Aýrýhana, jaryqtandyrý jáne stýdentter: Ónerkásiptik qalalarǵa qur zaýyttardyń ózi nege jetkiliksiz
ASTANA. KAZINFORM - Úsh oblystyń ákimdikterimen jasalǵan kelisimder aıasynda ERG áleýmettik jobalarǵa shamamen 11,2 mlrd teńge baǵyttaıdy. Bul qarajattyń artynda ne jatyr jáne ınvestıtsııalar turǵyndardyń kúndelikti ómirine qalaı áser etýi tıis? Bul suraqtardyń jaýabyn Kazinform tilshisi zerdelep kórdi.
Ónerkásiptik qalanyń tynys-tirshiligi zaýyt qaqpasynyń eki jaǵynda da qyzý. Zaýyt ishinde jumys oryndary qurylyp, ónim óndiriledi. Al syrtyndaǵy halyq balasyn mektepke aparady, dárigerge jazylady nemese keshkisin aýlaǵa shyǵady. Kásiporynnyń turaqty jumysy ekonomıkaǵa demeý bolǵanymen, bul turǵyndarǵa qajetti barlyq nysan úı mańynda bar degendi bildirmeıdi.
Osyndaı máselelerdiń bir bóligi Eurasian Resources Group pen óńir ákimdikteri arasynda jyl saıyn jasalatyn yntymaqtastyq týraly memorandýmdarda bekitiledi. Kelisimderde kompanııa qoldaý kórsetetin jobalar naqty aıqyndalady.
Ár eldi mekenniń kúrmeýin tappaı kele jatqan ózindik máseleleri bar. Sondyqtan qandaı da bir túıtkildiń túıinin tarqatý úshin aldymen onyń naqty sıpatyn anyqtaý qajet. Investorlarǵa usynylǵan jobalar halyqtyń ártúrli toptaryna baǵyttalǵan. Biri medıtsınalyq kómekke deıingi qashyqtyqty qysqartýdy kózdese, endi biri turǵyndarǵa ózgeristerdi ózderi tańdaýǵa múmkindik beredi. Al keı jobalar stýdentterdiń bolashaq mamandyǵyna jáne armandaǵan jumysyna bir qadam jaqyndaýyna jol ashady.
Jobalardyń júzege asý merzimi de kúrdeliligine qaraı ártúrli. Bir óńirde jumys bıyl aıaqtalsa, endi birinde joba endi ǵana jobalaý kezeńine oıysyp jatyr.
Dáriger qabyldaýyna jazylý muńǵa aınalǵanda
Qazaqstan aýmaǵy boıynsha álemde 9-orynda tur. Ulan-ǵaıyr dalanyń áleýetin tolyq ıgerý áli alda. Alaıda keń baıtaq jerdiń artyqshylyǵymen qatar, onyń ekinshi jaǵy da bar – keı jaǵdaıda turǵyndarǵa qajetti qyzmetke jetý úshin ondaǵan, tipti júzdegen shaqyrym jol júrýge týra keledi.
Bul másele Qostanaı oblysynyń Qashar kentinde aıqyn kórinedi. Qoldanystaǵy medıtsınalyq mekemeniń múmkindigi turǵyndardyń barlyq qajettiligin óteýge jetkiliksiz. Sondyqtan olardyń bir bóligi medıtsınalyq kómek alý úshin Rýdnyıǵa nemese Qostanaıǵa turaqty túrde barýǵa májbúr. Rýdnyıǵa deıingi qashyqtyq – 60 shaqyrym, al oblys ortalyǵyna deıingi jol júz shaqyrymnan asady. Onyń ústine adamǵa keri qaıtý da qajet.
Kenttiń ózinde zamanaýı aýrýhananyń salynýy talaı máseleni shesher edi. Sondyqtan bul bastamaǵa da nazar aýdarylyp otyr. Degenmen jańa medıtsınalyq nysannyń jaqyn arada boı kóteretinin aıtý ázirge erte. Qazirgi ýaqytta ERG jobalyq-smetalyq qujattamany ázirleýdi qarjylandyrady. JSQ ǵımarattyń negizgi parametrleri men qurylys jumystarynyń qunyn anyqtaıdy. Odan keıin ǵana aýrýhananyń qurylysyn bilek sybana bastaý múmkin bolmaq.
