil bólip otyr. Degenmen, agrarlyq sektor áli ekonomıkany ártaraptandyrýdyń tiregine aınala qoıǵan joq. Bul eńbek ónimdiligin damytý salasyndaǵy úlken rezervke, aýyl sharýashylyǵy ónimderi óndirisin keńeıtýge, salaǵa syrtqy ınvestıtsııalardy tartýǵa qatysty, - dedi Nursultan Nazarbaev.
Qazirgi kezeńde aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń eksporty úshin elimizdiń áleýeti zor. Kórshi elderdiń Qazaqstan ónimderine suranysynyń áleýeti 210 mıllıard teńge bolady, biz mundaı mólsherdi qamtamasyz ete alamyz.
