3 132 joba júzege asyrylyp, 22 myńnan astam jumys orny quryldy: aýyl qalaı damyp keledi
ASTANA. KAZINFORM -Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń aýyldyq aýmaqtardy damytý jónindegi tapsyrmasyn oryndaý aıasynda Úkimet aýyldaǵy jumyspen qamtý men kásipkerlikpen aınalysý múmkindikterin keńeıtý, halyqtyń tabysyn arttyrý jáne qajetti ınfraqurylymdy jańǵyrtý jóninde sharalar qabyldaýda. Ásirese, shekara mańyndaǵy eldi mekenderdiń ekonomıkalyq áleýetin ashýǵa erekshe nazar aýdarylyp otyr.
«Aýyl amanaty»: aýyl kásipkerligin damytý úshin qarjylandyrý qoljetimdi bola tústi
Qazaqstanda aýyl turǵyndarynyń tabysyn arttyrýǵa jáne aýyldar men shaǵyn qalalarda kásipkerlikti damytýǵa baǵyttalǵan «Aýyl amanaty» baǵdarlamasy júzege asyrylýda. Negizgi qural – jeńildikti mıkrokredıt berý, sonyń arqasynda turǵyndar óz isin ashyp, jumys istep turǵan óndirisin keńeıtip, kooperatıvterge birigip, turǵylyqty jeri boıynsha jańa jumys oryndaryn qura alady.
Qaryzdar jyldyq 2,5% mólsherleme boıynsha beriledi: aýyl sharýashylyǵy emes baǵyttar úshin 5 jylǵa deıingi jáne aýyl sharýashylyǵy jáne ónimdi qaıta óńdeý salasyndaǵy jobalar úshin 7 jylǵa deıingi merzimge. Jeke bastamalar úshin eń joǵary soma 2 500 AEK nemese 10,8 mln teńge, aýyl sharýashylyǵy kooperatıvteri men qaıta óńdeý jobalary úshin 8 000 AEK nemese 34,6 mln teńgeni quraıdy.
Oǵan qosymsha kásipkerlerge jyldyq 2,5% mólsherleme boıynsha 7 jylǵa deıingi merzimge tehnıka men jabdyqtardyń jeńildikti lızıngi qoljetimdi. Bul aýyl sharýashylyqtaryna artyq qarjylyq júktemesiz óndiristik bazany jańartýǵa, ónim shyǵarý men qaıta óńdeý kólemin ulǵaıtýǵa múmkindik beredi.
Aýyldyq jerlerge bilikti kadrlardy tartý úshin «Dıplommen aýylǵa» baǵdarlamasy jalǵasýda, onyń sheńberinde jas mamandarǵa keminde úsh jyl jumys istegen jaǵdaıda 15 jylǵa deıingi jyldyq merzimmen 1% kóterme tólemder men jeńildikti turǵyn úı kredıtteri beriledi.
Sonymen qatar shaǵyn qalalar da damytylýda. 2025 jyly 21 shaǵyn qalada 40 ınfraqurylymdyq jobany júzege asyrýǵa 11,9 mlrd teńge baǵyttaldy, bul 42 shaqyrym avtomobıl joldary men 40 shaqyrym ınjenerlik jelilerdi jańǵyrtýǵa múmkindik berdi.
Qarjylandyrý kezinde basym baǵyttar ár aýmaqtyń ekonomıkalyq erekshelikterine qaraı anyqtalady. Bul tásil belgili bir eldi mekendi eń bir suranysqa ıe jáne perspektıvaly baǵyttar boıynsha, máselen, mal men egin sharýashylyǵynan bastap óńdeý men qyzmet kórsetý salasyna deıin qoldaýǵa múmkindik beredi. Turǵyndar úshin bul óz aýylynda júrip jumys istep, tabys tabýǵa, jergilikti jerde bıznesti damytýǵa jol ashady, ári aýyldar men shaǵyn qalalarda qajetti taýarlar men qyzmetterdiń paıda bolýyn bildiredi.
