«Atameken» UKP bızneske qolaıly aımaqty anyqtady
ASTANA. QazAqparat - Qazaqstan óńirlerinde bıznesti júrgizý sharttaryna táýelsiz baǵa berýdi maqsat etken áleýmettik zertteý elimizde osymen 4-shi márte ótikizilýde. Atalǵan zertteý tek kásipkerler arasynda júrgiziledi eken. Uıymdastyrýshylardyń sózine sensek, zertteý ádisnamasyn ázirleý kezinde áleýmettik zertteýler teorııasy men úzdik álemdik tájirıbeni sholý nátıjeleri eskerilgen.
Sonymen qatar, aıta keteıik, «Іskerlik ahýal» kórsetkishteriniń júıesi bıznes ortany zertteýge baǵyttalǵan álemdik balamalardy esepke ala otyryp qurastyrylǵan. Mysaly, Reseı Federatsııasynyń «Reseı tiregi», Deloitt kompanııasynyń «Bıznes-barometri», ErnstendıAng kompanııasynyń «G20 arnalǵan bıznes-barometr», «Ǵalamdyq bıznes-barometr» (TheEconomist) jáne taǵy basqalar. Oǵan qosa, ádisnama negizine aldyńǵy jyldardaǵy «Іskerlik ahýal» boıynsha zertteý nátıjeleri alyndy.
Úzdik álemdik tájirıbeni sholý negizinde jáne áleýmettik zertteýler teorııasyn esepke ala otyryp reıtıng ádisnamasy jumys istep turǵan/belsendi kásipkerler aıasynda ǵana qurastyrylǵan.
«Áleýmettik zertteýdi «Atameken» Ulttyq kásipkereler palatasynyń tapsyrysymen QR Ulttyq ekonomıka mınıstrliginiń janyndaǵy Ekonomıkalyq zertteýler ınstıtýty júrgizdi. Zertteýdiń negizgi ereksheligi - óńirlerdegi bıznesti júrgizýge qolaılylyq pen memlekettik organdar qyzmetiniń tıimdiliginiń reıtingin anyqtaýda. 14 oblys pen Astana jáne Almaty qalalarynan saýalnamaǵa 4100 respondent-kásipker qatysty. Bul kórsetkish 2015 jylmen salystyrǵanda 2 ese kóp.
Zertteýdiń negizgi kózdegeni- Qazaqstandaǵy iskerlik ahýaldyń jaǵdaıyn baıqaý, kásipkerlikti damytý úshin jaǵdaıy qolaıly jáne qolaılylyǵy tómen oblystardy anyqtaý. Sondaı-aq, osy saladaǵy kásipkerler úshin ózekti máselelerdi zerdeleý.
Endi zertteý barysyna toqtalatyn bolsaq, atalǵan zertteý ádisnamasy bıznes ortany bes negizgi faktor prızmasy arqyly baǵalaıdy. Olar:
- ákimshilik retteý;
- memlekettiń bıznesti qoldaýy;
- jyljymaıtyn múlik pen ınfraqurylym;
- adam jáne qarjylyq resýrs;
- sybaılas jemqorlyq pen kóleńkeli ekonomıka deńgeıi.
Bes faktordyń árqaısysy árbir faktordyń mańyzdy aspektilerin kórsetetin birqatar ındıkatorlardan turady.
Mysaly, «Ákimshilik retteý» faktory aıasynda memlekettik organdardyń jumysyna qanaǵattaný, jemqorlyqtyń taralý deńgeıi, memleket pen bıznestiń ózara qarym-qatynasyndaǵy problemalar, jergilikti atqarýshy organdardyń qyzmetkerlerimen túsindirý jumystarynyń júrgizilýi sııaqty sýbfaktorlar qarastyrylady.
«Іskerlik ahýal» áleýmettik zertteýiniń qorytyndysy boıynsha 2016 jyly Almaty aldyńǵy jylmen salystyrǵanda 2 tarmaqqa joǵary kóterilip, Astana qalasyn 2-orynǵa túsirdi. Al Ońtústik Qazaqstan oblysy 3-orynǵa ornyqty. Reıtıngti aıaqtaıtyn óńirler qatarynda Soltústik Qazaqstan, Qostanaı jáne Qyzylorda oblystary bar.
Munymen qosa, zertteý barysynda sybaılas jemqorlyqqa qarsy baǵdarlamalardyń tıimdiligine de baǵa berildi. Ony kásipkerler joǵary baǵalaǵan - 71%. Óz tarapynan sybaılas jemqorlyqty azaıtý úshin kásipkerler túrli jaza usynǵan. Onyń ishinde jazany qataldatý, sybaılas jemqorlyqpen kúres boıynsha ýákiletti organ qyzmetiniń tıimdiligin arttyrý, bılik organdary qyzmetkerleriniń áreketine, olardyń tabystaryna, otbasy músheleriniń tabystary baqylaýdy kúsheıtý, memlekettik qyzmetterdi tolyqtaı avtomattandyrý sııaqty usynystar bar.
Aıta keteıik, atalǵan ádisnama Nazarbaev Ýnıversıtetiniń Bıznes mektebiniń úzdik professorlarynyń saraptamalyq oń baǵasyna ıe boldy. Óz kezeginde zertteýdi uıymdastyrýshylar «Іskerlik ahýal» zertteýi elimizdegi kásipkerlikti damytý men bıznes-ahýaldy jaqsartýdyń negizi bolatynyna senim bildirýde.
