Attraktsıondaǵy jazataıym oqıǵada jumys berýshiniń kinási 100% - memlekettik eńbek ınspektsııasy
QYZYLORDA. KAZINFORM – Qyzylorda qalasyndaǵy saıabaqtardyń birinde 18 jastaǵy bozbalanyń aıaǵynyń attraktsıonǵa qysylyp qalýy qoǵamda rezonans týdyrdy. Osydan keıin oblystaǵy attraktsıondar men oıyn alańdaryndaǵy qaýipsizdik máselesi aldyńǵy orynǵa shyqty. Talaptyń oryndalýy qaperge alynyp, profılaktıkalyq is-sharalar kúsheıdi.
QR Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi Memlekettik eńbek ınspektsııasy komıteti Qyzylorda oblysy boıynsha departamentiniń eńbek qaýipsizdigi jáne eńbekti qorǵaý bóliminiń basshysy Baǵlan Jumanovpen suhbatymyzda eńbek qaýipsizdigi týraly sóz boldy.
– Attraktsıondar men oıyn alańdaryndaǵy eńbek qaýipsizdigi talaptary qandaı? Keıingi úsh jylda Qyzylorda oblysynda osy sııaqty jaǵdaılar tirkeldi me?
– Eńbek qaýipsizdigi – eńbek qyzmeti protsesinde jumysshylarǵa zııandy jáne (nemese) qaýipti óndiristik faktorlardyń áserin bolǵyzbaıtyn is-sharalar keshenimen qamtamasyz etilgen jumysshylardyń qorǵalý jaı-kúıi.
Eńbek kodeksiniń talabyna sáıkes jumys berýshi qaýipsiz eńbek jaǵdaıyn jasaýǵa mindetti. Osy kodekstiń 180-babynyń 3-tarmaǵyna sáıkes eńbek qaýipsizdigi jáne eńbekti qorǵaý jónindegi is-sharalardy qarjylandyrý jumys berýshiniń qarajaty jáne el zańnamasynda tyıym salynbaǵan basqa da qarjylandyrý kózderi esebinen júzege asyrylady. Jumysshylar bul maqsatqa arnalǵan shyǵysty kótermeıdi. Qarajat kólemi jumys berýshiniń aktisinde nemese ujymdyq shartta aıqyndalady.
Anyqtalǵan kemshilikter týraly suraǵyńyzǵa aıtarym, 14 maýsym kúni Qyzylorda qalasynda bolǵan jazataıym oqıǵaǵa deıin oblys aýmaǵynda attraktsıondar men oıyn-saýyq alańdarynda eńbek qyzmetimen baılanysty jazataıym oqıǵalar tirkelgen joq.
– Attraktsıonda jumys isteıtin adamnan ne talap etiledi? Olardyń jumys rejımi men demalys ýaqyty qalaı baqylanady? Operatorlar men tehnıkalyq qyzmetkerler qandaı oqytý nemese nusqamadan ótýi tıis?
– Jumys berýshi men jumysshynyń arasynda eńbek sharty jasalady. Onyń mazmunynda jumystyń bastalý kúni, jumys ýaqyty men tynyǵý ýaqytynyń rejımi, eńbekke aqy tóleý mólsheri men ózge de sharttar kórsetiledi.
Jumys berýshi jumysshylarǵa eńbek qaýipsizdigi jáne eńbekti qorǵaý máseleleri boıynsha oqytýdy, olarǵa nusqaý berýdi jáne bilimin tekserýden ótkizýdi, sondaı-aq menshikti qarajaty esebinen óndiristik protsess pen jumysty qaýipsiz júrgizý jónindegi qujattarmen qamtamasyz etýge mindetti. Jumys berýshi jumysshyny eńbek qaýipsizdigi jáne eńbekti qorǵaý boıynsha kirispe, jumys ornyndaǵy alǵashqy, qaıtalama nusqaýlardan ótkizedi.
– Qyzmetkerlerdiń shamadan tys jumys isteýi qaýipsizdikke áser etýi múmkin be?
