Atyraýda «Kvadrattaǵy» sarqyndy sýǵa júrgiziletin baqylaýǵa qatysty daý týyndady

Máseleniń bastaýynda bıyl aqpanda Atyraý qalalyq soty bekitken bitimgershilik kelisim tur. «Globýs» qoǵamdyq «Atyraý oblysy Sý Arnasyna» qarsy sotqa júgingen. Olar «Kvadrat» býlaný alańyna munaı ónimderi aralas nemese tazartylmaǵan sarqyndy sýdyń túsýine qatysty másele kótergen. Sonymen qatar mundaı sýdy kimderdiń tógetinin anyqtaýdy talap etken edi. 

Talap qoıýshylar munaı ónimderi bar jáne normatıvke sáıkes kelmeıtin sarqyndy sýdy qabyldaýǵa tyıym salýdy, sondaı-aq «Kvadrat» býlaný alańyna osyndaı sýdy tógetin sý paıdalanýshylardy anyqtaýdy jáne munaı ónimderi bar sarqyndy sýdyń tógilýine jol bermeýdi suraǵan.

Sotta taraptar ortaq kelisimge kelgen. Bitimgershilik kelisim boıynsha kommýnaldyq mekeme ár 15 kún saıyn sý paıdalanýshylardan sarqyndy sýdyń quramyna jasalǵan zerthanalyq taldaý nátıjelerin alyp otyrýy kerek. «Globýs» ókilderine sarqyndy sýdan kez kelgen ýaqytta synama alyp, onyń quramyndaǵy munaı ónimderi men basqa da zattardy tekserýge múmkindik beriledi. Synama alynǵan kezde «Atyraý oblysy Sý Arnasynyń» ókili de qatysýy tıis. Sonymen qatar eki tarap «Kvadratqa» túsetin sarqyndy sýǵa birlesip baqylaý júrgizip, munaı ónimderi men basqa da zııandy zattardyń tógilýine jol bermeý jóninde kelisim jasaǵan.

Galına Chernovanyń aıtýynsha, «Atyraý oblysy Sý Arnasy» shilde aıynan bastap baqylaý jumysyn júrgize bastaǵan. Biraq onyń pikirinshe, tamyzda synama alý jetkilikti deńgeıde júrgizilmegen. 

- Tamyzdyń jartysy ótip ketti. Olar synamalardy jıirek alyp, nátıjelerin múddeli qoǵam ókilderine de usynýy kerek edi. Biraq bul jasalmaı otyr, – dedi ekolog Galına Chernova.

Onyń aıtýynsha, másele tek sýdyń quramyn tekserýmen shektelmeıdi. Qoǵam belsendisi sarqyndy sý jınalatyn nysannyń qaýipsizdigine de alańdaıdy. Ekologııalyq uıym ókiliniń sózinshe, sońǵy barǵan kezde nysannyń shlagbaýmy men qaqpasy ashyq turǵan. Ol mundaı nysanǵa kez kelgen adamnyń erkin kirip-shyǵýyna jol berilmeýi kerek dep sanaıdy.

«Atyraý oblysy Sý Arnasy» mekemesi Galına Chernovanyń aıtqandaryn joqqa shyǵarady. Kásiporynnyń túsindirýinshe, sot bekitken kelisim boıynsha akkredıttelgen zerthana arqyly sýǵa tolyq zertteý júrgizý «Globýs» uıymynyń mindeti. Al «Atyraý oblysy Sý Arnasy» zerthana mamandary men «Globýs» ókilderiniń nysanǵa kirip, sý synamasyn alýyna jaǵdaı jasaýy kerek.

ıAǵnı kásiporyn sot kelisiminde syrttan zerthana jaldap, barlyq zertteýdi ózi tóleýi tıis degen talap joq ekenin aıtady. Soǵan qaramastan mekeme qosymsha zerthana tartýǵa sheshim qabyldapty. Ol úshin memlekettik satyp alý rásimi júrgizilip, 18 maýsymda merdiger mekeme retinde «Qorshaǵan ortany qorǵaý jónindegi analıtıkalyq zerthana» JShS anyqtalǵan.

«Atyraý oblysy Sý Arnasy» mekemesiniń aqparatyna súıensek, osydan keıin «Globýs» ókilderine birlesken jumys kestesin usynǵan. Keste boıynsha baqylaý aptasyna bir ret, saǵat 09:00-den 18:00-ge deıin júrgizilýi kerek bolǵan. Maýsym aıynda birlesken jumys «Globýs» ókilderiniń qatysa almaýyna baılanysty ótpegen.

Kásiporynnyń aıtýynsha, 4 tamyzda baqylaý bastalǵanymen «Globýs» ókili tústen keıingi jumysqa qatyspaǵan. Sondyqtan zerthana synama alýdy óz betinshe jalǵastyrǵan. 12 tamyzda da «Globýs» ókili josparlanǵan jumysqa qatyspaǵan. 18 tamyzda uıym ókili túske deıin baqylaýǵa qatysqanymen, tústen keıin jumysqa shyqpaǵan.

- «Atyraý oblysy Sý Arnasy» KMK zerthanalyq zertteýler júrgizbeıdi nemese óz mindettemelerin oryndaýdan jaltaryp otyr degen málimdemelerdi negizsiz dep sanaıdy. Kásiporyn barlyq qajetti jumysty jalǵastyryp jatyr jáne qosymsha túrde óz qarajaty esebinen syrtqy akkredıttelgen zerthananyń jumysyn qamtamasyz etip otyr, - dep málimdedi kommýnaldyq mekeme.

Atyraý oblysy boıynsha ekologııa departamentiniń aqparatyna súıensek, óńirde 2026 jyldyń alǵashqy alty aıynda atmosferalyq aýanyń kúkirtsýtegimen joǵary lastanýynyń 25 jaǵdaıy tirkeldi. Bul ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 3,5 esege az. 2025 jyldyń alǵashqy jartysynda 89 jaǵdaı anyqtalǵan.

Qazgıdromet deregine sáıkes, kúkirtsýtegimen lastanýdyń negizgi kózderine «Atyraý munaı óńdeý zaýyty», «QazTransOıl», «Kvadrat» jáne «Týhlaıa balka» býlaný alańdary, sondaı-aq qalalyq kárizdik sorǵy stantsııalary jatady.

Jyl basynan beri atmosferalyq aýaǵa 59 synama alynyp, olar boıynsha 239 taldaý júrgizilgen. Sonymen qatar kásiporyndardan 228 óndiristik ekologııalyq baqylaý esebi túsken. Qazir olardyń barlyǵy taldanyp jatyr. 

Buǵan deıin Atyraýda ekologııalyq tekseristi paramen sheshpek bolǵan basshy 270 mln teńge aıyppul arqalaǵanyn jazǵan edik.