Astananyń jobalaryna quıylyp jatqan qarajattyń úshten ekisi jeke bıznestiń enshisinde

Álem ózgerýde, geosaıası jaǵdaı da ózgeriske ushyraýda. Biraq osyndaı dúrbeleńge qaramastan Qazaqstan mine jıyrma jyldan astam ýaqyt boıy turaqtylyqtyń turaǵy bolyp qalýda. Bizdiń elimiz aıdaı álemge tanylyp, memleketimizdiń aýmaǵynda óz bıznesin júrgizýge nıet bildirgen sheteldik kompanııalardyń sany kúnnen kúnge artýda.

Investıtsııalyq tartymdylyqty saıası jáne áleýmettik turaqtylyq, bıliktiń baıandylyǵy men halyqtyń qoldaýy, sondaı-aq sheteldik kapıtalǵa arnalǵan jeńildikter men artyqshylyqtar júıesi, syrttan kelgen ınvestıtsııany qoldaý men qorǵaý júıesi qamtamasyz etýde.

Dúnıejúzilik bank daıyndaǵan bıznes júrgizý reıtıngisinde Qazaqstan ótken jylmen salystyrǵanda 7 satyǵa joǵary kóterildi. Eń joǵary qarqynmen damyp kele jatqan kórsetkishter - kásiporyndardy tirkeý jáne nesıelendirý. Birden birneshe kórsetkish boıynsha bizdiń elimiz eń eleýli jetistikterge jetken elderdiń ondyǵyna kirip otyr.

Bıznesti júrgizý qarqynyna saı ınvestıtsııalyq belsendiliktiń de kórsetkishteri jaqsarýda. Qazaqstan TMD elderi arasynda jan basyna shaqqandaǵy tikeleı sheteldik ınvestıtsııa kórsetkishteri jáne olardyń jalpy ishki ónimdegi úlesi boıynsha kósh bastap keledi. 2007-2009 jyldary álemdik qarjy daǵdarysy jaǵdaıynda, jalpy álemdegi tikeleı sheteldik ınvestıtsııa eki ese qysqarǵan kezde Qazaqstan tikeleı sheteldik ınvestıtsııa qamtýda rekordtyq kórsetkishke qol jetkizdi. Taldaý jumystary kórsetkendeı, qazirgi ýaqytta QR ınvestıtsııalyq jaǵdaıy odan ári órkendeýge jeterlik áleýetke ıe. Qazaqstan Respýblıkasynyń Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstri Áset Isekeshevtiń aıtýynsha, ekonomıkanyń básekege qabilettiliginiń ósýi arqyly jáne elimizdiń múmkindigin tıimdi paıdalaný arqyly tikeleı sheteldik ınvestıtsııa kólemin jylyna 10 mlrd. AQSh dollary deńgeıine deıin kóterilýi ábden múmkin. El ekonomıkasynyń básekege qabilettiligin arttyrýdy qamtamasyz etý maqsatynda Qazaqstan Respýblıkasynda ınvestıtsııalardy tartý, arnaıy ekonomıkalyq aımaqtardy jáne eksportty yntalandyrý jónindegi 2010-2014 jj. arnalǵan baǵdarlamaǵa ózgerister men qosymshalar túrinde QR Úkimetiniń qaýlysymen bekitilgen QR shıkizattyq emes sektoryna ınvestıtsııalar tartý jónindegi Ulttyq jospary daıyndaldy.

2016 jyly Qazaqstan jalpy Ortalyq-Azııalyq aımaqtyń saýda, logıstıkalyq, iskerlik ortalyǵy bolýy tıis.

