Astyqty óńirler bıyl qansha tonna ónim jınaıdy

SQO-da 4,1 mln tonna astyq jınaldy: ónimdilik 17 tsentnerge jetti

Soltústik Qazaqstan oblysynyń ákimi Ǵaýez Nurmuhambetovtiń aıtýynsha, óńirde egin jınaý naýqany aıaqtalýǵa jaqyn. Búgingi tańda dándi jáne burshaqty daqyldar 2 mln 413 myń gektar nemese 84 paıyz alqapta jınaldy. Jalpy túsim — 4 mln 102 myń tonna, ortasha ónimdilik gektaryna — 17 tsentner. Maıly daqyldardyń 666 myń gektary nemese 54 paıyzyy bastyryldy. Ortasha ónimdilik gektarynan 11 tsentnerden 733 myń tonna ónim jınaldy.

— Óńirde oraq naýqanyn tabysty aıaqtaýdy qamtamasyz etý úshin keshendi sharalar qabyldandy. Oblys dıqandary 5 paıyzdyq jeńildikpen jalpy somasy 80 mlrd teńgege 1350 tehnıka satyp aldy, onyń ishinde 1003-i — otandyq tehnıka. Kúzgi dala jumystaryna 62 myń tonna, astyq keptirýge 14 myń tonna janar-jaǵarmaı ýaqytyly ári tolyq kólemde bólindi. Ónimdilikti arttyrý úshin 380 myń tonna mıneraldy tyńaıtqysh satyp alyndy, 57 myń tonna elıtalyq tuqym sebilip, sort jańartý kórsetkishi 12,5 paıyzdy qurady. Oblystyń astyq qabyldaý kásiporyndarynda 1 mln 173 myń tonna astyq jetkizildi. Onyń 724 myń tonnasy — bıdaı. Astyq saqtaý oryndarynyń 48 paıyzy júkteldi. Qabyldanǵan bıdaıdyń 60 paıyzy úshinshi synypqa jatady, — dedi ol.

Onyń málimetinshe, bıyl agrotehnıkalyq is-sharalardyń barlyq keshenin jeńildikpen qarjylandyrý kólemi 220 mlrd teńgeni qurady. «Keń dala 2» baǵdarlamasy boıynsha dıqandar alǵan nesıeni jabý belgilengen kestelerge sáıkes júzege asyrylady. Sonymen qatar kelesi jylǵy aýyl sharýashylyq maýsymyna daıyndyq júrip jatyr. 1 mln 800 myń gektar alqapta súdiger jer jyrtyldy. Kelesi jylǵy egiske 487 myń tonna qajetti tuqym qory tolyǵymen daıyn. Oblystyń mal azyǵyna qajettilik tolyq qamtamasyz etildi, maldyń qystan aman shyǵýyna azyq qory jetkilikti.

— Bıyl 8 aıda salaǵa 146 mlrd teńge ınvestıtsııa tartyldy, jyl sońyna deıin bul kórsetkishti 200 mlrd teńgege jetkizý josparlanyp otyr. Osy maqsatta 500-ge jýyq jańa jumys ornyn ashýǵa múmkindik beretin 19 ınvestıtsııalyq jobadan turatyn pýl jasaqtaldy, olar arqyly qosymsha 138 mlrd teńgege jýyq ınvestıtsııa tartý kózdelip otyr, — dedi Ǵaýez Nurmuhambetov.

Qostanaı oblysynda 71 mlrd teńgege astyqty tereń óńdeý zaýyty salynady

Al Qostanaı oblysy ákiminiń orynbasary Erbol Tasjúrekovtiń dereginshe, óńirde qazirgi ýaqytta 3 mln 390 myń gektar astyq nemese egin jınaý alqabynyń 84 paıyzy bastyryldy. Ortasha ónimdiligi gektaryna — 13,6 tsentnerden. Maıly daqyldar 615 myń gektar, kartop 5,1 myń gektar, kókónister 337 gektar alqaptan jınaldy. Kelesi jylǵa qajetti tuqym daıyndaldy. Aýyl sharýashylyǵy qurylymdary dızel otynymen qamtamasyz etilgen: 89,6 myń tonna, onyń ishinde keptirgish agregattarǵa 10,5 myń tonna bólindi. Otyndy jetkizý keste boıynsha júzege asyrylyp jatyr.

