Ata zańnyń jańa redaktsııasy: adamǵa baǵdarlanǵan memleket
PAVLODAR. KAZINFORM — Adam quqyqtary men bostandyqtary — memlekettiń basty qundylyǵy. Jarııalanǵan jańa Konstıtýtsııa jobasynyń ózeginde bul qaǵıda alǵash ret memlekettiń negizgi basymdyǵy retinde aıqyndaldy.
Bul ustanym qujattyń búkil mazmunynan kórinis tapqan. Eń bastysy myńjyldyq tarıhtyń sabaqtastyǵy — jańa Konstıtýtsııa jobasy aıqyndap bergen baǵdar.
Pavlodarda konstıtýtsııalyq reformany túsindirýge arnalǵan Pavlodar oblysy aktıviniń keńeıtilgen otyrysy ótti.
Óńir basshysy Asaıyn Baıhanov atap ótkendeı, Konstıtýtsııa jobasy azamattardan, qoǵamdyq uıymdardan, zańgerler men sarapshylar qaýymdastyǵynan kelip túsken usynystarǵa, Konstıtýtsııalyq reforma jónindegi komıssııa músheleriniń pikirlerine súıene otyryp ázirlendi. Osy ýaqyt aralyǵynda reformaǵa qatysty azamattardan 2 myńnan astam usynys kelip túsken. Sonyń nátıjesinde Ata zańnyń barlyq bólimin qamtıtyn 77 bapqa ózgeris engizilip, mátinniń 84 paıyzy jańartylmaq.
— Ata zańymyzǵa engiziletin ózgerister jekelegen faktorlarmen ǵana shektelmeıdi. Qujat memleketti, qoǵamdy túbegeıli jańǵyrtýǵa baǵyttalǵan. Ózgeristerdiń basym bóligi azamattardyń quqyǵyn keńeıtýge baǵyttalyp, saıası júıeni ınstıtýtsıonaldyq turǵydan qaıta qurýǵa negizdelgen. Alǵash ret «Ádiletti Qazaqstan», «Zań men tártip» qaǵıdattary usynyldy. Bul ádildikti, zańdylyqty nyǵaıtýǵa degen umtylystyń kórinisi, — dedi Asaıyn Baıhanov.
Konstıtýtsııalyq reforma jónindegi komıssııanyń múshesi, oblystyq máslıhattyń depýtaty Ilıa Terenchenko qujattyń jańa redaktsııasyn talqylaý jáne ázirleý protsesi uzaqqa sozylǵanyn baıandady. Bul rette parlamenttik reformany qoǵamdyq talqylaý tek jumys tobynyń qyzmetimen ǵana shektelmegen. Máselen, e-Otinish jáne eGov platformalarynda «Parlamenttik reforma» arnaıy bólimi arqyly ótken jyldyń qazan aıynan bastap azamattardan, sarapshylar qaýymdastyǵy men qoǵamdyq birlestikter ókilderinen júzdegen usynys kelip tústi. Іs júzinde talqylaý Memleket basshysynyń Qazaqstan halqyna Joldaýy sheńberinde, Parlamentti reformalaý týraly bastamany jarııa etken kezinen bastaldy. Sonymen qatar, saıası partııalar men basqa da qoǵamdyq birlestikterden qoldanystaǵy Konstıtýtsııanyń erejelerin qaıta qaraý boıynsha 1600-den astam usynys túsken.
— Negizgi ózgeristerdi úsh negizgi baǵytta bólýge bolady. Alǵashqysy — memleket adamǵa baǵdarlanady. Azamattardyń quqyqtary men bostandyqtary aldyńǵy qatarǵa shyǵady jáne jeke bólimmen shektelmeı, búkil Konstıtýtsııany qamtyǵaly otyr. Ekinshisi — adamı kapıtaldy damytýǵa basa nazar aýdarý. Bilim, ǵylym, mádenıet jáne ınnovatsııa tek memlekettik saıasattyń baǵytyna ǵana emes, el damýynyń irgetasyna aınalady. Tsıfrlyq quqyqtarǵa erekshe nazar aýdarylady, bul qazirgi aqparattyq keńistikte jeke tulǵany qorǵaý qajettiligin kórsetedi. Úshinshisi — saıası júıeni jańǵyrtý. Bul rette memlekettiń negizgi qaǵıdattary — táýelsizdik, birtutastyq, aýmaqtyq tutastyq — myzǵymas kúıinde qalyp otyr, — deıdi Ilıa Terenchenko.
Konstıtýtsııanyń preambýlasy — Ulttyq quryltaıda Prezıdent tapsyrǵandaı «qansha jyldar ótse de, ózekti bolyp qala beretindeı» etip qaıta jazyldy deýge bolady. Alǵysózde «Uly Dalanyń» myńjyldyq tarıhynyń sabaqtastyǵy kórinis tapty.
Oblystyq qoǵamdyq keńestiń tóraǵasy, Qazaqstan Jýrnalıster odaǵy Pavlodar oblystyq fılıalynyń tóraǵasy Bolat Amanbaev qoǵamdaǵy ádildikti kúsheıtýge, zań ústemdigin arttyrýǵa qatysty jaıttarǵa nazar aýdardy.