Basqa óńirlerdegi medıtsınalyq bastamalar turǵyndarǵa neǵurlym jyldam nátıje berýge baǵyttalǵan. Máselen, Pavlodardaǵy №1 jáne №3 emhanalarǵa jańa rentgen apparattary satyp alynady.
Al Aqtóbede dárigerlik-dene shynyqtyrý dıspanserine qajetti qural-jabdyq alýǵa 120 mln teńge baǵyttalady. Sonymen qatar «ERG dárigerge» baǵdarlamasy óńirlerdegi medıtsınalyq uıymdardyń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn nyǵaıtýǵa múmkindik beredi.
Keń saıabaqtar men kóshedegi shamdar
Bıyl abattandyrý jáne qalalyq ortany damytý baǵytyndaǵy jobalar jasalǵan kelisimderdiń basym bóligin qurap otyr. Pavlodar oblysynda memorandým aıasynda 17 joba júzege asyrylady. Aqsý qalasynda jyl sońyna deıin basseın men qoǵamdyq saıabaq qurylysyn aıaqtaý josparlanǵan.
Tek basseın qurylysyna 800 mln teńgeden astam qarajat jumsalady. Bul balalar men jastardyń jyl boıy júzýmen aınalysýyna múmkindik beredi. Al saıabaqty jergilikti bılik qaladaǵy buqaralyq is-sharalardy ótkizý úshin kádege jaratýdy josparlap otyr.
Árıne, Pavlodar oblysyndaǵy jobalar tek abattandyrýmen shektelmeıdi. Ekibastuzda erekshe qajettilikteri bar balalar men olardyń otbasylaryna arnalǵan «Erekshe úı» ortalyǵyn odan ári damytý kózdelgen. Ekologııalyq baǵyt aıasynda eki ormanda órt sóndirý stantsııasyn ornatý kózdelip otyr.
Qostanaı oblysynda Lısakovsk qalasyndaǵy saıabaqty abattandyrýǵa 155 mln teńge baǵyttalady. Munda jaıaý júrginshiler jolyndaǵy brýschatka jańartylyp, kógaldandyrý jumystary jalǵasady.
Qarjylandyrý kólemi boıynsha eń iri paket Aqtóbe oblysyna tıesili. Aqtóbe qalasyndaǵy Altyn Orda aýdanyndaǵy skverdi abattandyrýdyń kezekti kezeńine 770 mln teńge baǵyttalmaq. Munda kógaldandyrýdy jalǵastyryp, jaıaý júrginshiler ınfraqurylymyn keńeıtý, balalar jáne sport alańdaryn kóbeıtý, eki sýburqaq ornatý josparlanǵan. Budan bólek, Pýshkın atyndaǵy saıabaqty jańartýǵa taǵy 400 mln teńge qarastyrylady.
Hromtaýda júzege asyrylatyn jobalarda turǵyn úılerge jaqyn ornalasqan ınfraqurylymǵa basymdyq berilgen. Bes aýlany abattandyrýǵa 200 mln teńge bólinedi. Onyń aıasynda asfalt jáne oıyn alańdary jańartylyp, jaryqtandyrý ornatylady, fýtbol alańy men qosymsha avtoturaqtar jasalady.
Taǵy 158 mln teńge 11 kósheni jaryqtandyrýǵa baǵyttalady. Onyń toǵyzynda qoldanystaǵy jaryqtandyrý júıesi jańartylady. Al Respýblıka jáne Tamdy kóshelerinde shamdar alǵash ret ornatylady. Kompanııa ókilderiniń aıtýynsha, barlyǵy 340-tan astam jaryqdıodty sham qoıylady.
Sondaı-aq Hromtaýda 25 metrlik basseıni bar sport kesheniniń qurylysy bastalady. Oǵan 2026 jyly 500 mln teńge bólinedi. Joba jalpy fızıkalyq daıyndyqqa arnalǵan zaldy jáne qozǵalysy shekteýli azamattar úshin kedergisiz orta qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan sheshimderdi qamtıdy.
Sonymen qatar qaladaǵy Jumysshy mamandyqtar alleıasyn abattandyrý jumystary jalǵasady.
