Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi sharýalarǵa sýbsıdııa túrlerin 2 esedeı qysqartty
ALMATY. KAZINFORM — Qazaqstan Respýblıkasynyń Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi agroónerkásiptik keshendegi sýbsıdııa túrlerin 54-ten 30-ǵa deıin azaıtty. Únemdelgen qarajat sala ishinde saqtalyp, memlekettik qoldaýdyń tıimdirek sharalaryna baǵyttalmaq.
Bul týraly baspasóz-týry barysynda Aýyl sharýashylyǵy vıtse-mınıstri Azat Sultanov aıtty. Onyń sózinshe, 2026 jyly agroónerkásiptik keshendi sýbsıdııalaýǵa 588 mlrd teńge qarastyrylǵan. Qarajattyń edáýir bóligi ótken jyldardan qordalanyp qalǵan mindettemelerdi óteýge jáne salanyń búgingi qajettilikterin qamtamasyz etýge jumsalǵan.
— Negizgi aýyl sharýashylyǵy óńirleri boıynsha fermerler aldyndaǵy 2023–2025 jyldardaǵy barlyq qaryz tolyq jabyldy. Al 2026 jyldyń qajettiligi qazirgi ýaqytta Quryltaıdyń qaraýynda jatqan 2027 jyldyń bıýdjeti esebinen óteledi, — dedi Azat Sultanov.
Únemdelgen qarajat aýyl sharýashylyǵynda qalady
Vıtse-mınıstr júrgizilip jatqan reforma aýyl sharýashylyǵyna bıýdjetten qoldaýdy azaıtýdy kózdemeıtinin málimdedi. Aıtýynsha, mınıstrlik eń aldymen tıimdiligi kúmán týdyratyn nemese sybaılas jemqorlyq táýekelderi joǵary sýbsıdııa túrlerin qaıta qaraǵan.
— Bosaǵan qarajattyń bári de aýyl sharýashylyǵy salasynda saqtalady. Olar qoldaýdyń tıimdirek túrlerine baǵyttalady. Aýyl sharýashylyǵyna bólinetin bıýdjettiń jalpy kólemi ózgermeıdi, — dep málimdedi ol.
Osyndaı baǵyttardyń biri — naqty óńdeýge túsken aýyl sharýashylyǵy shıkizatyn qoldaý bolmaq. Vıtse-mınıstr sút, júgeri jáne qant qyzylshasy óndirisin mysalǵa keltirdi. Usynylyp otyrǵan tásilge sáıkes, sýbsıdııalaý — taýar óndirýshisi shıkizatty kásiporynǵa ótkizip, ol óńdelip, daıyn ónim jasalǵannan keıin ǵana júzege asyrylady.
Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi mundaı mehanızm memlekettik qarajattyń tıimdiligin baqylaýdy jaqsartýǵa jáne olardy maqsatsyz paıdalaný táýekelderin azaıtýǵa múmkindik beredi dep sanaıdy.
Qaı sýbsıdııa túrleri qysqartyldy
Qaıta qaralǵan baǵyttardyń biri — selektsııalyq-asyldandyrý jumystary salasyndaǵy jekelegen sharalardy qoldaý.
— Jumys sýbsıdııa alýshynyń ózine tapsyrylyp, ol óz betinshe esep beretin jáne bul qandaı da bir qujattarmen qaıta tekserilmeıtin. Osyndaı jaǵdaılarda sybaılas jemqorlyq táýekelderi men qarajatty maqsatsyz paıdalaný qaýpi joǵary ekenin kórip otyrmyz, — dep túsindirdi vıtse-mınıstr.
Taǵy bir mysal — tabynnyń genetıkasyn jaqsartý úshin asyl tuqymdy qoshqarlar men buqalardy jalǵa alýdy sýbsıdııalaý. Azat Sultanovtyń aıtýynsha, memleketke janýarlardyń naqty paıdalanylýyn jáne mundaı qoldaýdyń nátıjesiniń shynaıylyǵyn qadaǵalaý qıynǵa soqqan.
— Sýbsıdııalardyń mundaı túrlerin qysqartamyz. Bul — memlekettiń saıasaty: bıýdjet qarajaty naqty nátıje ákelýi tıis, — dep atap ótti ol.
Fermerlerge nesıe birden 5–6%-ben beriledi
Sonymen qatar memleket sharýalardy jeńildikpen qarjylandyrý mehanızmin de ózgertip jatyr. Vıtse-mınıstrdiń málimetinshe, agrarshylardy jeńildikpen nesıeleýge, sonyń ishinde «Keń dala» baǵdarlamasy boıynsha egis jáne egin jınaý jumystaryn júrgizýge, sondaı-aq óńdeýshi kásiporyndardyń aınalym qarajatyn tolyqtyrýǵa 850 mlrd teńgege jýyq qarajat qarastyrylǵan. Jeńildetilgen lızıng baǵdarlamasyna taǵy 350 mlrd teńge bólindi, onyń 300 mlrd teńgege jýyǵy ıgerilip qoıǵan.
Basty ózgeristerdiń biri — fermerge endi joǵary mólsherlememen kommertsııalyq nesıe alyp, keıin bıýdjetten paıyzdardyń bir bóligin sýbsıdııalaýdy kútýdiń qajeti joq.
— Buryn nesıeni 23–24%-ben alyp, sýbsıdııany kútetin. Eger bıýdjetten aqsha ýaqytynda túspese, fermer óz qaltasynan tóleýge májbúr bolatyn. Qazir ol eshqandaı keıingi sýbsıdııalaýsyz, birden taza 5–6%-ben nesıe alady. Mólsherlemeni tómendetý — bul memleket pen qarjy ınstıtýty arasyndaǵy qarym-qatynas, fermer buǵan qatyspaıdy, — dep túsindirdi Azat Sultanov.
Eske salaıyq, Qazaqstanda paıdalanylmaǵan 1,3 mln gektar jer memleketke qaıtarylyp, onyń 792,5 myń gektaryn qaıta ıgerý jumystary bastaldy.