— Ónimderdi saqtaýǵa arnalǵan qoımalar jetkilikti: barlyǵy 8,3 mln tonna bar, onyń 3 mln tonnasy — elevatorlyq. Aǵymdaǵy kezeńdegi júkteme 37,2%-dy quraıdy. Aýyl sharýashylyǵy taýar óndirýshilerde 5,3 mln tonnalyq qoımalary bar. Oblys boıynsha 416 astyq keptirý agregaty, onyń 97-si elevatorlarda jáne 319-y aýyl sharýashylyǵy qurylymdarynda jumys isteıdi. Ónimdi saqtaý jáne óńdeý qýattary barlyq ósirilgen ónimdi saqtaýǵa tolyq múmkindik beredi, — dedi ol.

Onyń aıtýynsha, bıyl kóktemgi egis jáne egin jınaý jumystaryna jeńildikpen nesıe berý baǵdarlamalary boıynsha 151 mlrd teńgeden astam qarajat berildi, bul ótken jylǵy deńgeıden 1,7 esege kóp. Mıneraldy tyńaıtqyshtardy sýbsıdııalaýǵa 11 mlrl teńgeden asa qarajat bólinip, 340,5 myń tonna satyp alyndy. Mashına-traktor parkin jańartý maqsatynda bıyl 46,6 mlrd teńgege 428 traktor jáne 235 kombaın satyp alynǵan.

Sonymen qatar óńirde mynadaı ınvestıtsııalyq jobalar iske asyrylyp jatyr:

— Ósimdik sharýashylyǵy ónimderin qaıta óńdeý salasynda «Baıan Sulý» AQ-nyń jylyna 16,6 myń tonna ónim óndiretin quny 14,3 mlrd teńgelik kondıterlik jobasy;
— «Lısakovsk Maı Ekstraktsııalaý Zaýyty» JShS-nyń quny 39,1 mlrd teńge bolatyn jylyna 174 myń tonna ósimdik maıyn óndirý jobasy;
— Beıimbet Maılın aýdanynda 365 myń tonna jemdik un jáne 219 myń tonna ósimdik maıyn óndiretin óndiristik keshen, ınvestıtsııa somasy — 10 mlrd teńge;
— jylyna 90 myń tonna makaron ónimderin óndiretin zaýyt, ınvestıtsııa somasy — 7 mlrd teńge;
— Qostanaı aýdanynda 1,2 mlrd teńgege syıymdylyǵy 5,2 myń tonna kókónis saqtaý qoımasy;
— jylyna 415 myń tonna astyqty tereń óńdeýge arnalǵan zaýyt, quny — 71,1 mlrd teńge.

Aqmolada qurǵaqshylyqqa qaramastan ónimdilik 14 tsentnerge jetti

Aqmola oblysynyń ákimi Marat Ahmetjanov Memleket basshysynyń agroónerkásiptik keshendi jańǵyrtý jónindegi tapsyrmalaryn iske asyrý aıasynda óńirde ınnovatsııalyq sheshimder engizilip jatqanyn aıtady.

— Bul dıqandarǵa joǵarǵy ónim alýǵa jáne astyq sapasynyń turaqtylyǵyn qamtamasyz etýge múmkindik beredi. Óńirdegi egin jınaý naýqany sońyna taıaǵan shaqta biz bul jumystyń naqty nátıjesin kórip otyrmyz. Búgingi tańda agrarshylardyń negizgi kúshi maıly daqyldardy, kartop pen kókónisterdi jınaýdy aıaqtaýǵa baǵyttalyp otyr, — dedi ol.

Óńir basshysynyń dereginshe, qazirgi tańda dándi jáne burshaqty daqyldar 4 mln gektar alqapta bastyryldy. Ortasha ónimdilik gektaryna 14 tsentnerdi quraıdy, barlyǵy 5 mıllıon 600 myń tonna astyq jınaldy.