Sport salasyna salynatyn ınvestıtsııalar týraly sóz etkende, Eurasian Resources Group kompanııasy Aqtóbede at sporty keshenin salýdy qarjylandyratyn taǵy bir jobany atap ótken jón. Qazirgi tańda jobanyń quny shamamen 400 mln teńge dep baǵalanyp otyr.
Óz jobasyn usynýǵa múmkindik
Investorlarmen jumys isteýdiń taǵy bir mańyzdy ereksheligi – barlyq jobany tek kompanııa men ákimdikter ǵana tańdamaıdy. Tugan Qala áleýmettik jobasy arqyly turǵyndar qalany abattandyrýǵa qatysty óz usynystaryn bildirip, olardy sarapshylarmen birge jetildiredi. Keıin úzdik jobalardy turǵyndardyń ózderi daýys berý arqyly anyqtaıdy.
ERG málimetinshe, 2020 jyldan beri jalpy quny 2,2 mlrd teńgeden asatyn 219 ınfraqurylymdyq jáne 24 is-sharalyq joba júzege asyrylǵan. Olarǵa qatysty daýys berýge 67 myńnan astam adam qatysqan.
Álbette, bul shahar turǵyndarynyń barlyǵyn qamtıtyn kórsetkish emes. Degenmen turǵyndardyń daıyn sheshimdi talqylaýmen shektelmeı, qalany damytýdaǵy basymdyqtardy ózderi aıqyndaýǵa múmkindigi bar.
2026 jyly Tugan Qala jobasyna Qostanaı oblysynda 300 mln teńgeden astam, al Aqsýda 130 mln teńge baǵyttalady. Joba Hromtaýda da jalǵasyn tappaq.
Usynylǵan bastamalardyń qatarynda balalar jáne sport alańdary, qoǵamdyq keńistikter, avtoturaqtar, jaryqtandyrý júıeleri men aıaldama pavılondary bar.
Bul jobalardyń bıýdjeti iri qurylys nysandarymen salystyrǵanda az bolǵanymen, nátıjesi turǵyndardyń kúndelikti ómirinde aıqyn kórinip, qala jurtshylyǵy úshin áldeqaıda seziletin ózgeriske aınalmaq.
Kolledj – ónerkásiptik qalanyń ajyramas bóligi
Jergilikti bılik pen ERG arasyndaǵy yntymaqtastyqtyń negizgi baǵyttarynyń biri – bilim berý júıesin damytý jáne Top kásiporyndaryna bilikti mamandar daıarlaý.
ERG jyl saıyn túlekterin Top kásiporyndaryna jumysqa ornalastyrý kórsetkishi joǵary Alıans kolledjderiniń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn jańartýǵa ınvestıtsııa salady. Osy baǵyt aıasynda beıindi toǵyz kolledjde ónerkásiptik qaýipsizdik kabınetteri ashylady.
Materıaldyq-tehnıkalyq bazany nyǵaıtý jumystary joǵary oqý oryndarynda da júrgizilip keledi. Rýdnyı ındýstrııalyq ýnıversıtetinde metallýrgııa zerthanasyn, al Q.Jubanov atyndaǵy Aqtóbe óńirlik ýnıversıtetinde taý-ken isi kabınetin qurý josparlanǵan.
«ERG kolledjderge» baǵdarlamasynyń mańyzdy bóligi – praktıkalyq oqytýdy damytý. Bıyl Aqsý qalasynda ERG Skills kásibı sheberlik baıqaýyn ótkizý josparlanyp otyr. Oǵan ERG jumys isteıtin óńirlerdegi beıindi oqý oryndarynyń stýdentteri qatysady.
Kásibı baǵdar berý jumysy mektep qabyrǵasynan bastalady. Bıyl «ERG mektep» jobasy aıasynda Qostanaı jáne Aqtóbe oblystarynda 8-11 synyp oqýshylary arasynda alǵash ret STEM olımpıadalary ótkizildi.
Osyndaı jarystar oqýshylardyń ınjenerlik-tehnologııalyq jáne ǵylymı mamandyqtarǵa qyzyǵýshylyǵyn arttyryp, oqý motıvatsııasyn kúsheıtedi. Sonymen qatar bilim berý protsesine oqýshylarmen qatar pedagogterdi de belsendi tartýǵa múmkindik beredi.