Damý ortalyǵy

2017 jylǵa taıaý «EKSPO-2017» Halyqaralyq mamandandyrylǵan kórmesi ótetin kezeńde Astana ártaraptandyrylǵan básekege qabiletti ekonomıkasy jáne tartymdy bıznes ortasy bar qala bolady. Qazirdiń ózinde joǵary ınnovatsııalyq damý men kadrlyq áleýeti bar bolashaq ekonomıkalyq ortalyǵynyń aıaqtanýy úrdisin baıqaýǵa bolady. Sonymen qatar, ekonomıkalyq belsendiliktiń jáne aımaqtyq, ǵalamdyq naryqta eldiń ıntegratsııasynyń ósý perspektıvasy jarqyn. Qala kúnnen kúnge kórkeıip týrıster úshin tartymdy, qala turǵyndary men qonaqtary úshin jaıly ortaǵa aınalýda.

Astana búgingi kúnniń ózinde ınvestıtsııalyq jobalardyń ortalyǵyna aınaldy. Qalanyń álemdik deńgeıdegi astana retinde memlekettiń belsendi qoldaýynyń arqasynda jeke kapıtal quıylýda. Búgingi kúni Astana ekonomıkasyna tartylyp jatqan barlyq ınvestıtsııalardyń 60%-ǵa jýyǵy memlekettik emes ınvestıtsııalar.

Qalanyń ınvestıtsııalyq tartymdylyǵyn kóterý maqsatynda 2001 jyldan bastap elorda aýmaǵynda «Astana - jańa qala» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵy jumys isteıdi. Onyń quramyna jańa ákimshilik-iskerlik ortalyq pen Indýstrıaldyq park kiredi.

Búginde AEA basty bóligi bolyp tabylatyn Indýstrıaldyq park aýmaǵynda jalpy quny 170 mlrd. teńgeni quraıtyn 46 joba júzege asyryldy jáne iske qosý josparlanýda. Olardyń ishinen 11 kásiporyn iske qosyldy, atap aıtqanda lokomotıv shyǵaratyn «General Electric», jolaýshylar vagondaryn daıyndaıtyn «Talgo», elektrovozdar «Alstom», tikushaqtar qurastyratyn «Evrokopter Qazaqstan Injınırıng» JShS sııaqty belgili iri jobalar bar. 2013 jyly sommasy 25 mlrd. teńge bolatyn 8 jobany júzege asyrý josparlanýda, olardyń arasynda affınaj zaýyty, elektrondyq-optıkalyq quraldar, áınekten jasalatyn buıymdar jáne t.b.

Ónerkásiptik óndiristi júzege asyrý kezinde «Astana - jańa qala» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵy aýmaǵynda nysandy paıdalanýǵa bergennen keıin qatysýshylarǵa salyqtan jáne kedendik baj salymdaryn jáne basqalaryn tóleýden bosatý sııaqty ár túrli jeńildik túrleri qarastyrylǵan.

Sonymen birge, Indýstrııalandyrý kartasy sheńberinde ınvestıtsııalyq jobalardy júzege asyrý Astananyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýyna jaǵymdy áser etedi. 2011-2015 jyldarǵa arnalǵan Astanany damytý baǵdarlamasynda mynandaı boljam jasalǵan: «2015 jyly jańa óndiris oryndaryn engizý salaǵa 300 mlrd. teńgeden asa qarajat tartýdy kózdeıdi, bul bıýdjetke salyq túsýin kóbeıtip, elordanyń jalpy ishki óniminiń artýyna yqpal etedi, sondaı-aq 800-den asa jańa jumys oryndaryn ashýǵa múmkindik beredi».

Sonymen birge, Astana qalasynyń ákimdigi jumys istep jatqan kásiporyndardy jańartý jáne tehnıkalyq jaǵynan qaıta qurý, sondaı-aq «Bıznestiń jol kartasy 2020» baǵdarlamasy sheńberinde jumysyn endi bastap jatqan sýbektilerdi qoldaýǵa atsalysyp otyrady.

Ortasha merzimdi kezeńge Astana úshin ınnovatsııalyq damýdyń, qalanyń saýda-qarjy, kólik-logıstıkalyq jáne týrıstik ortalyq retindegi mindetterin keńeıtý baǵytynda basym jaqtary belgilendi. Bul óz kezeginde ınvestıtsııalar men bilikti mamandardy tartýǵa uıytqy bolady.