Astananyń Bas jospary jańardy: elordada qandaı nysandar salynady

Bas jospar qalanyń aldaǵy damýyn aıqyndaıtyn negizgi qujat. Onda aýmaqtardy ıgerý, áleýmettik nysandardy ornalastyrý, kólik jáne ınjenerlik ınfraqurylymdy damytý baǵyttary qamtylǵan.

Qujatta úsh kezeń belgilengen:

— bastapqy kezeń — 2025 jylǵy 1 qańtar;

— birinshi kezeń — 2030 jyl;

— eseptik merzim — 2035 jyl.

Jańartylǵan Bas jospardy ázirleý kezinde Astananyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýy, qala aýmaǵynyń qazirgi paıdalanylýy, ınjenerlik jáne kólik ınfraqurylymynyń jaǵdaıy eskerilgen. Sondaı-aq elordanyń Astana aglomeratsııasymen baılanysyna mán berilgen.

Bas josparda qalanyń áleýmettik, demalys, óndiristik, kólik jáne ınjenerlik ınfraqurylymyn damytý baǵyttary aıqyndalǵan. Sondaı-aq qujatta aýmaqtardy paıdalaný tártibi, qurylys júrgiziletin jáne ıgerilmeıtin jerler, rezervke qaldyrylatyn aýmaqtar men jer ýchaskelerine qatysty máseleler qamtylǵan.

Qujatta tabıǵı jáne tehnogendik qaýip-qaterlerden qorǵaý, ekologııalyq jaǵdaıdy jaqsartý, sý nysandaryn lastanýdan jáne sarqylýdan saqtaý, azamattyq qorǵanys pen kólik júıesin damytý sharalary da kórsetilgen.

Bas jospardyń negizinde qalanyń áleýmettik-ekonomıkalyq damý baǵdarlamalary, elektr, jylý, gaz jáne sýmen jabdyqtaý, káriz jáne nóser sý júıelerin damytý shemalary ázirlenedi. Sondaı-aq kólik shemasy, egjeı-tegjeıli josparlaý jobalary, turǵyn jáne óndiristik aýmaqtardy jańartý baǵdarlamalary, qoǵamdyq keńistikter men kógaldandyrý jobalary daıyndalady.

Astana halqy 2035 jylǵa qaraı 2,3 mln-ǵa jýyqtaıdy

2025 jylǵy 1 qańtardaǵy jaǵdaı boıynsha Astanada 1 mln 528 myń adam turǵan.

Bas jospardaǵy boljamǵa sáıkes, 2030 jyly elorda halqy 1 mln 965,5 myń adamǵa, al 2035 jyly 2 mln 275 myń adamǵa jetedi. Sol kezde eńbekke qabiletti jastaǵy turǵyndardyń úlesi qala halqynyń 59,5 paıyzyn quraıdy dep boljanyp otyr.

2025 jyldyń basynda Astanadaǵy turǵyn úı qorynyń jalpy aýdany 36 mln 685 myń sharshy metr bolǵan.

Taǵy 33 mln 311 myń sharshy metr turǵyn úı salý josparlanǵan. Onyń 15 mln 265 myń sharshy metri 2030 jylǵa deıin paıdalanýǵa berilýi tıis.

Sonymen qatar qalany odan ári damytý úshin eski jáne apatty úılerdi, saıajaılardy, garajdardy jáne az qabatty qurylystardy buzý qajet. Bas jospardy júzege asyrý barysynda jalpy aýdany 1 mln 713 myń sharshy metr turǵyn úı qoryn buzý kózdelgen. Onyń 484 myń sharshy metri 2030 jylǵa deıin súriledi. Buzylatyn nysandardyń 95 paıyzyn jeke úı qurylystary quraıdy.

Astanada qansha mektep pen balabaqsha qajet

Halyq sanynyń ósýine baılanysty áleýmettik nysandarǵa degen qajettilik te artady.

2035 jylǵa qaraı mektepke deıingi uıymdarda 159 194 oryn qajet bolady. Bul qajettilikti qamtamasyz etý úshin 206 balabaqsha salý kózdelgen.

Jalpy bilim beretin mektepterde 2030 jylǵa qaraı 182 423 oryn, al 2035 jylǵa qaraı 256 170 oryn qajet bolady.

Bas josparda 2030 jylǵa deıin 123 mektep, al odan keıin 2035 jylǵa deıin taǵy 55 mektep salý qarastyrylǵan.

Qalanyń ekologııalyq jaǵdaıy qalaı ózgeredi

Bas jospardy jańartý kezinde 2035 jylǵa deıin qabyldanǵan sheshimderdiń qorshaǵan ortaǵa áseri de baǵalanǵan.

Astanada aýa sapasyna eń kóp áser etetin negizgi faktorlardyń qatarynda avtokólik, jylý energetıkasy, jeke jylý kózderi men kommýnaldyq-turmystyq sektor atalǵan.

