Aýtızmdi eńsergen qyzylordalyq jas dıplommen jumys tappaı júr

Іlııas 2004 jyly dúnıege kelgen. Oǵan aýtızm dıagnozy qoıylǵanda jan dúnıesi qalaı astan-kesteń bolǵany anasynyń keshegideı esinde. Dárigerler «bala óskenimen mıy jetilmeıdi, qaıda aparyp emdetseńiz de paıda bolmaıdy» dep úkim kesken. Alaıda Beıbit Álmenbetova úmitin úzbeı, ulyn Reseı, Grýzııa elderine jáne otandyq ońaltý ortalyqtaryna aparyp júrdi.

- Mende eshqashan Іlııastyń qolynan kelmeıdi degen oı bolǵan joq. Ony “danyshpanym” dep ataımyn. Ulym bala kúninen táttige ne oıynshyqqa qyzyqqan emes, tek kitap pen álem elderiniń kartasyna qumar boldy. Alty jasynda atlas kartasyna qyzyǵýshylyǵy týraly telearna sıýjet túsirdi. Áripterdi de mektepke barmaı turyp óz betinshe jattap alǵan edi, - deıdi anasy.

Іlııastyń este saqtaý qabileti joǵary. Geografııa, tarıh pánderine júırik jáne kompıýterlik tehnologııaǵa ıkemi zor. Kompıýterdi bir qarap-aq onyń modelin, shyqqan jylyn, qurylymyn dál aıtyp bere alady. Adamdarmen qarym-qatynasy shekteýli bolǵandyqtan ol anasynyń keńesine qulaq asyp, bolashaǵyn IT salasymen baılanystyrdy. Alaıda, jumys berýshiler erekshe jastardy qabyldaýǵa daıyn emes.

- Balamnyń kez kelgen salada bilimi zor. Oqý bitirgennen keıin bir-eki jerge túıindemesin joldaǵanymyzben jumys tabylmaı jatyr. Prezıdenttiń ózi múmkindigi shekteýli jandardyń bilim alýyna, jumyspen qamtylýyna mán berý kerektigin únemi aıtady. Biraq bul sóz júzinde qalyp otyr, - dep qynjyldy Beıbit Álmenbetova.

Ózi de arnaıy túzetý ınternatynda jumys isteıtin ana bala damýynda otbasylyq qoldaýdyń mańyzdy ekenin atap ótti. 

- Bizdiń qoǵam múmkindigi shekteýli degen tirkestiń ózine tiksinip qaraıdy. Músirkep, tómendetken jaǵdaılar basymyzdan ótti. Іlııastyń is-áreketin únemi baqylap, «mynaý uıat bolady» dep eskertip otyramyn. Bizdiń ınternatta ártúrli dıagnoz qoıylǵan balalar oqıdy. Ata-analar jumysbasty ekenin túsinemin. Biraq túzetý ortalyqtaryna aparyp, mamanǵa tapsyrdym eken dep sonymen shektelmeýi kerek. Olar belgili bir ýaqytpen jumys isteıdi. Balamen otbasy bolyp tyǵyz baılanysta jumys istemese, nátıjege jetý qıyn. Uıqysyz ótkizgen túnder, jylaǵan kezderimiz kóp boldy. Biraq kózimdi súrtip, qaıtadan jınalyp alatynmyn. Qıyndyqty eńserýde joldasym, balalarym úlken qoldaý kórsetti, - dedi anasy. 

«Asyl mıras» aýtızm ortalyǵy dırektorynyń mindetin ýaqytsha atqarýshy Gúlaıym Kúletovanyń aıtýynsha, Іlııas – 2016 jyly Qyzylordada ortalyq ashylǵanda eń alǵash em qabyldaǵan balalardyń biri. Ol kezde qoǵamda aýtızm týraly túsinik óte tómen edi.

- Bastapqyda ata-analar bul sózdiń ózinen tosyrqap, balasynyń dıagnozyn moıyndamaıtyn. Al Іlııastyń anasy Beıbit apa basqa ata-analarǵa túsindirý jumysyn júrgizýde belsendilik tanytty. Іlııas bizdiń ortalyqta áleýmettik daǵdylar baǵdarlamasynan ótti. Onyń tili shyqqan, nusqaýlyqtardy oryndaýy jaqsy damyǵan. Bıyl ýnıversıtetti bitirgende oqytýshylary tek jaqsy pikirler aıtty. Sebebi ol sabaǵyna óte tyńǵylyqty daıyndalatyn, - dedi Gúlaıym Kúletova.

Ortalyq jetekshisiniń pikirinshe, Іlııastyń jetistigi – otbasy mahabbaty men júıeli eńbektiń jemisi. Sonyń arqasynda ol qoǵamǵa tolyq beıimdelgen, ózin ortada jaqsy ustaıtyn tulǵa bolyp qalyptasty. Biraq osyndaı talantty jastardyń dıplommen jumyssyz qalýy júıeniń kemshiligin kórsetedi.

- Ótken kúnderdiń qıyndyǵy da, qyzyq sátteri de boldy. Biraq, eń bastysy, stýdenttik shaq men úshin eń ystyq estelikterimen qaldy. Endi mamandyǵym boıynsha tabysty jumys izdeý, jumysqa ornalasý josparda bar. Bar bilimim men kúsh-jigerimdi el ıgiligine jumsaǵym keledi, - dedi Іlııas Dáýen. 

Buǵan deıin biz Qazaqstanda aýtızm spektriniń buzylysy (ASB) bar balalardy tárbıelep otyrǵan otbasylarǵa áleýmettik qoldaý kórsetý boıynsha mamandarǵa arnalǵan praktıkalyq ádistemelik nusqaýlyq ázirlenip jatqanyn jazdyq.