Astanadaǵy «Small» saýda jelisi qantty qoımasynda «tyǵyp» otyrǵan (FOTO)
ASTANA. QazAqparat - Birneshe kúnnen beri búkil respýblıka boıynsha qant tapshylyǵy qatty sezilip tur. Mysaly, Qaraǵandyda turaqty qordan 150 tonna kólemindegi taýar ınterventsııasyna qaramastan, óńirdegi qant tapshylyǵy joıylǵan joq.
Al, Óskemen qalasynyń turǵyndary tosap qaınatyp, qysqa qamdaný maýsymy ashylǵan kezde, qanttyń bir kelisin 450 teńgege satyp alýda.
Astana jurtynyń da qant izdep, bas qatyrǵanyna birneshe kún boldy. Elordanyń keıbir saýda oryndarynda qant baǵasy (árıne, eger sórelerde bolsa) 250-280 teńgeden birden 350-415 teńgege deıin sharyqtap ketken.
Astana naryǵyndaǵy qant baǵasyna qatysty jaǵdaımen jiti tanysý úshin biz qaladaǵy iri saýda oryndaryna bas suqtyq. Anyqtaǵanymyzdaı, keıbir saýda oryndary qant tapshylyǵyn qoldan jasap otyr eken...
Aldymen, Saýran kóshesiniń boıyndaǵy «Anvar» dúkenine bardyq. Sýpermarket sóresinde eki kelilik qant dorbasynan nebári tórt-bes dana qalǵan eken. Onyń ózinde, bul dúken qanttyń bir kelisin 413 (!) teńgege satty.
(Foto. «Anvar» dúkenindegi «Tsesna» markaly qanttyń eki kelisi - 826 teńgege satylyp jatyr).
«Anvardan» shyǵyp, Sh.Ýálıhanov kóshesiniń boıyndaǵy «Jannur» saýda ortalyǵynyń birinshi qabatynda ornalasqan «SMALL» sýpermarketine bardyq. Sýpermarkettiń satýshy-konsýltanttaryna jýrnalıst ekenimizdi aıtpaı, «qant qaı jerde turatynyn aıtyp jiberińizshi» degen ótinish bildirdik. Biraq, aldymyzdan shyqqan tórt satýshy-konsýltant úsh kúnnen beri dúkende qant joq ekenin aıtty. Jáne úsh kún buryn bul dúkendegi qant 247 teńgeni quraǵanyn, endi qant qashan satylymǵa shyǵatyny belgisiz ekenin de málim etti.
Dúkende nege qant joq ekenin jáne bunyń sebebi nede ekenin, jýyq arada qant satylymǵa shyǵa ma, joq pa, sony anyqtaý úshin osy sýpermarkettiń ákimshiligine jolyqtyq. Ákimshilik aldyndaǵy kúzetshi boıjetken esh qujatty suramastan bizge ákimshilik otyratyn bólmeni kórsetti. Kirsek, eki kompıýterde eki qyzmetker otyr - birinshisi ózin sýpermarket ákimshisi Beksultanova Gúljan Nurtasovna dep tanystyrdy, ekinshi er adam ózin tanystyrýdan múlde bas tartyp, agenttik qyzmetkerleriniń qyzmettik kýáligin surady jáne bizdiń ruqsatymyzdy almastan, ony sýretke túsirip aldy.
Jýrnalıst ekenimizdi aıtyp, qant naryǵy jaıly surap edik, Gúljan Nurtasqyzy bizdiń kózimizshe satýshy-konsýltanttarǵa tapsyrma berdi: «qoımadaǵy qantty sórege shyǵaryńdar» dep buıyrdy ol qol astyndaǵy qyzmetkerlerge. Sonda, sýpermarket ónimdi ádeıi qoımada tyǵyp otyrǵan ba? Bul suraqty biz ákimshilikke qoıyp edik, qobaljyp ketken olar bizge daýys kótere sóılep, qant satylymda bar ekenin jáne biz olardyń ruqsatynsyz aýdıojazba júrgizip jatqanymyzdy aıtyp, «qorqytyp» qýyp shyqty. Biz dereý sýpermarket zalyna kirip, qyzmetkerlerdi qaıta suraqqa aldyq. «Qant joq, úsh kúnnen beri joq, qashan bolatynyn bilmeımiz», dedi bizge Erkebulan esimdi qyzmetker. Onyń áriptesteri de bul sózdi rastady. Sol sátte dúkenniń kúzeti kelip, «QazAqparat» tilshilerin qýyp shyqty.
Bul rette, Qazaqstan Respýblıkasynyń Buqaralyq aqparat quraldary týraly zańdy eske sala ketsek. Zańǵa sáıkes, jýrnalıst óziniń qyzmettik kýáligin kórsetken soń, barlyq menshik formasyndaǵy oryndar men memlekettik organdardyń jaýapty tulǵalarymen kezdesýge, qoǵamdy alańdatatyn kez kelgen máselege qatysty (zańda tyıym salynbaǵan) aýdıo, beıne jazba júrgizýge quqyly.
«SMALL»-dan shyqqannan keıin, Sh.Ýálıhanov kóshesiniń boıyndaǵy «Green» sýpermarketine bardyq. Satýshylardyń aıtýynsha, dúken bes kúnnen beri qant «kórmegen» jáne bes kún buryn qanttyń bir kelisi úshin 300 teńgeden satylǵan. «Green» sýpermarketiniń qyzmetkerleri jýrnalısterge múlde basqa kózqaraspen qarap, qoımalary men zaldaryn aralatyp, qant joq ekenin dáleldedi.
Bul máseleni, ıaǵnı, qant tapshylyǵyna qatysty joǵaryda kýá bolǵan jaǵdaılardy odan ári nazarda ustaımyz. Qazir «QazAqparat» tilshileri QR Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligine, Astana qalalyq tutynýshylardyń quqyqyn qorǵaý departamentine, osy departamenttiń tergeý bólimine, QR Ulttyq ekonomıka mınıstrliginiń Tabıǵı monopolııalardy retteý komıtetine tıisti saýaldaryn joldady.
Astana qalalyq tutynýshylardyń quqyǵyn qorǵa departamentine qarasty Tergeý bóliminiń habarlaýynsha, Qazaqstan Respýblıkasynyń qoldanystaǵy zańyna sáıkes,
-monopolııa arqyly joǵary baǵa ornatý;
-suranystaǵy taýarlardy satýǵa jáne óndirýge negizsiz shekteý qoııý, múmkindik bola tura, ony satpaý;
-taýardy aınalymnan ádeıi alyp tastaý arqyly jasandy tapshylyqqa jol berý faktileri dáleldense, arnaıy tergeý júrgiziledi.
Bundaı áreketi dáleldengen jaǵdaıda, monopolııa arqyly túsken qarjy tolyq tárkilenip, sol paıdadan 3-5 paıyz aralyǵynda aıyppul salynady.