Astanadaǵy eń eski toǵyz ǵımarat
ASTANA. QazAqparat - Astana - álemdegi eń jas, biraq qarqyndy damyp jatqan qalalardyń biri. Astanaǵa kelgen týrısterdiń kóbi zamanaýı arhıtektýraǵa tańdaı qaǵady. Degenmen, bıik ǵımarattar arasynda Aqmola dep atalǵan eski qalanyń bir bólshegi áli saqtalǵan. QazAqparat tilshisi Astana qalalyq Mádenıet, muraǵat jáne qujattama basqarmasymen birlese otyryp, 170 jyldan astam tarıhy bar ǵımarattardyń TOP toǵyzdyǵyn nazarlaryńyzǵa usynady.
Kópes úıi - Sáken Seıfýllın mýzeıi
Astanadaǵy eń eski ǵımarat qazirgi Sáken Seıfýllın atyndaǵy mýzeıdiń ǵımaraty. Bul nysan 1846 jyly salynǵan.
171 jyl buryn Aqmola oblysynda kópester alqasy bir qabatty osy ǵımaratty saldyryp, onyń jertólesin satylǵan buıymdardyń esebin júrgizetin kontor qylǵan. Al HH ǵasyrda kópes úıiniń ornyna «Zorka» degen balabaqsha ashylǵan. 1988 jyly 20 aqpanda bul ǵımaratta Sáken Seıfýllınniń mýzeıi ashylyp, jazýshynyń aty berilgen bolatyn.
M.Áýezov kóshesi, 20. 1846 jyly salynǵan.
Dárigerdiń úıi - mýzeı ákimshiliginiń ǵımaraty
S.Seıfýllın atyndaǵy mýzeıdiń ákimshiligi jumys isteıtin myna ǵımaratta HH ǵasyrdyń basynda F.I. Blagoveşenskıı atty dáriger turyp, jumys istegen eken. Keńes odaǵy kezinde bul ǵımaratta Ortalyq oblystyq býhgalterler mektebi jumys istegen.
M.Áýezov kóshesi,20a. HH ǵasyrdyń basynda salynǵan.
Musylmansha mektep- basqarma keńsesi
HH ǵasyrdyń basynda qazirgi Otyrar kóshesiniń boıynda Aqmolanyń eń alǵashqy musylmansha mektebi ashylǵan bolatyn. 1907 jyldan bastap medreseniń janynan qyrǵyz-tatar bastaýysh mektebi ashylǵan bolatyn. Mektepte 27 bala bilim alǵan. №29 úıde - qyz balalar, №31 úıde - ul balalar oqyǵan. 1912 jyly bul mektepte jazýshy, aqyn, qoǵam qaıratkeri Sáken Seıfýllınniń ózi sabaq bergen.
Keıinnen ǵımarat Q.Qýanyshbaev atyndaǵy akademııalyq qazaq-mýzyka drama teatrynyń tsehy bolsa, qazir bul ǵımarat qaıta jóndelip jatyr. Jóndelip bitken soń qalalyq mádenıet, muraǵat jáne qujattama basqarmasy osy ǵımaratqa kóship barady.
Otyrar, kóshesi 1/3, XIX ǵasyrdyń sońynda salynǵan.
Konstantın-Elenın shirkeýi
HІH ǵasyrda Konstantın-Elenın shirkeýi salynǵan bolatyn. Shirkeý áli kúnge deıin osylaı atalady.
1849 jyldyń 12 qyrkúıeginde Aqmola shirkeýiniń din qyzmetshisi Mıhaıl Nıkolskıı shekara basshysyna ótinish bildirip, shirkeý qurylysyn 1850 jyldyń kókteminde bastaıyq degen oıyn aıtypty. 1856 jyldyń 8 shildesinde bas shirkeý ókili Ioann Toropov jańa shirkeýge Konstantına men Elenınniń atyn bergen.
Respýblıka dańǵyly, 12-B, 1854-1856 jyldary salynǵan
Matveı Kýbrın kópestiń saýda úıi - «Astana» saýda ortalyǵy
Qazirgi Kenesary kóshesiniń boıynda turǵan bul ǵımarat osydan 112 jyl buryn Matveı Kýbrın kópes pen onyń uldarynyń saýda úıi retinde salynǵan. Revolıýtsııadan keıin bul ǵımaratta qalalyq kitaphana, baspahana, ekonomıkalyq bólim jumys istegen. Ýaqyt óte kele, ǵımarattyń áýel bastaǵy «statýsy» keıin qaıtarylyp, ártúrli dúkender ornalasa bastaǵan. Keıin, kópestiń úıi ortalyq ýnıvermag bolyp shyqty.
1944 jyly órt bolyp, ǵımarattyń aǵash qańqalary túgel órtengen. Sodan keıin alty jyldan soń órtengen ýnıvermagty qalpyna keltirý týraly sheshim qabyldanǵan eken. Jóndelgen soń ǵımaratta nan satyla bastaǵan. Qazirde bul ǵımaratta «Astana» saýda ortalyǵy jumys isteıdi.
Kenesary, kóshesi 37, 1905-1907 jyldary salynǵan
Vasılıı Kýbrın kópestiń úıi - Ýkraına elshiliginiń ǵımaraty
Qazirgi Áýezov atyndaǵy kósheniń boıynda taǵy bir Kýbrın atty kópeske tıesili ǵımarat tur. Biraq Matveı Kýbrın emes, Vasılıı Kýbrın. Kópes 1910 jyly salynǵan bul úıde ómir súrgen.
1920 jyldyń qazanynda bul úı resmı túrde «Alǵashqy keńesshiler úıi» bolyp ózgerdi. HH ǵasyrdyń ortasynda ǵımarat «Pıonerler úıine» aınalǵan. HH ǵasyrdyń 80-inshi jyldarynda ǵımarat ishinde Tselınograd oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıi ornalasqan bolatyn. 2000 jyldan bastap bul ǵımaratta Ýkraınanyń Qazaqstandaǵy elshiligi jumys istep keledi.
Áýezov kóshesi, 57, 1910-1912 jyldary salynǵan
P.G.Moıseev kópestiń úıi - Ardagerlerge arnalǵan aýrýhana
Matveı Kýbrın, Vasılıı Kýbrın atty kópesterdiń janynda P.G.Moıseev atty taǵy bir kópes ómir súrgen bolatyn.
Moıseev kópestiń úıi 1914 jyly salynǵan. Qazir bul ǵımarat Uly Otan soǵysy múgedekteriniń Ortalyq klınıkalyq gospıtali.
Bókeıhan kóshesi,40. 1914-1918 (1921) jyldary salynǵan
Marıın gımnazııasy - qalalyq sot
Qazir Astana qalasynyń mamandandyrylǵan soty ornalasqan ǵımarat HH ǵasyrdyń basynda Marıın gımnazııasy úshin salynǵan bolatyn. Ár jyldary bul ǵımaratta Qazaqstan kommýnıstik partııasynyń oblystyq komıteti, qalalyq aýrýhana, Qazaqstan Respýblıkasynyń joǵarǵy soty ornalasqan bolatyn.
Omarov kóshesi, 57, HH ǵasyrdyń basynda salynǵan