20 myńnan astam shaǵyn nesıe berilip, 22 myńnan astam jańa jumys orny ashyldy
2023-2025 jyldary jobany júzege asyrýǵa respýblıkalyq bıýdjetten 150 mlrd teńgeden astam qarajat jumsaldy. Osy kezeńde 20 myńnan astam shaǵyn nesıe berilip, 22 myńnan astam jańa jumys orny ashyldy.
· mal sharýashylyǵy salasynda 102 mlrd teńgege 14,8 myń joba qoldaý tapty;
· ósimdik sharýashylyǵynda — 9,1 mlrd teńgege 1,1 myń joba;
· aýyl sharýashylyǵy ónimderin qaıta óńdeýde — 10,5 mlrd teńgege 915 joba;
· aýyl sharýashylyǵyna jatpaıtyn baǵyttar, onyń ishinde qyzmet kórsetý salasy jáne shaǵyn bıznestiń basqa da túrleri boıynsha – 29 mlrd teńgege 3,4 myń joba qoldaý tapty;
· tehnıka men jabdyqtardyń lızıngi — 3,8 mlrd teńgege 215 joba.
2026 jyly 5,4 myń joba júzege asyrylatyn bolady. Búgingi tańda jalpy somasy 33,7 mlrd teńgege 3 132 joba qarjylandyryldy.
Qoldaý aýyl sharýashylyǵynyń dástúrli baǵyttaryn da, óńdeýdi de, qyzmet kórsetý salasyn jáne kásipkerliktiń basqa túrlerin de qamtıdy, bul tikeleı aýyldyq eldi mekenderde jańa tabys kózderi men jumys oryndaryn ashýǵa múmkindik beredi.
Bir mezgilde qoldaý kórsetý tetikteri jetildirilýde: jańa tásilder, aýyldarda jáne shaǵyn qalalarda mıkrokredıt berý jáne lızıng erejeleri ázirlendi.
Mıkrokredıtteý men lızıngtiń jańartylǵan qaǵıdalary aýyldyq eldi mekenderdiń ekonomıkalyq mamandanýynyń aldyn ala skrınıngin kózdeıdi, bul árbir aýmaqtyń áleýetin eskerýge jáne neǵurlym perspektıvaly salalarǵa qoldaýdy baǵyttaýǵa múmkindik beredi.
Qarjylandyrý qurylymynda aýyl ekonomıkasyn qaıta óńdeýdi damytýǵa jáne ártaraptandyrýǵa basa nazar aýdarylady. Qarajatty neǵurlym teńgerimdi bólý úshin shekteý belgilendi: ónimdi qaıta óńdeý jónindegi jobalardyń úlesi keminde 20%-dy quraýy tıis. Bul rette mıkrokredıttik portfeldiń 50%-dan aspaıtyn bóligi aýyl sharýashylyǵy janýarlaryn satyp alýǵa baǵyttalýy múmkin.
Belgilengen lımıtter qarjylandyrý baǵyttaryn ártaraptandyrýǵa, ónimdi óńdeýdi jáne óndiristik-ótkizý tizbekterin damytýǵa yntalandyrýǵa baǵyttalǵan.
Ekonomıkany ártaraptandyrý: týrızmdi jáne aýyl sharýashylyǵyna jatpaıtyn bıznesti damytý
2025 jyldan bastap «Aýyl amanaty» baǵdarlamasynyń múmkindikteri aýyl sharýashylyǵyna tikeleı qatysy joq jańa qyzmet túrleriniń esebinen keńeıtildi. Týrıstik áleýeti bar óńirlerde turǵyndar qonaq úıler ashýǵa, etno jáne agrotýrızmdi damytýǵa, sondaı-aq tamaqtaný jáne ornalastyrý qyzmetterin kórsetýge jeńildetilgen qarjylandyrý ala alady.
Bul árbir aýmaqtyń ekonomıkalyq múmkindikterin keńirek paıdalanýǵa, qyzmet kórsetý salasynda jumys oryndaryn qurýǵa, shaǵyn bıznesti damytýǵa jáne aýyldyqtarǵa dástúrli aýyl sharýashylyǵynan bólek qosymsha tabys kózderin qalyptastyrýǵa múmkindik beredi.