Aýanyń lastanýyn azaıtý úshin turǵyn úıler men kommýnaldyq ınfraqurylymdy gazdandyrýdy jalǵastyrý, JEO-2 men JEO-3-ti jańǵyrtý, qoǵamdyq kólik pen Tarlan Astana júıesin damytý jáne kógaldandyrylǵan aýmaqtardy kóbeıtý josparlanǵan.

Sýmen qamtý úshin jańa nysandar salynady

Qala Astana sý qoımasy, Qanysh Sátbaev atyndaǵy kanal jáne Esil ózeni arqyly sýmen qamtamasyz etiledi.

Qala ósken saıyn sý tutyný kólemi artyp, káriz júıesine túsetin júkteme de kóbeıedi. Osyǵan baılanysty táýligine 210 myń tekshe metr sý óńdeı alatyn № 4 sorǵy-súzgi stantsııasyn salý josparlanǵan.

Sondaı-aq táýligine 35 myń tekshe metr sý beretin Nura jerasty sý ken ornyn ıgerý, KOS-2 jáne KOS-3 tazartý nysandaryn, jergilikti tazartý qurylǵylaryn salý jáne nóser sýyn tazartý júıesin damytý kózdelgen.

Budan bólek, sý aıdyndarynyń arnasyn jáne túbin tazartý, jaǵalaý aýmaqtaryn retke keltirý jáne sý ekojúıelerin qalpyna keltirý josparlanyp otyr.

Qarabıdaıyq sý jınaqtaýshy kólin tazartý men Nura jáne Esil ózenderiniń aralyǵyndaǵy aýmaqtardy sý basýdan qorǵaýǵa erekshe nazar aýdarylady. Qaladaǵy sý qory jerleriniń jalpy aýmaǵy 5,41 myń gektardy quraıdy.

Kólik pen áýejaıdan shyǵatyn shý da eskeriledi

Astanada shý deńgeıine negizinen avtokólik qozǵalysy, temirjol jáne halyqaralyq áýejaı áser etedi. Ekinshi ushý-qoný jolaǵynyń iske qosylýy men kólik jelisiniń keńeıýine baılanysty qalada shý deńgeıi joǵary aýmaqtar artýy múmkin.

Sondyqtan turǵyn úıler men qoǵamdyq nysandardy ornalastyrý kezinde shý deńgeıine qatysty shekteýler eskeriledi. Sonymen qatar qoǵamdyq kólikti damytý, shý deńgeıin tómendetý sharalaryn qabyldaý jáne qaladaǵy shý deńgeıin turaqty baqylaý qarastyrylǵan.

Taldykól kólderiniń bir bóligi saqtalady

Qaladaǵy ekologııalyq turǵydan qundy aýmaqtardyń qataryna Esil ózeniniń jaıylma aýmaǵy, Taldykól men Maıbalyq kólderi, sýly-batpaqty alqaptar jáne Astananyń «jasyl beldeýi» engizilgen.

Bas josparda Kishi Taldykól kólderiniń № 5, № 7 jáne № 9 ýchaskelerin saqtaý kózdelgen. Sonymen birge kógaldandyrylǵan aýmaqtardy keńeıtý jáne tabıǵı aýmaqtar qurylys úshin alynǵan jaǵdaıda onyń ornyn toltyrýǵa baǵyttalǵan ekologııalyq sharalar júrgizý josparlanǵan.

Jerdiń búlinýi men sý basý qaýpin azaıtý úshin zaqymdanǵan aýmaqtardy qalpyna keltirý, kógaldandyrý júıesin damytý jáne qaldyqtardy basqarý nysandarynyń ekologııalyq qaýipsizdigin qamtamasyz etý sharalary qarastyrylǵan.

Klımattyń ózgerýi de nazarǵa alynǵan

Astanany damytý kezinde klımattyń ózgerýine beıimdelý jáne parnıktik gazdar shyǵaryndylaryn azaıtý máseleleri eskeriledi.

Ol úshin gazdandyrýdy jalǵastyrý, energııa tıimdiligin arttyrý, qoǵamdyq kólikti damytý, «jasyl beldeýdi» keńeıtý, sýly-batpaqty aýmaqtardy saqtaý jáne jańbyr men erigen qar sýyn basqarý júıesin jetildirý josparlanyp otyr.

Qujatta kózdelgen tabıǵatty qorǵaý sharalary júzege asyrylǵan jaǵdaıda Bas jospardy iske asyrý qorshaǵan ortaǵa eleýli keri áser etpeıtini kórsetilgen.

Astananyń jańartylǵan Bas josparyn bekitken Úkimet qaýlysy 2026 jylǵy 8 tamyzdan bastap qoldanysqa engizildi.