STEM olımpıadalarynyń ereksheligi – komandalyq jumys pen praktıkalyq baǵyttaǵy tapsyrmalardy sheshý. Mundaı format shyǵarmashylyqty, analıtıkalyq jáne jobalyq oılaý qabiletin damytýǵa yqpal etedi. Sondaı-aq oqýshylarǵa naqty ınjenerlik mindetterge jaqyn tapsyrmalardy sheshýde óz múmkindikterin synap kórýge jol ashady.
Pavlodar oblysynyń oqýshylary úshin STEM olımpıadasy Aqsý qalasyndaǵy Ybyraı Altynsarın atyndaǵy qazaq orta mektebiniń bazasynda ótedi.
Osylaısha, ERG men óńirler arasyndaǵy yntymaqtastyq bolashaq mamandardy daıarlaýdyń barlyq deńgeıin qamtıdy. Ol mekteptegi kásibı baǵdar berýden bastap, tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berýge, odan ári joǵary oqý oryndaryndaǵy daıarlyqqa deıin jalǵasady.
Infraqurylymǵa salynatyn ınvestıtsııalar, oqytýshylar men stýdentterdiń praktıkalyq daǵdylaryn damytý, mektep oqýshylaryn ınjenerlik mamandyqtarmen erte tanystyrý óńirler men Top kásiporyndarynyń kadrlyq áleýetin qalyptastyrýǵa berik negiz qalaıdy.
Ákimdikter jasalǵan memorandýmdar aıasyndaǵy jobalardy júzege asyrý óńirlerdiń kadrlyq turaqtylyǵyna salynǵan mańyzdy ınvestıtsııa bolatynyn atap ótip otyr. Stýdentter qajetti daǵdylar men jumysqa ornalasý múmkindigine ıe bolsa, kásiporyndar bilimi men biliktiligi joǵary jas mamandarmen tolyǵady.
– Biz úshin ár jańa joba jaı ǵana júzege asyrylyp qoımaı, adamdarǵa naqty nátıje berip, bolashaqta da suranysqa ıe bolýy asa mańyzdy, – dedi ERG-niń Qazaqstandaǵy bas dırektory Kýdrát Shamıev.
Nátıje qol qoıylǵannan keıin bastalady
Jasalǵan ınvestıtsııalardyń nátıjesin bolashaqta, onyń ishinde jaqyn jyldary ǵana kórýge bolady. Alaıda kompanııa basshysynyń sózi kelisimderdi baǵalaýdyń negizgi ólshemin qazirdiń ózinde aıqyndap otyr.
Sondyqtan bul jobalarǵa keń aýqymda qaraýǵa áste bolady. Qashar kentinde biz jaı ǵana jobalyq-smetalyq qujattamany emes, bolashaqta boı kóteretin jańa aýrýhanany, Aqsýda belgilengen merzimde paıdalanýǵa berilgen jańa basseın men saıabaqty kóremiz. Al Hromtaý turǵyndary úshin búgin qol qoıylǵan qujattar erteń ondaǵan kóshede jarqyrap turǵan shamdarǵa, jańartylǵan aýlalar men jańa sport keshenine aınalmaq.
Úsh óńirdegi kolledj stýdentteri de kásibı daıarlyq sapasynyń artqanyn sezinedi.
ERG óz qyzmeti júzege asyrylatyn óńirlerge baǵyttalǵan áleýmettik ınvestıtsııa kólemin 321 mlrd teńgeden astam dep baǵalaıdy. Bul qarajat qaǵaz júzindegi jansyz tsıfr bolyp qalmaıdy. Turǵyndar onyń naqty nátıjesin jumys istep turǵan rentgen apparatynan nemese jaryqtandyrylǵan kósheden kóre alady.
Ónerkásiptik qala sıqyrly taıaqshanyń bir silteýimen zamanaýı ári jaıly mekenge aınalmaıdy. Kásiporyndar turǵyndardy jumyspen qamtamasyz etkenniń ózinde, zaýyt qaqpasynyń syrtyndaǵy kúndelikti ómir ondaǵan qarapaıym dúnıeden quralady. Olardyń árqaısysy jeke alǵanda aýqymdy bolyp kórinbeýi múmkin.
Sondyqtan mundaǵy ár quıylǵan teńge – bolashaqqa baǵyttalǵan naqty ınvestıtsııa. Al onyń nátıjesi kún ótken saıyn aıqyn kórine beredi.