— Ata zańymyzda alǵash ret advokatýra týraly bap paıda boldy. Qysqarta aıtqanda, advokattardyń mártebesin memlekettik aıyptaýshy, ıaǵnı prokýrorlarmen teńestirgen. Demek, memleket tek bılik júrgizýshi emes, azamattardyń quqyǵyn qorǵaıtyn, ádildikke kepil bolatyn qurylym. Jańa Konstıtýtsııany eskisimen salystyra otyryp oqyǵanda mynadaı bir artyqshylyqty baıqadym. Mátin stılıstıkalyq, grammatıkalyq turǵydan qatesiz ári óte uǵynyqty etip jazylǵan. Bul qujatty arnaıy quqyqtyq bilimi joq adamnyń ózi, tipti mektep oqýshysy da túsinip oqı alatynyna senimdimin, — deıdi ol.
Al Toraıǵyrov ýnıversıteti rektorynyń mindetin atqarýshy, PhD doktory Saltanat Áýbákirova Konstıtýtsııanyń jańa mátininde alǵash ret kórinis tapqan azamattardyń quqyqtaryn tsıfrlyq ortada qorǵaý týraly normany qýana qabyldaǵanyn aıtty. Sondaı-aq bilim berý júıesi de zaıyrly sıpatta. Tek dinı oqý oryndaryna ǵana erekshe tártip qoldanylady. Bul bilim berý salasynda túsinikti ári birizdi erejelerdiń bolýyn qamtamasyz etedi.
— Ata Zańymyzdyń jańa mátininiń basty ıdeıasy retinde bilim men ǵylym, mádenıet pen ınnovatsııa anyqtaldy. Memleket adamı kapıtaldy, bilim men ǵylymdy damytýǵa basymdyq beredi. Joǵary oqý orynynyń ókili retinde aıtar bolsaq, bul elimizdiń bilimge jáne ınnovatsııaǵa negizdelgen ekonomıka qurýǵa baǵyt alǵanyn kórsetedi, — dep qosty ol.
Memleket basshysy álemdegi geosaıası jaǵdaıdy eskere otyryp, el ishindegi turaqtylyǵymyzdy saqtaýǵa jaǵdaı jasap jatqanyna qoǵam kýá bolyp otyr. Bul turǵyda árbirimiz azamattyq jaýapkershiligimizdi sezinip, táýelsizdigimiz ben beıbitshiligimizdi ýystan shyǵarmaýǵa, Ata Zańymyzdy ardaqtap, adal qoǵam qalyptastyrýǵa kúsh salý qajet. «Uly dala» uǵymy ótkendi dáripteý úshin emes, bolashaqqa baǵyt beretin ıdeıalyq tuǵyr retinde qarastyryldy. Elimizdiń múddesine laıyqty, jan-jaqty damyǵan, boılarynda ulttyq sana, ulttyq psıhologııa qalyptasqan qoǵamymyzdyń erteńgi ıeleri — jastar.
— Patrıotızm — tek uran sóz emes, ol kúndelikti áreketten, bilimge umtylýdan, eńbekqorlyqtan, zańǵa baǵynýdan jáne el múddesin qorǵaýdan kórinedi. Shynaıy patrıot óz eliniń tarıhyn biledi, jetistikterin maqtan tutady jáne kemshilikterin túzetýge atsalysady. Memlekettik rámizderdi qurmetteý — Otandy qurmetteý degen sóz. Sondyqtan jas urpaq boıynda patrıottyq sezimdi tárbıeleý — otbasynyń, mekteptiń jáne búkil qoǵamnyń ortaq mindeti, — deıdi oblystyq qoǵamdyq keńestiń múshesi, Aqqýly aýdanyndaǵy sport mektebiniń dırektory Dýlat Abetjanov.
Osylaısha jańa qoǵamdyq kelisimniń negizin aıqyndaıtyn Ata zań jobasy pavlodarlyqtardyń kóńilinen shyǵyp otyr. Sarapshylar bul el damýynyń kelesi evolıýtsııalyq kezeńine jol ashatynyn alǵa tartady.
Kezdesý qorytyndysy boıynsha oblys ákimi qatysýshylarǵa belsendi azamattyq ustanymdary men aıtylǵan usynystary úshin alǵys bildirdi.
— Jańa Konstıtýtsııa táýelsizdiktiń sımvoly ǵana emes, memlekettiń qoǵam men bolashaq urpaq aldyndaǵy uzaq merzimdi jaýapkershiliginiń quralyna aınalyp otyr. Sońǵy sheshimdi el azamattary jalpyulttyq referendýmda qabyldaıdy. Osy ózgeristerdiń máni men mańyzyn óńirdiń árbir turǵynyna jetkizý bizdiń ortaq mindetimiz, — dep atap ótti Asaıyn Baıhanov.
Eske sala keteıik, Oljas Bektenov Jańa Konstıtýtsııa jobasy — bolashaqqa baǵdarlanǵan progressıvti qujat ekenin aıtty.