Atyraýlyq sheberdiń tyń týyndysy: balyq terisimen qaptalǵan qobyz
ASTANA. KAZINFORM — Mýzykalyq aspaptardyń ań terisimen qaptalǵanyn jıi estımiz. Al atyraýlyq qolónershi jup-juqa balyq terisimen qobyzdy qaptaǵan.
Nursultan Qalıev — Atyraý qalasynyń týmasy. Ol bala kezinen qolónerge jaqyn bolyp, aǵash pen temirden túrli buıym jasaıdy. Qashap, oıyp, qyrnap jasaǵan ár týyndysyna tarıhtyń bir úzigin arqaý etedi. Avtordyń qolynan shyqqan dúnıeniń bárinde ózindik mán, ulttyq naqysh bar. Tek turmystyq buıymdarmen shektelmeı, qazaqtyń ulttyq mýzykalyq aspaptaryn da jasaıdy.
Erekshe eńbekteriniń biri — jaıynnyń terisimen qaptalǵan qobyz. Qolónershi bul týyndysyn óńirdiń balyqqa baı bolmysyn arqaý etip jasaǵan.
Qobyzdy ázirleýge sheber bir jyl ýaqyt jumsaǵan. Eń aldymen balyq terisin muqııat tazalap, búlinip ketpeýi úshin tuzdaǵan. Keıin kúnge keptirip, birneshe kezeńnen ótkizip, qajetti qalypqa keltirgen. Terini óńdeýdiń bul tásilin Nursultan Qalıev ózi izdenip, tájirıbe arqyly meńgergen eken.
- Balyq terisiniń qanshalyqty berik bolatynyn synap kórgim keldi. Teriniń jyrtylmaýy men uzaq saqtalýy úshin ony tuzdap, keptirý, óńdeý tásilderin zerttedim. Túsin de saqtaý mańyzdy. Bul jumys kóp ýaqyt pen izdenisti talap etti. Qobyzdyń pishinin de balyqqa, ýyldyryqqa uqsatyp jasaýǵa tyrystym, - dedi qolónershi.
Jaıyn terisi qobyzdyń únine de ózindik reńk bergen. Muny aspapty synap kórgen mamandar da atap ótken. Belgili qobyzshylardyń biri bul aspaptyń únin joǵary baǵalapty.
- Qobyzdy mamandarǵa kórsetip, tartqyzyp kórdim. Belgili qobyzshy alǵash tyńdaǵannan-aq: «Іshki daýys seziledi», — dedi. Onyń aıtýynsha, bul — qońyr, jumsaq ún. Basqa teriler qoldanylǵan aspaptarda sál ańyrańqy dybys shyǵýy múmkin, al jaıyn terisimen qaptalǵan qobyzdyń úni názik ári ózgeshe estiledi, - dedi ol.
Atyraý óńirinde bekire, qyzyl balyq sekildi iri balyq túrleri de kóp. Avtor aldaǵy ýaqytta olardyń terisin de paıdalanyp, mýzykalyq aspaptar jasap kórýdi josparlap otyr.
Tarıhty aǵashpen órnektegen sheber
Nursultan Qalıevtiń jurt nazaryn aýdaratyn týyndylary az emes. Onyń erekshe ıdeıasy men ózindik talǵamynan týǵan buıymdarǵa suranys ta joǵary.
- Qazaqstannyń ár óńirinde, sondaı-aq shetelde ótetin kórmelerge qatysyp júrmiz. Sońǵy jyldary halyqtyń ónerge degen qyzyǵýshylyǵy artyp keledi. Buǵan aqparattyń qoljetimdi bolýy da áser etti. Muny týyndylardyń baǵalanýynan, satyp alýǵa degen suranystan da baıqaýǵa bolady. Men de qolóner buıymdaryn jasaǵanda osyny eskeremin. Eńbegi qanshalyqty qıyn bolsa da, halyqtyń jaǵdaıyn eskerip, suranysqa saı baǵany tym kótermeýge tyrysamyn, - deıdi Nursultan Qalıev.
Sheberdiń aıtýynsha, týyndylarynyń deni ótken ǵasyrdan jetken jádigerdeı áser qaldyrady. Sonyń biri — sýrettegi topsa. Avtor ony aǵash otap júrip taýyp alǵan. Túpnusqasyn saqtaı otyryp, ony aǵashpen úılestirip, tamyry jaıylǵandaı erekshe týyndyǵa aınaldyrǵan.
- Tarıhı buıymdarǵa uqsatyp jasaǵandy unatamyn. Atyraýǵa, sonyń ishinde kóne Saraıshyqqa qatysty úlken josparlarym bar. Jerden qazyp alynǵandaı áser qaldyratyn dúnıeler jasaǵym keledi. Arheologtar kóne jádigerlerdi qalaı taýyp alady, men de ótken tarıhty sol tásilmen búgingi ónerge jetkizgim keledi.
Sheber buıymdarynyń basym bóligin jergilikti qaraǵashtan jasaıdy. Ýaqyt óte kele qataıa túsetin bul aǵash beriktigimen erekshelenedi. Onyń ózine tán tabıǵı túsi de daıyn buıymǵa aıryqsha reńk beredi.
Aıta keteıik, elordada ulttyq qolóner mektebi ashyldy.