— Osy kezeńniń mańyzdy nátıjesi — óńir kelesi jylǵy egin egý naýqanyna qajetti tuqym qorymen 100% qamtamasyz etildi. Qazirdiń ózinde rezervke 539 myń tonnadan astam tuqym daıyndaldy. Maıly daqyldar 450 myń gektarǵa jýyq alqapta jınaldy, ortasha ónimdiligi gektaryna 9 tsentnerden asty. Jalpy túsimi shamamen 405 myń tonnany quraıdy, — dedi oblys ákimi.

Onyń málimetinshe, jınalǵan ónimdi saqtaý máseleleri de baqylaýda: óńirde jalpy syıymdylyǵy 7,3 mln tonnany quraıtyn 67 lıtsenzııalanǵan astyq qabyldaý kásiporny men astyq qoımasy jumys istep tur. Búgingi tańda astyq qabyldaý kásiporyndary 1,9 mln tonnaǵa astyq qabyldady, onyń 71%-dan astamy, ıaǵnı 1,4 mıllıon tonnasy — bıdaı. Bıylǵy ónimniń joǵarǵy sapasyna erekshe toqtalǵym keledi: jalpy jınalǵan astyqtyń shamamen 90%-y sapasy joǵarǵy 3-synyptyq astyq. Onyń ishinde 70%-y quramyndaǵy belok mólsheri joǵary, suranysqa ıe «Hi-Pro» sanatyna jatady.

Astyq jınaý naýqanyn úzdiksiz júrgizý úshin oblys jeńildetilgen baǵamen beriletin dızel otynymen tolyq kólemde qamtamasyz etildi. Bıyl oblystyń agroónerkásiptik keshenin damytýǵa 323 mlrd teńgeden astam qarjy qarastyrylǵan, onyń ishinde 237,5 mlrd teńge — jeńildetilgen nesıeler. Bıylǵy maýsymda «Keń dala 2» jeńildetilgen nesıe berý baǵdarlamasy erekshe ról atqardy, onyń aıasynda 131 mlrd teńgeden astam somaǵa 948 agrarshy qarjylandyryldy. Bıyl satyp alynǵan aýyl sharýashylyǵy tehnıkasynyń 76%-y otandyq óndirýshiler shyǵarǵan.

— Aýa raıynyń qolaısyzdyǵy boıynsha bıylǵy agrarlyq maýsym 1998 jylǵa óte uqsas: óńirde shamamen 45 kún ystyq úzdiksiz saqtalyp, bul agrarshylar úshin úlken synaq boldy. Sol jyly dál osyndaı qurǵaq jaǵdaıda ortasha ónimdilik gektarynan nebári 3,7 tsentnerge deıin tómendegen edi. Úkimet tarapynan kórsetilgen júıeli qoldaýdyń nátıjesinde bıyl ondaı jaǵdaıǵa jol bermedik. Mashına-traktor parkin jańartý, tyńaıtqyshtardy engizý kólemin arttyrý jáne zamanaýı tehnologııalarǵa kóshýdiń arqasynda aýa raıynyń negatıvtik faktorlaryn tómendetýge múmkindik berdi. Prezıdenttiń óńirge sapary barysynda oń baǵasyn alǵan «Digital Akmola» ekojúıesi salaǵa jasandy ıntellekt tehnologııalaryn engizýge óz tıimdiligin dáleldedi. Sońǵy 30 jyl derekteri boıynsha ortasha ónimdilik 9,5 tsentnerdi quraıtyn bolsa, bıyl 14 tsentnerge jetip otyr, — dedi Marat Ahmetjanov.

Osy oraıda Premer-mınıstr Oljas Bektenov kelesi egis naýqanyna qajetti kólemde sapaly tuqym qoryn qalyptastyrýǵa erekshe nazar aýdarý qajettigin aıtty. 

— Oblys ákimdikteri mıneraldyq tyńaıtqyshtar engizý, elıtalyq tuqymdardyń úlesin arttyrý jáne aýyl sharýashylyǵy tehnıkasy parkin jańartý boıynsha ındıkatıvtik kórsetkishterdi qamtamasyz etýi tıis, — dedi Úkimet basshysy.

Osyǵan deıin Qazaqstanda jyl saıyn shamamen 3 mln tonna kartop jáne 2,5-3 mln tonna kókónis óndiriletinin jazǵan edik.