Bıyl Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes, «Aýyl amanaty» baǵdarlamasy aıasynda taǵy bir qoldaý tetigi – «Damý» qory arqyly qaryzdarǵa memlekettik kepildik berý engizildi. Bul ózinde jetkilikti kepil múlki joq kásipkerlerge qaryz qarajatyna qol jetkizip, aýyldyq jerlerde jobalardy júzege asyrýǵa múmkindik beredi. Jańa quraldy is júzinde qoldaný jaqyn arada bastalady.
Mundaı tásil jańa jumys oryndaryn ashýǵa, aýyldaǵy otbasylarynyń tabys kózderin keńeıtýge jáne óńirlerde qosymsha ósý núktelerin qalyptastyrýǵa múmkindik beredi.
Shekara mańyndaǵy aýmaqtardy damytý: ınfraqurylym, jumyspen qamtý jáne halyqty turaqtandyrýǵa jaǵdaı jasaý
Memlekettik saıasattyń jeke bir baǵyty – shekara mańyndaǵy aýmaqtardy damytý. Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes, tıisti baǵyt Aýyldyq aýmaqtardy damytý tujyrymdamasyna engizildi.
Negizgi basymdyq shekara mańyndaǵy eldi mekenderdi keshendi damytýǵa berildi. Atap aıtqanda, áleýmettik, ınjenerlik jáne kólik ınfraqurylymyn jańǵyrtý, kásipkerlikti qoldaý, jumys oryndaryn ashý, týrızm men shekara mańyndaǵy saýdany damytý kózdelgen. Bul sharalar jergilikti jerlerdegi ekonomıkalyq múmkindikterdi keńeıtip, turǵyndardyń tabysyn arttyrýǵa, sondaı-aq shekara mańyndaǵy aýdandardyń turaqty damýy men halyqtyń sol aýmaqta turaqtap qalýyna jaǵdaı jasaýǵa baǵyttalǵan.
Shekara mańyndaǵy aýyldardyń ınfraqurylymyn jańartýdyń negizgi quraly – «Aýyl – El besigi» jobasy bolyp qala beredi. 2025 jyly ony júzege asyrýǵa respýblıkalyq bıýdjetten jáne Ulttyq qordan 73 mlrd teńge bólinip, 226 aýylda 255 joba júzege asyryldy. Nátıjesinde 150 áleýmettik nysan jáne 67 turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq nysany salynyp, jańǵyrtyldy, 180 shaqyrym jol jáne shamamen 1 myń shaqyrym ınjenerlik jeli jańartyldy.
2026 jylǵy sáýirde Óńirlerdi damytý tujyrymdamasyna ózgerister engizilip, baǵdarlama aıasynda qarjylandyrylatyn jobalardyń tizbesin odan ári keńeıtý kózdeldi. Memlekettik qoldaý bilim berý, densaýlyq saqtaý, mádenıet, sport, áleýmettik, ınjenerlik jáne kólik ınfraqurylymy nysandaryn salýǵa jáne jańǵyrtýǵa, sondaı-aq aýyldyq jerlerde kásipkerlikti jáne jańa jumys oryndaryn damytýǵa jaǵdaı jasaýǵa baǵyttalady.
Sonymen qatar shekara mańyndaǵy aýdandardyń ekonomıkalyq damýyn kúsheıtýge basymdyq berilýde: jańa óndirister men servıstik nysandardy iske qosýǵa, aýyl sharýashylyǵy ónimderin óńdeýdi, saýdany, logıstıkany jáne týrıstik qyzmetterdi keńeıtýge jaǵdaı jasalyp jatyr.
Bul ınfraqurylymdy jańartýdy jumys oryndaryn qurý jáne halyqtyń tabysyn arttyrýmen ushtastyryp, turǵyndardyń turǵylyqty jerinde jumyspen qamtylýyna jáne kásipkerlikpen aınalysýyna keń múmkindik beredi.
