Ata zańda advokat mártebesi aıqyndalady – Mádı Myrzaǵaraev
ASTANA. KAZINFORM — Jańa Konstıtýtsııa jobasyna sáıkes advokattardyń mártebesi prokýrorlarmen bir deńgeıde teńestiriledi. Bul pikirdi Respýblıkalyq advokattar alqasynyń tóraǵasy Mádı Myrzaǵaraev Jibek Joly telearnasyna bergen suhbatynda aıtty.
— Advokattar men prokýrorlar mártebesin teńestirý jaıly usynys kezdeısoq aıtylǵan oı emes. Bul kópten beri kóterilip júrgen másele. Negizinde advokat mártebesi týraly norma buryn Ata zańymyzda bolǵan. Alaıda 1993 jyly Konstıtýtsııa mátininen alynyp tastaldy. Sodan beri, 33 jyl boıy advokattardyń mártebesi Ata zańda aıqyndalmaı keldi. Qaralyp jatqan zań jobasyna biz advokattardyń mártebesin bekitý týraly usynys engizdik. Bul bastama komıssııa músheleri tarapynan qoldaý taýyp otyr. Degenmen sońǵy sheshimdi halyq qabyldaıdy. Eger bul zań qabyldansa, onyń advokattarǵa ne beretinine emes, halyqqa qandaı paıdasy bar ekenine nazar aýdarǵan jón. Azamattardyń qylmystyq jáne azamattyq protsesterde qorǵaýshysy prokýrormen teń dárejede sóz saıysyna túsip, quqyqtaryn birdeı deńgeıde qorǵaı alsa, bul – azamattarǵa beriletin qosymsha múmkindik. Sondyqtan bul baptyń advokattardan góri halyqqa bereri kóp, deıdi ol.
Spıkerdiń aıtýynsha, jańa Konstıtýtsııa aıasynda bir kúndik emes, birneshe jyldan beri qordalanǵan máseleler sheshimin taýyp jatyr. Sonyń biri – quqyq salasyndaǵy ózgeris. Atap aıtqanda, sot sheshiminsiz ustaý merzimin 72 saǵattan 48 saǵatqa deıin qysqartý usynylǵan. Bul bastama sheteldik tájirıbeni eskere otyryp ázirlengeniń málimdedi.
— Álemniń ozyq elderinde kúdiktini sot sheshimi shyqqansha 72 nemese 48 saǵat emes, odan da qysqa merzimge ustaý tájirıbesi bar. Mysaly, AQSh pen Frantsııada adamdy aldymen 24 saǵatqa deıin ustaıdy, qajet bolǵan jaǵdaıda taǵy 24 saǵatqa sozýy múmkin. Al Danııada bastapqyda 12 saǵatqa, keıin sot sheshimine deıin 24 saǵatqa ustaý qarastyrylǵan. Kóptegen Eýropa elderi de osy tájirıbeni qoldanady. Qylmystyq-protsestik kodekske sáıkes, qazir adam sot sheshimi shyqqansha 48 saǵatqa deıin ustalady, al erekshe jaǵdaılarda bul merzim 72 saǵatqa deıin uzarýy múmkin. Meniń usynysym – osy normany Ata zańda arnaıy bekitip, aldyn ala ustaý merzimin 48 saǵatqa deıin qysqartý. Óıtkeni, mundaı jaǵdaıǵa tap bolǵan adam úshin bir saǵattyń ózi ońaı emes. Qazirgi tańda bul usynys Konstıtýtsııalyq keńeste qaralyp jatyr. Túrli pikirler aıtyldy, soǵan baılanysty sál ózgertilgen nusqasy da jasaldy, - deıdi Konstıtýtsııalyq keńes múshesi.
Sonymen birge, Mádı Myrzaǵaraev adam quqyqtarynyń vırtýaldy keńistikte de fızıkalyq quqyqtarmen teń dárejede qorǵalýy týraly zańnyń mańyzyna da toqtalyp ótti.
— Búginde vırtýaldy ómir men naqty ómirdiń arajigin ajyratý qıyndap barady. Azamattardyń jumysy da, qujattary da, qarjysy da tsıfrlyq keńistikpen tyǵyz baılanysty. Tipti túrli platformalarda balalardyń jeke derekterine deıin saqtalady. Tehnologııanyń qarqyndy damýy adamzatqa paıdasymen qatar jańa sıpattaǵy qylmystardyń da kóbeıýine ákelip otyr. Sonyń aıqyn mysaly – ınternet alaıaqtyq. Osy qaterlerden qorǵaný maqsatynda arnaıy usynys engizildi. ıAǵnı árbir adamnyń fızıkalyq ómirde qandaı qorǵaný quqyǵy bolsa, vırtýaldy keńistikte de dál sondaı deńgeıde qorǵalýy tıis. Azamattardyń jeke derekteri men quqyqtyq kepildikteri senimdi túrde saqtalýy qajet. Bul máseleni Konstıtýtsııa deńgeıinde bekitý – zaman kóshinen qalmaı, tsıfrlyq dáýirdiń talaptaryna beıimdelýdiń mańyzdy qadamy, - deıdi Mádı Myrzaǵaraev.
Aıta keteıik, «Qazaqstan zańgerler odaǵy» Konstıtýtsııa jobasyn búkilhalyqtyq referendýmǵa shyǵarý usynysyn qoldady.