– Eńbek kodeksiniń 71-babynyń 4-tarmaǵyna sáıkes osy kodeks pen elimizdiń ózge de zańdarynda kózdelgen jaǵdaılardy qospaǵanda kúndelikti jumystyń uzaqtyǵy 8 saǵattan aspaıdy. Eńbek kodeksiniń 68-babynyń 3-tarmaǵyna sáıkes negizgi jumys orny boıynsha jáne qosa atqaratyn jumysy boıynsha kúndelikti jumystyń jıyntyq uzaqtyǵy osy kodekstiń 71-babynyń 4-tarmaǵynda belgilengen kúndelikti jumys uzaqtyǵynyń normasynan 4 saǵattan aspaýǵa tıis.
Jumys berýshi jumys ýaqytyn zańda belgilengen normadan asyrǵan jaǵdaıda jumysshynyń shamadan tys sharshaýyna, zeıininiń tómendeýine jáne qaýipsizdik talaptaryn buzýyna ákep soǵýy múmkin.
– Álgindegi oqys jaǵdaıǵa baılanysty eńbek ınspektsııasy tarapynan tekserý júrgizildi me? Nátıjesi neni kórsetti? Zardap shegýshige qandaı kómek qarastyrylǵan?
– Departamenttiń 16 maýsymdaǵy buıryǵy negizinde arnaıy tergep tekserý komıssııasy jazataıym oqıǵa boıynsha tergep-tekserý júrgizdi. Komıssııanyń 26 maýsym kúngi kópshilik pikirmen shyǵarylǵan akti negizinde jumys berýshi men jumysshynyń aralas kiná dárejesi qarastyrylǵan. Komıssııa tóraǵasy, eńbek qaýipsizdigi eńbekti qorǵaý bóliminiń bas mamany - memlekettik eńbek ınspektory qabyldanǵan sheshimmen kelispeı Eńbek kodeksiniń 190-babynyń 2-tarmaǵynyń 3-bóligine baılanysty pikirin joldaǵan.
Osyǵan sáıkes Memlekettik eńbek ınspektsııasy komıteti Qyzylorda oblysy boıynsha departamenti basshysynyń mindetin atqarýshy – bas memlekettik eńbek ınspektory arnaıy tergep-tekserý komıssııa júrgizgen materıaldar men memlekettik eńbek ınspektorynyń pikirin eskere kele, jazataıym oqıǵada jumys berýshiniń kinási 100% ekeni týraly qorytyndy berip, ony oblystyq polıtsııa departamentine joldady.
Jazataıym oqıǵa eńbek qyzmetimen baılanysty dep tanylǵan kezde Eńbek kodeksiniń 133-babyna sáıkes jumysshynyń jumysta mertigýine nemese kásiptik aýrýǵa shaldyǵýyna baılanysty tólenetin eńbekke ýaqytsha qabiletsizdigi boıynsha áleýmettik járdemaqynyń mólsheri ortasha jalaqynyń 100%-yn quraıdy. Atalǵan kodekstiń 122-babynyń 1-tarmaǵyna sáıkes jumysshynyń eńbek mindetin oryndaýyna baılanysty onyń ómirine jáne (nemese) densaýlyǵyna zııan keltirilgen kezde jumys berýshi zııandy el zańnamasynda kózdelgen kólemde jáne tártippen óteýge mindetti.
– Inspektsııa tarapynan attraktsıondardaǵy qaýipsizdikti kúsheıtý týraly qandaı usynys berildi?
– Departament mamandary oblys aýmaǵyndaǵy attraktsıondar men oıyn-saýyq alańdarynda bolyp, jumysshylarǵa eńbek qaýipsizdigi jáne eńbekti qorǵaý boıynsha túsindirme jumysyn júrgizdi. Sonymen qatar jumys berýshilerge hattar joldady. Bul baǵyttaǵy jumystar turaqty túrde jalǵasyp keledi.
Eske salsaq, osy oqıǵaǵa baılanysty abaısyzda adamnyń densaýlyǵyna aýyr zııan keltirýge ákep soqqan eńbekti qorǵaý qaǵıdalaryn buzý deregi boıynsha polıtsııa qylmystyq is qozǵady.
